Кіріспе
Құс түрі – Африкалық ұзынқұйрықты шырша. Ұзынқұйрықты шырша немесе қызылқос арқалы шырша (Lanius schach) – Laniidae құс туысының мүшесі. Олар Азияда кеңінен таралған, ал олардың түстемесі ареал бойынша әртүрлі. Бұл түр Азияның көп бөлігінде, материкте де, шығыс аралдарда да кездеседі. Шығыс немесе Гималай подвидтері, L. s. tricolor, кейде қара баслы шырша деп аталады. Подвидтер арасында түстемеде айқын айырмашылықтар болғанымен, олардың барлығында ұзын және тар қара құйрық, қара маска мен маңдай, қызыл қоңыр құйрық және қабырғалар, сондай-ақ иықтағы кішкентай ақ дақ болады. Бұл түр Тибет таулы аймағында көбейетін сұр арқалы шыршамен (Lanius tephronotus) бірге супертүр құрайды деп саналады.
the African long tailed shrike
The long tailed shrike or rufous backed shrike (Lanius schach) is a member of the bird family Laniidae, the shrikes. They are found widely distributed across Asia and there are variations in plumage across the range. The species ranges across much of Asia, both on the mainland and the eastern archipelagos. The eastern or Himalayan subspecies, L. s. tricolor, is sometimes called the black headed shrike. Although there are considerable differences in plumage among the subspecies, they all have a long and narrow black tail, have a black mask and forehead, rufous rump and flanks and a small white patch on the shoulder. It is considered to form a superspecies with the grey backed shrike (Lanius tephronotus) which breeds on the Tibetan Plateau.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түр Қазақстаннан Жаңа Гвинеяға дейін Азияда кеңінен таралған. Ол негізінен бұталы және ашық жерлерде кездеседі. Температуралық аймақтағы көптеген популяциялар көшпенді, қыс айларында оңтүстікке қарай жылжып, ал тропиктерде тұрақтанған өмір салтын ұстанады, бірақ қысқа қашықтыққа қозғалуы мүмкін. Оңтүстік Үндістанның құрғақ жағалау аймағында қыста кездесетін caniceps тұқымдасы бар. tricolor тұқымдасы Үндістанның Бенгалия аймағына оңтүстікке қарай көшіп барады. Олар бұталы, далалық және егістік жерлерде таралған. Оңтүстік Үндістанда жүргізілген зерттеуде олар ең көп кездесетін қысқы торғайлардың бірі екені анықталды, жол жиектерінде шамамен 0,58 дана бір километрге кездеседі, көбінесе қондыру үшін сымдарды таңдайды. Бұл түр Батыс Еуропаға сирек келген құс, 2000 жылдың қарашасында Ұлыбританияның Оңтүстік Уист аймағында және 2011 жылдың қазан айында Нидерландының Ден-Хелдер маңында тіркелген екі растаулы жазбаға сүйенсек. Мальдив аралдарында caniceps тұқымдасының ерекшеліктеріне ұқсас құс байқалды. Сондай-ақ, ол Иордания, Израиль, Түркияға да келген.
Мінез-құлық және экология
Бұл құстың бұтаға қонғанда ерекше тік "шрике" позасы бар, сол жерден ол тікенділерді, ірі жәндіктерді, кішкентай құстар мен кеміргіштерді аулау үшін бұрыштап төмен сырғиды. Олар тамақтану аумақтарын қорғайды және көбінесе жалғыз немесе жақсы араласқан жұптарда кездеседі. Көптеген жекелері қондықтар үшін таласып, ойынға түскендері байқалды. Олардың әдеттегі дауысы – кеуекті, сыңғырлаған, сөккенге ұқсайтын, жылан ұстаған бақаның шырылындайтын дыбыс. Олар дауыстық еліктеуге қабілетті және олардың әндеріне көптеген түрлердің, соның ішінде қызылқанаттардың, көкектердің, иттің балаларының және белгіштердің дауыстары кіреді. Ұзын құйрықты шрикелер кең ауқымды жануарлармен қоректенеді. Кейде олар ағыннан балық аулап алатындары да жазылған. Олар кішкентай жыландарды да жейді. Кейде клептопаразиттікке барып, басқа құстардан жем алады. Сондай-ақ, олар ауада ұшатын жәндіктерді ұстайды. Кейде олар жемді тікенді бұтаға қадап, тек басын немесе миын жеп қояды. Олардың неем ағашының жемісімен қоректенгені және тіпті оны бұтаққа қадауға тырысқандары да хабарланған. Олардың көбею маусымы қоңыржай аймақтарда жазда болады. Ұясы – тікенді бұтақтардан, мата қиқымдарынан және түктерден жасалған терең, кеңеюіш келіш. Ол тікенді бұталарға, флакуртия және жабайы финикс пальмалары сияқты ағаштарға орналастырылады. Әдетте, екі жыныстың да 3-6 жұмыртқасы инкубацияланады. Жұмыртқалар шамамен 13-16 күннен кейін жарылады. Кішкентай балапандар көбінесе ата-аналары аулаған кішкентай құстардың бөліктерімен тамақтандырылады. Бір ұяда екінші жұмыртқа да шығарылуы мүмкін. Оларға кейде қарапайым көкек (Дехра Дун), жалпақ қанатты көкек, Якобин көкегі және Бангладештегі Азиялық коэль сияқты көкектер паразит болады.