Кіріспе
Microsoft шығарған, қолданыстан тоқтатылған Unix нұсқасы – 1970 жылдардың соңында AT&T корпорациясынан лицензия алған, әртүрлі микрокомпьютер платформалары үшін арналған Unix операциялық жүйесінің тоқтатылған нұсқасы. Санта-Круз операциясы (SCO) кейін бағдарламалық құралға эксклюзивті құқықтарды алды және оны SCO UNIX (қазір SCO OpenServer деп аталады) жүйесімен алмастырды. 1980 жылдардың ортасынан соңына дейін Xenix орнатылған машиналар саны бойынша есептегенде, ең көп таралған Unix түрі болды. Microsoft төрағасы Билл Гейтс 1996 жылы Unix Expo-да Microsoft ұзақ уақыт бойы AT&T-ден ең көп көлемді Unix лицензиясын алғанын мәлімдеді.
Xenix is a discontinued version of the Unix operating system for various microcomputer platforms, licensed by Microsoft from AT&T Corporation in the late 1970s. The Santa Cruz Operation (SCO) later acquired exclusive rights to the software, and eventually replaced it with SCO UNIX (now known as SCO OpenServer). In the mid to late 1980s, Xenix was the most common Unix variant, measured according to the number of machines on which it was installed. Microsoft chairman Bill Gates said at Unix Expo in 1996 that, for a long time, Microsoft had the highest volume AT&T Unix license.
Тарих
Bell Labs, Unix-тің жасаушысы, реттелген Bell System-ның бір бөлігі болды және Unix-ті көптеген соңғы пайдаланушыларға тікелей сата алмады (академиялық және ғылыми-зерттеу мекемелерінен басқа); алайда, оны бағдарламалық қамтамасыз ету сатушыларына лицензиялай алатын, олар одан кейін оны соңғы пайдаланушыларға (немесе өздерінің қайта сатушыларына) өздерінің қосымша мүмкіндіктерімен біріктіріп сататын. Microsoft, егер жеке компьютерлер жеткілікті қуатты болса, Unix болашақтағы операциялық жүйесі болады деп күткендіктен, 1978 жылы AT&T-ден Version 7 Unix лицензиясын сатып алды және 1980 жылдың 25 тамызында бағдарламалық жасақтаманы 16 биттік микрокомпьютер нарығына ұсынар екенін жариялады. Microsoft "Unix" аталымын лицензиялай алмағандықтан, компания оған түпкілікті атау берді. Microsoft Xenix-ті "әмбебап операциялық орта" деп атады. Ол Xenix-ті тікелей соңғы пайдаланушыларға сатпады, бірақ бағдарламалық жасақтаманы IBM, Intel, Management Systems Development, Tandy, Altos Computer, SCO және Siemens (SINIX) сияқты OEM-дерге лицензиялады, содан кейін олар оны өздерінің меншік компьютерлік архитектураларына бейімдеді. 1981 жылы Microsoft Xenix-тің алғашқы нұсқасы PDP 11-де "Unix-тің түпкілікті 7-ші нұсқасының бастапқы кодына өте жақын" екенін, ал кейінгі нұсқалар өздерінің түзетулері мен жақсартуларын енгізетінін мәлімдеді. Компания операциялық жүйені Zilog Z8000 сериясына, Digital LSI 11, Intel 8086 және 80286, Motorola 68000 және мүмкін "көптеген басқа процессорларға" бейімдеуді және Microsoft-тың "жүйелік бағдарламалық өнімдерінің толық тізімін", соның ішінде BASIC және басқа да тілдерді ұсынуды жоспарлап отырды. Алғашқы бейімдеу Z8001 16 биттік процессоры үшін жасалды: алғашқы клиентке жіберілген күйде 1981 жылдың қаңтарында Иллинойс штатының Central Data Corporation үшін болды. Intel Xenix-пен бірге толық компьютерлерді Intel System 86 брендімен (мысалы, 86/330 немесе 86/380X сияқты нақты үлгілермен) сатты; сондай-ақ олар осы компьютерлерді құрайтын жеке тақталарды iSBC брендімен ұсынды. Бұл iSBC 86/12 сияқты процессорлық тақталарды және iSBC 309 сияқты жад басқару блогын (MMU) қамтыды. Intel Xenix жүйелерінің алғашқы партиясы 1982 жылдың шілдесінде жіберілді. Tandy, TRS 80 Model 16 68000 негізіндегі компьютері үшін TRS Xenix-ті әдепкі операциялық жүйе етіп белгілегенде Xenix орнатылған базасын екі еседен астам арттырды және 1984 жылы Unix-тің ең ірі жеткізушісі болды. Seattle Computer Products сонымен қатар Xenix-пен бірге (PC-мен үйлесімсіз) 8086 компьютерлерін жасады, мысалы, Gazelle II, ол S 100 шинасын пайдаланды және 1983 жылдың соңында немесе 1984 жылдың басында қолжетімді болды. Сондай-ақ IBM System 9000 үшін де бейімдеу жасалды. SCO бастапқыда V7-нің Dynix деп аталатын PDP 11 бейімдемесімен жұмыс істеді, бірақ 1982 жылы Xenix-те бірлескен даму және технология алмасу үшін Microsoft-пен келісімге келді. Microsoft және SCO одан әрі Канададағы Human Computing Resources Corporation (HCR) және Ұлыбританиядағы Logica plc компаниясының бағдарламалық өнімдер тобын Xenix-ті одан әрі жетілдіру және оны басқа платформаларға бейімдеу үшін жұмысқа тартыды. 1984 жылы 68000 негізіндегі Apple Lisa 2 бейімдемесі SCO және Microsoft бірлесіп жасады және бұл SCO сатқан алғашқы жиынтықтағы өнім болды. Ол үшін Multiplan электрондық кестесі шығарылды. 1983 жылғы OEM каталогында Microsoft 8086 және Z8000 негізіндегі машиналарға бейімдеу қиындықтарының себебі стандартталған жад басқару блогы мен қорғау мүмкіндіктерінің болмауы екенін айтты. Аппараттық құрал жасаушылар өздерінің аппараттық құралдарын жобалау арқылы бұл мәселені шешті, бірақ осының салдарынан туындаған күрделілік "Xenix сияқты жүйені нөлден бастап қолдайтын компьютерді жасау өте қиын, тіпті мүмкін емес" және "Xenix ядросы әр жаңа аппараттық ортаға бейімделуі керек" болды. 1983 жылы The Santa Cruz операциясы карталанбаған Intel 8086/8088 архитектурасына жалпыға қолжетімді бейімдеу жасады. PC XT үшін SCO Xenix 1984 жылы шығарылды және 4.2BSD-ден кейбір жақсартуларды қамтыды; ол сондай-ақ Micnet жергілікті аймақтық желіні қолдады. Xenix-тің кейінгі 286 нұсқасы осы чипте бар интеграцияланған жад басқару блогын (MMU) пайдаланды, 286 қорғалған режимінде жұмыс істеу арқылы. 286 Xenix Xenix OEM-дерінен жаңа аппараттық құралдармен бірге келді. Мысалы, Sperry PC/IT, IBM PC AT клоны, осы нұсқада сегіз бір уақыттағы ақымақ терминал пайдаланушыларын қолдауға қабілетті деп жарнамаланды. Xenix 2.0 әлі де Version 7 Unix-ке негізделген болса, 3.0 нұсқасы Unix System III код базасына жаңартылды. 1984 жылғы Intel-дің Xenix 286 нұсқаулығында Xenix ядросының осы уақытта шамамен 10,000 жолдан тұратыны айтылған. "Microsoft Xenix бағдарламалық жасақтаманы өндіру және алмасу үшін ең жақсы таңдау болады деп үміттенеді", - деп мәлімдеді компания 1981 жылы. Microsoft өзінің MS DOS жүйесін "бір пайдаланушы, бір тапсырмалы операциялық жүйе" деп атады және көп пайдаланушы немесе көп тапсырмалы қолдауды қалаған клиенттерге Xenix-ті сатып алуға кеңес берді. Ол MS DOS-ты уақыт өте келе жақсартуды жоспарлап отырды, осылайша ол бір пайдаланушылық Xenix-тен немесе 68000, Z8000 және LSI 11 жүйелерінде де жұмыс істейтін XEDOS-тан ажыратылмайтын болады; олар Xenix-ке қатысты жоғары деңгейде үйлесімді болады, Byte журналы 1983 жылы оны "болашақтағы көп пайдаланушылық MS DOS" деп сипаттады. Microsoft-тың Chris Larson MS DOS 2.0-ның Xenix-ке үйлесімділігін "екінші маңызды мүмкіндік" деп атады. Оның компаниясы DOS және Xenix жүйелерін бірге жарнамалады, MS DOS 2.0-ны ("бір пайдаланушылық ОС") Xenix-пен ( "көп пайдаланушылық, көп тапсырмалы, Unix-тен туындаған операциялық жүйе") ортақ ерекшеліктері мен жүйелік шақырулары бар деп сипаттады және олардың арасында оңай бейімдеуге уәде берді. 1982 жылы Bell System таратылғаннан кейін AT&T System V жүйесін сатуды бастады. Microsoft Unix-тің жасаушысымен бәсекелесе алмайтынына сенгендіктен, Xenix-тен бас тартуға шешім қабылдады. Бұл шешім бірден байқала бермеді, нәтижесінде "вапорвер" термині пайда болды. Ол IBM-мен OS/2-ні жасауға келісті, ал Xenix тобы (MS DOS-тың ең жақсы дамытушыларымен бірге) осы жобаға тағайындалды. 1987 жылы Microsoft Xenix-тің меншік құқығын SCO-ға берді, келісімде Microsoft SCO-ның 20%-дан азырақ үлесіне ие болды (бұл сома SCO IPO жағдайында екі компанияның да нақты соманы жариялауын болдырмады). SCO Xenix құқықтарына ие болған екі компанияны да сатып алатын болды. Microsoft OS/2-ге қызығуын жоғалтқаннан кейін компания өзінің жоғары деңгейлі стратегиясын Windows NT негізінде құрды. 1987 жылы SCO Xenix-ті 386 процессорына, 32 биттік чипке бейімдеді, Microsoft Xenix-ті енді дамытпайтыны туралы Microsoft ішкі ақпаратына қол жеткізгеннен кейін. 1995–1996 жылдарға дейін барлық Microsoft ішкі электрондық пошта тасымалы 68000 негізіндегі Xenix жүйелерінде жүзеге асырылды, содан кейін компания өзінің Exchange Server өніміне көшті. SCO Xenix-тің негізінде SCO Unix жүйесін жоғары деңгейлі өнім ретінде шығарды, Xenix-ке қарағанда бірқатар техникалық жетістіктерді ұсынды; Xenix өнімдер тізімінде қалды. Осы аралықта AT&T және Sun Microsystems Xenix, BSD, SunOS және System V R3 жүйелерін System V R4 жүйесіне біріктірді. SCO Xenix/386 жүйесінің соңғы нұсқасы 1991 жылы шығарылған System V R2.3.4 болды.
Intel sold complete computers with Xenix under their Intel System 86 brand (with specific models such as 86/330 or 86/380X); they also offered the individual boards that made these computers under their iSBC brand. This included processor boards like iSBC 86/12 and also MMU boards such as the iSBC 309. The first Intel Xenix systems shipped in July 1982. Tandy more than doubled the Xenix installed base when it made TRS Xenix the default operating system for its TRS 80 Model 16 68000 based computer in early 1983, and was the largest Unix vendor in 1984. Seattle Computer Products also made (PC incompatible) 8086 computers bundled with Xenix, like their Gazelle II, which used the S 100 bus and was available in late 1983 or early 1984. There was also a port for IBM System 9000. SCO had initially worked on its own PDP 11 port of V7, called Dynix, but then struck an agreement with Microsoft for joint development and technology exchange on Xenix in 1982. Microsoft and SCO then further engaged Human Computing Resources Corporation (HCR) in Canada, and a software products group within Logica plc in the United Kingdom, as part of making further improvements to Xenix and porting Xenix to other platforms. In 1984, a port to the 68000 based Apple Lisa 2 was jointly developed by SCO and Microsoft and it was the first shrink wrapped binary product sold by SCO. The Multiplan spreadsheet was released for it. In its 1983 OEM directory, Microsoft said the difficulty in porting to the various 8086 and Z8000 based machines had been the lack of a standardized memory management unit and protection facilities. Hardware manufacturers compensated by designing their own hardware, but the ensuing complexity made it "extremely difficult if not impossible for the very small manufacturer to develop a computer capable of supporting a system such as Xenix from scratch," and "the Xenix kernel must be custom tailored to each new hardware environment." A generally available port to the unmapped Intel 8086/8088 architecture was done by The Santa Cruz Operation around 1983. SCO Xenix for the PC XT shipped sometime in 1984 and contained some enhancement from 4.2BSD; it also supported the Micnet local area networking. The later 286 version of Xenix used the integrated MMU present on this chip, by running in 286 protected mode. The 286 Xenix was accompanied by new hardware from Xenix OEMs. For example, the Sperry PC/IT, an IBM PC AT clone, was advertised as capable of supporting eight simultaneous dumb terminal users under this version. While Xenix 2.0 was still based on Version 7 Unix, version 3.0 was upgraded to a Unix System III code base, a 1984 Intel manual for Xenix 286 noted that the Xenix kernel had about 10,000 lines at this time. "Microsoft hopes that Xenix will become the preferred choice for software production and exchange", the company stated in 1981. Microsoft referred to its own MS DOS as its "single user, single tasking operating system", and advised customers who wanted multiuser or multitasking support to buy Xenix. It planned over time to improve MS DOS so it would be almost indistinguishable from single user Xenix, or XEDOS, which would also run on the 68000, Z8000, and LSI 11; they would be upwardly compatible with Xenix, which Byte in 1983 described as "the multi user MS DOS of the future". Microsoft's Chris Larson described MS DOS 2.0's Xenix compatibility as "the second most important feature". His company advertised DOS and Xenix together, describing MS DOS 2.0 (its "single user OS") as sharing features and system calls with Xenix ("the multi user, multi tasking, Unix derived operating system"), and promising easy porting between them. After the breakup of the Bell System in 1982, AT&T started selling System V. Microsoft, believing that it could not compete with Unix's developer, decided to abandon Xenix. The decision was not immediately transparent, which led to the term vaporware. It agreed with IBM to develop OS/2, and the Xenix team (together with the best MS DOS developers) was assigned to that project. In 1987, Microsoft transferred ownership of Xenix to SCO in an agreement that left Microsoft owning slightly less than 20% of SCO (this amount prevented both companies from having to disclose the exact amount in the event of an SCO IPO). And SCO would acquire both of the other companies that had Xenix rights, When Microsoft eventually lost interest in OS/2 as well, the company based its further high end strategy on Windows NT. In 1987, SCO ported Xenix to the 386 processor, a 32 bit chip, after securing knowledge from Microsoft insiders that Microsoft was no longer developing Xenix. All internal Microsoft email transport was done on Xenix based 68000 systems until 1995–1996, when the company moved to its own Exchange Server product. SCO released its SCO Unix as a higher end product, based on System V R3 and offering a number of technical advances over Xenix; Xenix remained in the product line. In the meantime, AT&T and Sun Microsystems completed the merge of Xenix, BSD, SunOS and System V R3 into System V R4. The last version of SCO Xenix/386 itself was System V R2.3.4, released in 1991.
Ерекшеліктері
AT&T Unix базасынан өзге, Xenix BSD элементтерін, әсіресе vi мәтіндік редакторын және оны қолдайтын кітапханаларды (termcap және curses) қамтыды. Ол Bell–LaPadula көп деңгейлі қауіпсіздік моделін енгізді және STU III қорғалған байланыс құрылғысы үшін көп деңгейлі қауіпсіз интерфейске ие болды (яғни, STU III қосылысы тек STU III-ге жүктелген кілттің құқық деңгейінде жұмыс істейтін бағдарламаларға ғана қолжетімді болар еді). Ол формалды әдістермен бағаланып, Қорғаныс министрлігінің Сенімді Компьютерлік Жүйелерді Бағалау Критерийлері бойынша B2 қауіпсіздік деңгейіне жетті – бағаланған операциялық жүйелердің арасындағы екінші ең жоғары деңгей. 2.0 нұсқасы 1991 жылдың қаңтарында, 3.0 нұсқасы 1992 жылдың сәуірінде және 4.0 нұсқасы 1993 жылдың қыркүйегінде жарияланды. Ол 1995 жылға дейін пайдаланылды.