Кіріспе

Құс түрі

Микадо фазаны (Syrmaticus mikado) – фазан тұқымдасының (Phasianidae) және тоқылдақтар отрядының (Galliformes) құс түрі. Кейде Тайваньның ресми емес ұлттық құсы деп есептеледі (Свинхое фазаны және Тайвань көк шұбар құсымен бірге). Микадо фазандары мен олардың мекендейтін аймақтарының бірі – Юшан ұлттық паркі Жаңа Тайвань долларының 1000 долларлық банкнотасында бейнеленген.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Микадо фазаны Тайваньның таулы аймақтарына ендемик. Бұл түр Тайваньның орталық және оңтүстік бөлігінде, теңіз деңгейінен 2000-3200 метр биіктікте тығыз бұталардың, бамбук есімінің және қылқан жапырақты ағаштардың арасындағы шалғынды жерлерді мекендейді.

Сипаттама

Бұл түрдің аталықтары құйрығын қоса есептегенде 70 см-ге дейін жетеді, ал аналықтары кішірек болып, 47 см-ге дейін жетеді. Аталықтың қауырсыны қара түсті, көк немесе күлгін түспен жылтылдайтын, қанаты мен құйрығында ақ жолақтары бар. Аналықтың қауырсыны қоңыр, қоңыр және ақ реңді қауырсындарымен өрнектелген. Еркектің ұзын, жолақты құйрық қауырсындарын тайвандық аборигендер бас киімдерін безендіру үшін пайдаланған. Фазанның типтік үлгісі 1906 жылы коллекционер Уолтер Гудфеллоудың жүк тасушысының бас киімінен алған екі құйрық қауырсынынан тұрады. Ол Тайваньды билеген Жапония императорының құрметіне аталған.

Мінез-құлық

Бұл құстар көбінесе жаңбыр жауғанда немесе қатты жаңбырдан кейін ашыққа шығады. Тұман оларды жасырады. Олар көбінесе жалғыз немесе жұп болып кездеседі, тыныш, бірақ еңкейген күйде болады. Әдетте адамдардың жанында жүреді және оларды жақыннан байқауға болады, әсіресе оларды тамақтандыруға үйренген жерлерде. Қайырғанда, олар қорқып қашып кетпей, айналадағы өсімдіктер арасында жайлап, сақтана баспана іздейді. Егер қашқақ болса, таудан төмен қарай қысқа қашықтыққа ұшып түседі. Аталықтары аумақтық болып келеді, олардың аумағының радиусы 200–400 метрге жетеді. Екеуі де тамақтанғанда жұмсақ қылықтай дыбыс шығарады, ал аталықтары жұбайы үшін немесе аумағы үшін күрескенде «ке, ке, ке» деп шақырады. Екеуі де қанаттарын жылдам қозғап көрсетеді, ал көбейту маусымында аталықтары денесін кеңейтіп, құйрығын жайып, бүйірлеп жүгіреді. Микадо фазандары күндізгі уақытта белсенді болады және азық іздеп ашық жерлерді аралайды. Бұл түрді байқауға ең қолайлы уақыт әдетте таңғы сағат 5-тен 6-ға дейін және кешкі сағат 6-дан 7-ге дейін болады. Дегенмен, ең жақсы байқау уақыты күннің шығуы мен бату уақытының маусымдық өзгеруіне байланысты өзгеріп қалуы мүмкін.

Тамақтандыру

Фазандар көбінесе орман төңірегінде және тау жолдарында, әсіресе жаңбырлы және тұманды күндері, тауықтар сияқты бірдей уақытта жүріп, әртүрлі жемістер, жапырақтар, өсімдіктер, тұқымдар және жұмырқасыз жануарлармен қоректенеді.

Әндіктер

Микадо фазандарының бес жиі естілетін дыбысы бар: ең көп естілетін, терең "гу, гу, гу" дыбысы, олар тынышқанда, жүргенде немесе жерді тырнағанда үнемі естіледі. Тағы бір дыбыс – жоғарырақ тембрлі "ко, ко, ко", көбінесе жұптасу маусымында немесе жақын жерде қауіп сезгенде шығарылады. "Жи, жи" дыбысы алдыңғы екеуінен аздап сирек естіледі және олар басқыншылардан дереу қауіпті сезгенде естіледі. "Ку, ку" дыбысы – Микадо фазанының ең жоғары тембрлі дыбысы, көбінесе олар қорқып ұшқанда естіледі. Бұл жоғарыда айтылған "жи" дыбысына ұқсас. "Ху, ху" дыбысы, олар мүсіктері мен тырнақтарымен шабуыл жасағанда шығарылады. Бұл дыбыс алдыңғы төртеуден ерекшеленеді және мүсіктерінен ауа шығару арқылы пайда болады, ал алғашқы төртеуі – сіринкстегі дауыс бұлшықеттері арқылы жасалады.

Өсіру

Микадо фазандарының көбейту маусымы наурыздан маусымға дейін жалғасады. Микадо фазандары ұяларын көбінесе өлі бұтақтардан, құлаған жапырақтардан, құрғақ шөптер мен қауырсындардан, ағаш қуыстарынан немесе тастардың астындағы ойыстардан салады. Ұрғашылар әдетте бір ретте 3-8 құмырсқа түсті жұмыртқа туады және олар жұмыртқаларды күндерге (шамамен 26-28 күнге) жарып, балапандарды тәрбиелеуге толық жауапкершілікті өздері алады. Жастар көбінесе алты айға дейін дербес болады.

Қорғау мәртебесі

Микадо фазандары тұтқында өсіріледі, бірақ табиғатта, әсіресе Юшань ұлттық паркінде, шамамен 10 000-ға жуық дарақ бар. Бұрынғыда аң аулау қысылы үлкен мәселе болған, бірақ қазіргі кезде ол елеулі қауіп емес. Микадо фазаны IUCN Қауіпті түрлердің Қызыл тізімінде «қатерге жақын» санатында бағаланған. Ол CITES-тің I қосымшасына енгізілген. Қорғау шараларының нәтижесінде олардың саны артты, Юшань ұлттық паркіндегі дарақтардың саны 1986 жылы 5000 болса, 2020 жылы 10 000-нан асты. Сондай-ақ, Шей Па ұлттық паркі мен Тароко ұлттық паркінде де айтарлықтай қалпына келтірілген популяциялар бар.