Кіріспе

Құс түрі. Қабықшыл бұлбұл (Zoothera dauma) – бұлбұлдар тұқымдасының (Turdidae) мүшесі.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Ол негізінен Гималайдан Малайзияға дейін ылғалды қылқан жапырақты тайгаларда көбейеді.

Сипаттама

Жыныстары ұқсас, ұзындығы 27–31 см, ақ немесе сары фонда қара қабықшалармен жабылған. Ұшу кезіндегі ең айқын белгісі – ақ қанат астындағы қара жолақ, бұл Сибирь тарнасымен ортақ сипаттама. Еркегінің әні – дауысты, алысқа естілетін механикалық сыбызғы тәрізді, бір секундтық сөздердің арасында 5–10 секундтық үзіліс болады: «твии тууу тууу тууу».

Таксономия

Қазір бірнеше тұқымдар бар, олар әртүрлі сандағы жеке түрлерге бөлінеді. Z. aurea (Ақ құрт), оның ішінде күмәнді Z. a. toratugumi тұқымдасы, Сибирь және Солтүстік-Шығыс Азияның көшпенді түрі. Z. neilgherriensis (Nilgiri құрты) Үндістанның оңтүстік-батысындағы төбелерде қоныстанады. Z. imbricata (Шри-Ланка құрты) Шри-Ланканың төбелеріне ғана тән және кішкентай, ұзын мүңкілікті, төменгі жағы қызыл қоңыр түсті болуымен ерекшеленеді. Z. d. dauma (қабықтанған құрт) Гималайда көбейеді және қыс айларында тау етегіне көшіп келеді. Z. d. horsfieldi (Horsfield құрты) Индонезиядағы Суматра, Ява, Бали, Ломбок және Сумбава аралдарында қоныстанады. Z. major (Амами құрты) Жапониядағы Амами аралдарымен шектелген және қазір жеке түр деп есептеледі. Бұл топтың таксономиясы әлі де өзгерістерге ұшырап жатыр. Осы тұқымдардың кейбіреулері өте ұқсас, ал Тайваньдағы популяциялар сияқты кейбір популяциялардың жай-күйі белгісіз. Бұрын Индонезияның күміс кеуделі құрты (Z. machiki) және Австралияның Бассиан құрты (Z. lunulata) мен қызыл құйрықты құрты (Z. heinei) да Z. dauma-ға енгізілген болатын.

Мінез-құлық

Қап-қарақ құрт өте жасырын болып тіршілік етеді, тығыз өсімдік жамылғысын ұнатады. Ол ағаштарда ұя салады, мұқият тоқу арқылы жасалған ұясына үш-төрт көкшіл жасыл жұмыртқа салады. Бұл құс – барлық жейтін, көптеген жәндіктермен, жер құрттарымен және жидектермен қоректенеді.