Кіріспе

Пойыз қозғалысын басқару – пойыз экипажына нақты қозғалыстарды орындауға рұқсат беретін нұсқаулар арқылы жүзеге асырылады.

Транзиттік ордер – пойыз экипажына нақты пойыз қозғалыстарын орындауға рұқсат беретін нұсқаулар жиынтығы. Бұл жүйе Солтүстік Америкада кеңінен қолданылады. Ордерді поезд диспетчері шығарады және оны радио арқылы пойыз экипажына жеткізеді. Пойыз экипажы нұсқауларды алдын ала басылған қағаз формасына көшіріп, ордерді қайта оқып, түсініксіздіктердің болмауын қамтамасыз етеді.

Операция

Жолды пайдалануға рұқсаттар екі белгілі нүкте арасында (мысалы, километрлік белгі, станция немесе сорттир сияқты нақты физикалық нүкте) негізгі жолды пайдалануға беріледі. Диспетчер сондай-ақ уақыт шектеулерін (стандартты нысанда "6-қорап" деп белгіленеді) тағайындауы мүмкін, бірақ жол ордерлері қабылдаушы экипаж мүшесі жолды босатқанға дейін күшінде болады. Жол ордерлері кейде блок-сигналдық жүйемен бірге қолданылып, келе жатқан пойыздарға қарсы артқы қорғауды қамтамасыз етеді. Жол ордерлері әдетте пойызға тек бір бағытта қозғалуға рұқсат береді – «жолға кіру» нұсқауы. Кейде пойызға екі бағытта да қозғалуға рұқсат берілуі мүмкін, мұны «аралық жұмыс» деп атайды. Дегенмен, бір бағытта қозғалатын бір ғана пойыздың бір уақытта жолдың бір бөлігін пайдалануы мүмкін. Егер екі пойыз бір бағытта қозғалса, алдыңғы пойыз жолды босатуы керек, содан кейін артынан келе жатқан пойызға сол аумаққа жол ордері беріледі. Мысалы, егер 56-пойызда MP (километрлік бекет) 14-тен MP 77-ге дейін солтүстік бағытта жүруге рұқсат болса және бір пойыз одан кейін келе жатса, онда 56-пойызы жолды тазалағаннан кейін, артынан келе жатқан пойызға жол беру үшін өзінің ордерінің бір бөлігін немесе толығымен беруі керек. Көп жағдайда бұл диспетчердің алдыңғы пойыздың километрлік бекетін сұрауымен және содан кейін артынан келе жатқан пойызға сол нүктеге дейін ордер беруімен жүзеге асырылады. Жоғарыдағы мысалды жалғастыратын болсақ, егер 56-пойызы MP 50-ден босатылса, диспетчер артынан келе жатқан пойызға MP 50-ге дейін, бірақ одан аспайтын ордер бере алады. Пойыз жаңа жол ордерін алғаннан кейін немесе жол ордері берілген аумақтан шыққаннан кейін, ол өзінің барлық ордерін диспетчерге қайтарады. Жолды күтіп ұстау бригадалары жол жұмыстарын жүргізу үшін жол бюллетеньдерін алады (әдетте «А», «В» немесе «С» нысандары деп аталады), бұл жұмыстарды өткен пойыздар тоқтатуы мүмкін. Бұл техникалық қызметкерлерге нысан немесе қорғау беру арқылы немесе өткен пойыздың артынан жұмыс істеуге рұқсат беру арқылы жасалады.

Тiкелей жол қозғалысын басқарумен салыстыру

Трассалық кепілдік басқару (Track Warrant Control) тікелей қозғалыс басқару (DTC) тұжырымына ұқсас, бірақ одан ерекшеленеді, теміржолдар ескі пойыздар тапсырысымен жұмыс істеу тәсілінен толықтай өткеннен кейін пайда болды. DTC пойыздардың қозғалысын жеңілдету үшін, бұрын пойыздар тапсырысында қолданылған блоктар мен қосымша жолдар (сайдтингтер) тұжырымдамаларын пайдалана отырып құрылды. DTC – қозғалысқа рұқсат беру механизмі ғана және ол тек алдын ала белгіленген блоктар ішінде жұмыс істей алады. Трассалық кепілдік жүйелері пойыздар тапсырысы жүйелерінің қалған жауапкершілігін – уақытша жылдамдық шектеулері, пайдаланудан шығарылған учаскелер және т.б. сияқты қауіпсіздік нұсқауларын операторлық қызметкерлерге жеткізуді өздеріне алады және оны DTC-нің қозғалысқа рұқсат беру функциясымен біріктіреді. Бұдан әрі, трассалық кепілдіктер тек бекітілген блоктармен ғана шектелмейді, оларды теміржол желісі бойындағы нақты анықталған кез келген нүктеден беруге және қайтаруға болады.