Кіріспе

Англиялық футболшы және менеджер (1942–2020)

Норберт Питер Стайлз (18 мамыр 1942 – 30 қазан 2020) – ағылшын футболшысы және менеджері. Ол Англия құрамасы сапында бес жыл ойнап, 28 матчте алаңға шығып, бір гол соқты. Англияның 1966 жылғы жеңісті FIFA Әлем Кубогында ол әр минутта ойнады. Турнирдің жартылай финалында Португалияға қарсы матчта оған өнімді Еузебионы қадағалау міндеті жүктелді. Оның қатал ойынының нәтижесінде Еузебио бүкіл матч бойына тиімсіз болды. Стайлз финалда да ойнады, онда Англия Батыс Германияны 4:2 есебімен жеңді. Оның Уэмбли стадионындағы матчтан кейінгі биі – бір қолында Әлем Кубогының кубогын, екінші қолында жасанды тістерін ұстап тұрған күйі – кеңінен таратылды. Стайлз клубтық карьерасының көп бөлігін «Манчестер Юнайтед» клубында өткізді, он бір жыл Олд Траффордта ойнады, онда ол қатал тәсілдермен және допты ұтып алу қабілетімен танылды. 2013 жылы The Guardian газетіне жазған мақаласында Джонатан Уилсон Стайлзды «жойғыш» деп сипаттаған қорғаушы жартылай ойыншының типі ретінде бағалады – бұл негізінен жүгіруге, допты қайтарып алуға және оны басқа ойыншыларға таратуға міндетті ойыншы. «Қызыл шайтандар» сапында ол екі лига титулы мен бір Еуропа Кубогын жеңіп алды. Стайлз, Бобби Чарлтон және Ян Каллаганмен бірге Әлем Кубогы мен Еуропа Кубогын жеңген үш ағылшын футболшының бірі. Оның тегі ирландтық.

Манчестер Юнайтед

Стайлз «Манчестер Юнайтедті» жақтады және оның таланты 15 жасында Англия мектеп құрамасы үшін ойнағанда тез танылды. Стайлз көп жағынан ерекше футболшы еді – ол бойы шала, сол кезде жасөспірімдердің бойы жетпейтін себеппен клубтардан бас тарту жиі болатын; сондай-ақ, оның бірнеше тісі болмады және оның орнына протез тістер тақты, матчтар алдында оларды шешіп тастағанда оған қорқынышты көрінетін тіссіз күлкі пайда болатын. Ол сонымен қатар нашар көретін, ойын кезінде күшті контактты линзалар тағуға және алаңнан тыс жерде қалың көзілдірік киюге мұқтаж болды. Стайлздің қарапайым пас беру стилі мен батыл допты ұтып алу дағдысы оны қазіргі кезде барлық жетекші командаларда кездесетін, бірақ сол кезде бес шабуылшысы бар және орта алаң жартылай қорғаушылармен шектелген уақытта сирек кездесетін «қорғаушы» орта алаң ойыншысына айналдырды. Ол алдағы маусымдарда жиірек өнер көрсете бастады және 1965 жылы Бірінші дивизионда жеңіске жетті. Стайлз Эузебионы толығымен тоқтатып қоймаса да жақсы ойнады, есеп 1:1 болғанда және ойын аяқталуға бірнеше минут қалғанда португалиялық легенда «Юнайтед» қорғанысынан қақпашы Алекс Степниге қарсы шығып, бірақ допты Степнидің кеудесіне тікелей соқты. «Юнайтед» 4:1 есебімен жеңіске жетіп, Еуропаның басты кубогын көтерген алғашқы ағылшын клубы атанды.

Кейінгі мансап

395 матч және 19 голдан кейін, «Манчестер Юнайтед» 1971 жылы Стайлсты «Миддлсброға» 20 000 фунт стерлингке сатты. Екі жыл өткен соң, Бобби Чарльтон бас тренер болғанда, ол «Престон Норт-Энд» клубында ойыншы-тренер болды.

1966 жылғы ФИФА әлем чемпионаты

Англия 1966 жылы әлем чемпионатын қабылдағандықтан, жаттықтырушы Альф Рамзидің дайындық үшін іріктеу турнирінен өту қажеттілігі болмады, сондықтан ол алдыңғы екі жылды достық матчтар мен Ұлыбритания чемпионатында ойыншыларды мұқият бағалауға жұмсады. Боби Чарлтон әлем чемпионатының орталық шебі үшін анық таңдау болғандықтан, ол Манчестер Юнайтед шабуылшысын толықтыратын үш ойыншыны құруы керек еді, және олардың біріне "бұзушы" рөлі қажет болды. Стайлз 1965 жылғы 10 сәуірде Уэмблиде Шотландияға қарсы өткен 2:2 есебімен аяқталған матчта осы рөлге сыналып көрді. Ол келесі тоғыз халықаралық матчтың сегізінде өз орнын сақтап, Батыс Германияға қарсы Уэмблиде өткен жеңісті матчта жалғыз голды соқты, және Рамзи 22 ойыншыны іріктеген кезде, ол Англия құрамасының негізгі құрамында болатыны күдік тудырмады. Стайлз 15-ші рет алаңға шығып, Англия Уругвайға қарсы тең түскен матчты бастады және өз орнынан талмай тұрды. Ол төрт қорғаушының алдында ойнап, Чарлтон сияқтыларға кеңістік пен уақыт беруге көз жеткізді. Стайлз бір минут та ойнамай қалған жоқ, Англия Мексика мен Францияға қарсы жеңіске жетіп, топтан шықты, содан кейін ширек финалда қатал Аргентина құрамасын еңсерді. Жартылай финалда Стайлз португалиялық ойыншы және мерген Еузебионы тиімді қорғап, оның шеберлігін толығымен басып тастады, нәтижесінде Англия 2:1 есебімен жеңіске жетті. Матчтан кейін киім ауыстыру бөлмесінде Рамзи Стайлздің жеке өнерін жоғары бағалады, бұл сирек кездесетін құрмет. Стайлз 20-шы рет алаңға шығып, Батыс Германияға қарсы матчта ерекше қорғау тапсырмасы болмады, бірақ Англия 2:1 есебімен алға шыққанда, ойынның соңғы минутында Джефф Херст хет-трик жасап, қосымша уақытта жеңіске жетті. Финалдық сыбызғы естілгенде, Стайлз Жюль Риме кубогын бір қолымен ұстап, екінші қолымен жасанды тісін ұстап, шаттықтан биледі. Отыз жыл өткен соң, Фрэнк Скиннер мен Дэвид Бэддиел "Three Lions" әнінде осы сәт туралы айтты, бұл ән Lightning Seeds тобымен бірге Euro 96 үшін жазылған: 1996 жылғы нұсқада ағылшын футболының естеліктерінің тізімі "Нобби билейді" деген сөзбен аяқталады, ал 1998 жылғы нұсқада Францияда өткен әлем чемпионатының финалына сілтеме жасап, ортаңғы бөлімде: "Біз Ноббидің биін билей аламыз, біз оны Францияда билей аламыз" деген сөздер келтірілген. Бірақ оның жасаған қатесіне қарамастан, Мюллери енді Рамзидің бірінші таңдауы екені анық болды. Стайлз 1969 жылы Англия құрамасы үшін бір рет, 1970 жылы екі рет ойнады. Ол Рамзидің Мексикадағы 1970 жылғы әлем чемпионатына шақырылды, бірақ Мюллеридің дубликаты ретінде ғана, және Англия ширек финалда титулдан айырылған кезде ол жарыста бір минут та ойнамады, содан кейін ол елі үшін ешқашан ойнаған жоқ.

Жеке өмір

Стайлс 1963 жылғы маусымда Кей Джайлсқа үйленді. Оның әйелі Джонни Джайлстың қарындасы болды және олар «Манчестер Юнайтед» командасында бірге ойнаған кезде танысты. Олар Манчестерде тұрып, үш бала тәрбиеледі. Стайлздің ұлы Джон да футболшы болды, 1980 жылдары Дублиннің «Шамрок Роверс» және «Лидс Юнайтед» клубтарында доп теуіп жүрді. Стайлс өмірі бойы шын ниетпен католик дінін ұстанды, тіпті әлем чемпионатының финалы күні де қасиетті мессаға қатысуға тырысты. 1968 жылы Стайлс «Футбол – менің шайқас алаңым» атты алғашқы автобиографиясын жарыққа шығарды, ал 2003 жылы «Доптан кейін» атты екінші кітабы жарық көрді. 2007 жылы ол Англия футбол құрмет залына енгізілді. 1968 жылы «Манчестер Юнайтед» сапында жеңіп алған Еуропа кубогының медалі де 49 000 фунт стерлингтен астам сомаға сатылды. Стайлс медальдарды отбасының мүддесі үшін сатты. 2013 жылдың 24 қарашасында Стайлзге простата қатерлі ісігінің диагнозы қойылды, ал 2016 жылы оның деменциямен ауырып жатқаны хабарланды. Ол Англияның 1966 жылғы әлем чемпионатындағы жеңісіне 50 жыл толуына арналған салтанатты кешке қатыса алмады. 2017 жылдың қарашасында зейнеткер футболшылардың ми жарақаттары тақырыбындағы BBC деректі фильмінде Англияның бұрынғы шабуылшысы Алан Ширер Стайлздің ұлымен сұхбат жүргізді. Стайлс 2020 жылдың 30 қазанында Манчестердегі Manor Hay Care Centre-де 78 жасында, простата қатерлі ісігі мен деменциядан, сонымен қатар футболға басын қайта-қайта соққаннан туындаған созылмалы травматикалық энцефалопатия (CTE) салдарынан қайтыс болды. Стайлздің миы доктор Вилли Стюарт жүргізіп жатқан деменция мен кәсіби футбол карьерасы арасындағы байланысты зерттеуге тапсырылды. Стайлс 1966 жылғы әлем чемпионатының финалындағы Англия құрамасының деменциядан қайтыс болған немесе зардап шеккен бес ойыншысының бірі болды.

Жалпы

Килинг, Питер (1971). Нобби Стайлз. Лондон: Вулф, Маккинстри, Лео (2006). Сэр Альф. Лондон: Харперспорт. Стайлз, Нобби (2003). "Доптан кейін: Менің өмірбаяным". Лондон: Ходдер және Стаутон, Тайерс, Алан (2007). "60-шы жылдар – Шашыңызға жалған тіс киюді ұмытпаңыз", "Футбол365".