Кіріспе
Бөлінген операциялық жүйе
Plan 9 from Bell Labs is a distributed operating system which originated from the Computing Science Research Center (CSRC) at Bell Labs in the mid 1980s and built on UNIX concepts first developed there in the late 1960s. Since 2000, Plan 9 has been free and open source. The final official release was in early 2015. Under Plan 9, UNIX's everything is a file metaphor is extended via a pervasive network centric filesystem, and the cursor addressed, terminal based I/O at the heart of UNIX like operating systems is replaced by a windowing system and graphical user interface without cursor addressing, although rc, the Plan 9 shell, is text based. The name Plan 9 from Bell Labs is a reference to the Ed Wood 1957 cult science fiction Z movie Plan 9 from Outer Space. It explored several changes to the original Unix model that facilitate the use and programming of the system, notably in distributed multi user environments. After several years of development and internal use, Bell Labs shipped the operating system to universities in 1992. Three years later, Plan 9 was made available for commercial parties by AT&T via the book publisher Harcourt Brace. With source licenses costing $350, AT&T targeted the embedded systems market rather than the computer market at large. Ritchie commented that the developers did not expect to do "much displacement" given how established other operating systems had become. By early 1996, the Plan 9 project had been "put on the back burner" by AT&T in favor of Inferno, intended to be a rival to Sun Microsystems' Java platform. In the late 1990s, Bell Labs' new owner Lucent Technologies dropped commercial support for the project and in 2000, a third release was distributed under an open source license. A fourth release under a new free software license occurred in 2002. As Bell Labs has moved on to later projects in recent years, development of the official Plan 9 system had stopped. On March 23, 2021, development resumed following the transfer of copyright from Bell Labs to the Plan 9 Foundation. Unofficial development for the system also continues on the 9front fork, where active contributors provide monthly builds and new functionality. So far, the 9front fork has provided the system Wi Fi drivers, Audio drivers, USB support and built in game emulator, along with other features. Other recent Plan 9 inspired operating systems include Harvey OS and Jehanne OS. {| class="wikitable"
|
! Date
! Release
! Comment
|
| 1992
| Plan 9 1st edition
| Released by Bell Labs to universities
|
| 1995
| Plan 9 2nd edition
| Released by Bell Labs for non commercial purposes
Plan 9 from Bell Labs – 1980 жылдардың ортасында Bell Labs-тің Компьютерлік ғылым зерттеу орталығында (CSRC) пайда болған және 1960 жылдардың соңында алғаш рет дамыған UNIX тұжырымдамаларына негізделген бөлінген операциялық жүйе. 2000 жылдан бері Plan 9 тегін және ашық бастапқы коды болып табылады. Соңғы ресми жариялау 2015 жылдың басында болды. Plan 9 жүйесінде UNIX-тің «барлық нәрсе файл» метафорасы кең таралған желілік орталық файлдық жүйе арқылы кеңейтіледі, ал UNIX-ке ұқсас операциялық жүйелердегі курсорға бағытталған, терминалға негізделген I/O, терезелік жүйемен және графикалық пайдаланушы интерфейсімен алмастырылады, бірақ rc, Plan 9 қабығы мәтіндік болып табылады. Plan 9 from Bell Labs атауы 1957 жылғы Эд Вудтың «Plan 9 from Outer Space» атты культты ғылыми-фантастикалық фильміне сілтеме жасайды. Ол жүйені пайдалану және бағдарламалауды жеңілдететін, әсіресе үлестірілген көп пайдаланушы орталарында Unix моделіне бірнеше өзгерістер енгізді. Бірнеше жылдық даму мен ішкі пайдаланудан кейін Bell Labs 1992 жылы операциялық жүйені университеттерге жіберді. Үш жылдан кейін Plan 9 AT&T компаниясы Harcourt Brace кітап баспасы арқылы коммерциялық ұйымдарға қолжетімді болды. AT&T бастапқы код лицензиясының құны 350 доллар болғандықтан, жалпы компьютер нарығына қарағанда кіріктірілген жүйелер нарығына бағытталды. Ричидің сөзіне сәйкес, әзірлеушілер басқа операциялық жүйелердің қалыптасуына байланысты «үлкен өзгерістер» күтпеген. 1996 жылдың басында AT&T компаниясы Plan 9 жобасын Sun Microsystems Java платформасына қарсылас болуға арналған Inferno пайдасына «екінші орынға қойды». 1990 жылдардың соңында Bell Labs-тің жаңа иесі Lucent Technologies жобаны коммерциялық қолдаудан бас тартты және 2000 жылы үшінші нұсқа ашық лицензия бойынша таратылды. 2002 жылы жаңа еркін бағдарламалық жасақтама лицензиясы бойынша төртінші нұсқа шықты. Bell Labs кейінгі жобаларға көшкендіктен, ресми Plan 9 жүйесін дамыту тоқтатылды. 2021 жылдың 23 наурызында авторлық құқық Bell Labs-тен Plan 9 Foundation-ға берілгеннен кейін даму қайта басталды. Жүйенің ресми емес дамуы 9front fork-те де жалғасуда, онда белсенді қатысушылар ай сайын жаңа құралымдар мен функционалдық мүмкіндіктерді ұсынады. Соңғы уақытқа дейін 9front fork жүйеге Wi-Fi драйверлерін, аудио драйверлерін, USB қолдауын және ойын эмуляторын, сондай-ақ басқа да мүмкіндіктерді қосты. Plan 9-ға ұқсас басқа операциялық жүйелерге Harvey OS және Jehanne OS жатады.
Plan 9 from Bell Labs is a distributed operating system which originated from the Computing Science Research Center (CSRC) at Bell Labs in the mid 1980s and built on UNIX concepts first developed there in the late 1960s. Since 2000, Plan 9 has been free and open source. The final official release was in early 2015. Under Plan 9, UNIX's everything is a file metaphor is extended via a pervasive network centric filesystem, and the cursor addressed, terminal based I/O at the heart of UNIX like operating systems is replaced by a windowing system and graphical user interface without cursor addressing, although rc, the Plan 9 shell, is text based. The name Plan 9 from Bell Labs is a reference to the Ed Wood 1957 cult science fiction Z movie Plan 9 from Outer Space. It explored several changes to the original Unix model that facilitate the use and programming of the system, notably in distributed multi user environments. After several years of development and internal use, Bell Labs shipped the operating system to universities in 1992. Three years later, Plan 9 was made available for commercial parties by AT&T via the book publisher Harcourt Brace. With source licenses costing $350, AT&T targeted the embedded systems market rather than the computer market at large. Ritchie commented that the developers did not expect to do "much displacement" given how established other operating systems had become. By early 1996, the Plan 9 project had been "put on the back burner" by AT&T in favor of Inferno, intended to be a rival to Sun Microsystems' Java platform. In the late 1990s, Bell Labs' new owner Lucent Technologies dropped commercial support for the project and in 2000, a third release was distributed under an open source license. A fourth release under a new free software license occurred in 2002. As Bell Labs has moved on to later projects in recent years, development of the official Plan 9 system had stopped. On March 23, 2021, development resumed following the transfer of copyright from Bell Labs to the Plan 9 Foundation. Unofficial development for the system also continues on the 9front fork, where active contributors provide monthly builds and new functionality. So far, the 9front fork has provided the system Wi Fi drivers, Audio drivers, USB support and built in game emulator, along with other features. Other recent Plan 9 inspired operating systems include Harvey OS and Jehanne OS. {| class="wikitable"
|
! Date
! Release
! Comment
|
| 1992
| Plan 9 1st edition
| Released by Bell Labs to universities
|
| 1995
| Plan 9 2nd edition
| Released by Bell Labs for non commercial purposes
| Дата | Нұсқа | Ескерту |
|---|---|---|
| 1992 | Plan 9 1-ші басылымы | Bell Labs университеттерге шығарды |
| 1995 | Plan 9 2-ші басылымы | Bell Labs коммерциялық емес мақсаттар үшін шығарды |
Plan 9 from Bell Labs is a distributed operating system which originated from the Computing Science Research Center (CSRC) at Bell Labs in the mid 1980s and built on UNIX concepts first developed there in the late 1960s. Since 2000, Plan 9 has been free and open source. The final official release was in early 2015. Under Plan 9, UNIX's everything is a file metaphor is extended via a pervasive network centric filesystem, and the cursor addressed, terminal based I/O at the heart of UNIX like operating systems is replaced by a windowing system and graphical user interface without cursor addressing, although rc, the Plan 9 shell, is text based. The name Plan 9 from Bell Labs is a reference to the Ed Wood 1957 cult science fiction Z movie Plan 9 from Outer Space. It explored several changes to the original Unix model that facilitate the use and programming of the system, notably in distributed multi user environments. After several years of development and internal use, Bell Labs shipped the operating system to universities in 1992. Three years later, Plan 9 was made available for commercial parties by AT&T via the book publisher Harcourt Brace. With source licenses costing $350, AT&T targeted the embedded systems market rather than the computer market at large. Ritchie commented that the developers did not expect to do "much displacement" given how established other operating systems had become. By early 1996, the Plan 9 project had been "put on the back burner" by AT&T in favor of Inferno, intended to be a rival to Sun Microsystems' Java platform. In the late 1990s, Bell Labs' new owner Lucent Technologies dropped commercial support for the project and in 2000, a third release was distributed under an open source license. A fourth release under a new free software license occurred in 2002. As Bell Labs has moved on to later projects in recent years, development of the official Plan 9 system had stopped. On March 23, 2021, development resumed following the transfer of copyright from Bell Labs to the Plan 9 Foundation. Unofficial development for the system also continues on the 9front fork, where active contributors provide monthly builds and new functionality. So far, the 9front fork has provided the system Wi Fi drivers, Audio drivers, USB support and built in game emulator, along with other features. Other recent Plan 9 inspired operating systems include Harvey OS and Jehanne OS. {| class="wikitable"
|
! Date
! Release
! Comment
|
| 1992
| Plan 9 1st edition
| Released by Bell Labs to universities
|
| 1995
| Plan 9 2nd edition
| Released by Bell Labs for non commercial purposes
Unix үйлесімділігі
Plan 9 Unix тұжырымдамаларын одан әрі дамытуға арналған болса да, жобаның мақсаты ескі Unix бағдарламалық қамтамасымен үйлесімді болу емес еді. Plan 9-дың көптеген командалық қатардағы құралдары Unix-тің баламаларымен аттарын ортақтасады, бірақ жұмыс істеу принциптері басқаша.
Деривативтер мен форктар
Inferno — 9-жоспардың ұрпағы және ядрода, әсіресе құрылғылар мен Styx/9P2000 протоколы бойынша көптеген дизайндық тұжырымдамалар мен тіпті бастапқы кодты бөліседі. Inferno, Plan 9 жүйесі сияқты, Bell Labs-тің Unix мұрасын және Unix философиясын бөліседі. Inferno-дағы көптеген командалық қатар құралдары Limbo-ға аударған 9-жоспар құралдары болды. 9atom, 386 PAE ядросы, amd64 процессор және терминал ядросы, nupas, қосымша компьютерлік аппараттық қолдау, IL және Ken's fs қосылуымен 9-жоспар таратуын кеңейтеді. 9front — 9-жоспардың бұтағы. Ол Bell Labs-те жеткілікті даму ресурстарының жоқтығын жою үшін басталып, әртүрлі түзетулер мен жақсартуларды жинақтады. 9legacy — балама тарату. Ол қазіргі 9-жоспар таратуына негізделген түзетулер жиынтығын қамтиды. Akaros көп ядролы архитектуралар мен кең ауқымды SMP жүйелері үшін жасалған. Harvey OS — GCC және Clang-пен жұмыс істейтін 9-жоспар кодын іске қосуға бағытталған күш-жігер. JehanneOS — 9-жоспардан туындаған эксперименталды операциялық жүйе. Оның пайдаланушы ортасы мен модульдері негізінен 9front-тен алынған, құрастыру жүйесі Harvey OS-тен, ал ядросы Plan9 9k 64-биттік Plan9 ядросының бұтағы болып табылады. NIX — көп ядролы жүйелерге және бұлтты есептеулерге бағытталған Plan9 бұтағы. node9 — Plan9/Inferno-ның скрипттелген туындысы, ол Limbo бағдарламалау тілі мен DIS виртуалды машинасының орнына Lua тілі мен LuaJit виртуалды машинасымен алмастырылған. Сондай-ақ, ол Inferno-ның платформалық I/O-ын Node.js-тің libuv оқиғаларын басқару және I/O жүйесімен алмастырады, бұл тұрақты, платформааралық хостинг үшін жасалған. Бұл бөлінген операциялық жүйені процестердің атау кеңістіктері мен жалпы бұлтты элементтерден кез келген өлшемдегі жүйелік бейне жасау үшін құрастыруға болатындығын көрсететін тұжырымдаманың дәлелі. Plan B — әртүрлі уақытта әртүрлі ресурстар жиынтығы бар бөлінген ортада жұмыс істеуге арналған. Бастапқыда Plan 9 ядросының үшінші нұсқасына негізделген Plan B, қазіргі Plan 9 жүйелерінде жұмыс істеу үшін пайдаланушы кеңістігіне көшірілді.
Лицензия
2002 жылдың сәуір айында төртінші нұсқасы жарық көргеннен бастап, барлық бұрынғы нұсқалар да MIT лицензиясымен қайта лицензияланды.