Кіріспе
Батыс Кейп провинциясындағы қала, Оңтүстік Африка. Алайда, бұл атау Африканың басқа аймақтарында болған немесе бар ұқсас жер-атаулармен байланысты болуы немесе олардан туындаған болуы мүмкін. Колониялық кезеңде Малави көлі Ньяса көлі (Книснаға өте ұқсас) деп белгіленген, ал Вебстердің толық сөздігі «ньянза» сөзін зат есім ретінде былай анықтайды: «(Африкалық): көл немесе кең өзен сияқты су алабы».
However, it is also likely that the name is related to, or a derivative of, similar place names that do or have existed in other parts of Africa. In colonial times Lake Malawi was known as Lake Nyasa (very similar to 'Knysna'), while Webster's Universal Unabridged Dictionary defines the word 'nyanza' as a noun: "(African): An expanse of water, as a lake or wide river".
Ерте тарих
90 мың жыл бұрын қазбаланған қырық дана адамтектес іздер, сондай-ақ түрлі археологиялық жаңалықтар Кныснада адамдар 300 мың жылдан бері тұрғанын көрсетеді. Бұл жерде алғашқы қоныстанғандар – палеолит дәуірінде Оңтүстік Африканың көп бөлігін мекендеген саң-оңшы жинаушылар болды. Саңдар біртіндеп оңтүстікке қарай көшіп келген хоэхоэ тайпаларымен ығыстырылып, сіңірілді.
Хоутунква (Оутеньква)
Кнысна аймағының түпкі тұрғындары – Хотунқуа немесе Оутеникуа деп аталатын оңтүстік Хоэхоэ халқы. Олардың аты «бал әкелетін халық» деген мағынаны білдіреді. «Хоэхоэговаб» сөздерінен, «хоэ» сөзі «адамдар» дегенді білдіретін «қуа» арқылы алынған. Еуропалықтар келгенге дейінгі Хотунқуа қоғамы туралы көп мәлімет жоқ. Бар болған тарихи дереккөздер толық емес. Хотунқуа қоғамының өркендеген шағында олардың аумағы шығыста Кром өзенінің сағасынан басталып, өздерінің атын алып жүрген Оутеникуа таулары бойымен, батыста Гротбрак өзенінің сағасына дейін созылған деп есептеледі. Хотунқуалар солтүстікке қарай Инқуа (Хамкумқуа) таралуынан тәуелсіз болған сияқты, ал Гамтобақуа сияқты кішігірім Хоэхоэ тайпалары солтүстік-шығысқа қарай кеңейіп жатқан Инқуадан қорғану үшін Хотунқуа қатарына қосылған. Хотунқуалар батысқа қарай Аттаква және Гессеқуамен сауда жолдарымен байланысқан. Археологиялық дәлелдер Хотунқуалардың мал өсіргенін және көшпелі мал шаруашылығымен айналысқанын, бірақ таулы орман ресурстарын кеңінен пайдаланғанын көрсетеді. Аймақтағы қазба жұмыстары отарлаудан бұрынғы қоныстану белгілері бар көптеген үңгірлерді ашты. Кноэци жағажайында табылған қабық үйінділері Хотунқуалар да басқа Хоэхоэ халықтары сияқты мұхиттың ресурстарын пайдаланған деген пікірді растайды. Хотунқуалардың ауызша дәстүрінде олардың еуропалықтар туралы нақты сенімдері болғаны және оларды «жаман рухтар» деп санайтыны айтылады. Сондықтан Хотунқуалар еуропалықтармен кездесуден қашып жүрген. Басқа Хоэхоэ тайпалары еуропалықтармен ресми қарым-қатынас орнатып, сауда жасағанда, Хотунқуалар таулы орманға тереңірек үңіліп кетті. Нәтижесінде Хотунқуалар біраз уақытқа тарихи жазбалардан жоғалып, кейбіреулері сол кездегі отаршылдық қоғамға сіңісіп кетті. 1816 жылы қайтыс болған Диккоп Хотунқуаның соңғы басшысы болды.
Еуропалық қоныстану
Алғашқы еуропалықтар бұл аймаққа 1760 жылы келді, ал Кнысна лагунасының шығыс жағалауында Melkhoutkraal (африкаанс тілінен аударғанда «сүт ағашының қорасы») фермасы құрылды. 1770 жылы бұл жерге қоныстанған алғашқы еуропалық фермер Стефанус Терблансқа мұнда шаруашылық жүргізуге рұқсат берілді. Кныснаға көшіп келгеннен кейін, британдық кәсіпкер Джордж Рекс 1804 жылы Melkhoutkraal-ға, ал кейіннен 1816 жылы Welbedacht фермасына несиелік құқықтарды алды және оны Eastford деп атады. Ол Eastford-ты отарлық үкіметке берді, онда Корольдік теңіз күштері Мелвилл қалашығын құрды. Рекс 1839 жылы қайтыс болғаннан кейін оның мүлігі сатылды. 1817 жылғы сәуірде Кейптаун кемежайына тиесілі «Эму» бригі Кнысна бас жағалауына кірген алғашқы еуропалық кеме болды. Ол қазір Эму тасы деп аталатын жартасқа соғылып, корпусы зақымданды. Аймақты тексергеннен кейін, «Подаргус» Кныснаға қауіпсіз кіріп, «Эму» жүгін алып шықты. Кныснадағы келесі ірі қоныс аударушы капитан Томас Генри Дути болды, ол Джордж Рекстің қызы Кэролайнға үйленді және қайын атасынан Рекстің Белвидер деп атаған Uitzigt фермасының бір бөлігін сатып алды. Дути өз жерінде шағын нормандық стильдегі шіркеу құрылысын тапсырды, ол 1855 жылы қасиеттендірілді. Елді мекеннің халқы баяу өсті, ал Генри Баррингтон және сатып алынған жердің бір бөлігінде Ньюхейвен елді мекенін құрған лейтенант-полковник Джон Сазерленд сияқты ағылшындар осы аймаққа қоныстанды. Сол кезде Кнысна, Георгийдің магистралдық бөліміндегі Плеттенберг шығанағының далалық корнеттігі болып табылды. 1858 жылы Кнысна жеке магистралдық бөлімге айналды, жаңа дүкендер мен тұру орындары ашылды және Кнысна аймақтың жаңа сауда орталығына айналды. Жаңа Зеландияға жол тартқан, Норвегиядан келген Тесендер отбасы Кныснаның шағын ауылын қатты ұнатып, сауда және теңіз ісіндегі білімдерін алып, осында қалуға шешім қабылдады. Көп ұзамай Кныснаны қоршап тұрған кең ормандық аумақтардан Капке ағаш экспортталды, бумен жұмыс істейтін ағаш кесетін завод және шағын кеме жасау шеберханасы құрылды. Кейін олар Паарден аралына, кейін Тесен аралына көшірілді.
Миллвуд алтынға құштарлық
1878 жылы осы аймақта маңызды жаңалық ашылды. Руигтевлейге жақын Каратара өзенінен алтын кесегі табылды. Ұзақ өтпей, әлемнің түкпір-түкпірінен алтын іздеушілер Миллвуд орманына ағылып келді, соның арқасында Миллвуд қарбалас қалаға айналды. Миллвуд Оңтүстік Африкадағы алғашқы алтын кенді айманы деп жарияланды. Бірақ, көп ұзамай қаланың өсуіне жеткілікті алтын табылмады, нәтижесінде аймақтағы кен өндіру өнеркәсібі құлдырап кетті. Кейбір шахтерлар Кныснаға көшіп, өздерімен шағын үйлерін де алып кетті. Солардың бірі, "Миллвуд үйі" деп белгілі үй, қазір мұражай болып жұмыс істейді.
Құрастыру және ағаш өнеркәсібі
1880 жылға қарай Кныснада 1000-нан астам адам қоныстанды. 1882 жылы Ньюхейвен, Мелвилл елді мекендері және екі ауылдың арасындағы жер біріктіріліп, Кнысна өзенінің атымен аталатын "Кнысна" муниципалитеті құрылды. Кныснаның ағаш өнеркәсібі Джордж Паркс Ұлыбританиядан келгенде өркендеді, ол Кнысна орманының қатты ағаштарын елдің басқа аймақтарына, тіпті шетелге экспорттау мүмкіндігін байқады. Ол Кнысна орман компаниясын құрды, кейіннен Geo. Паркс және Ұлдары ЖШС деп аталды, ол бүгінгі күнге дейін қызмет етеді.
2017 жылғы Кнысна өрт
2017 жылдың 7 маусымында, батыстан келген 2017 жылғы Кейп дауылынан туған қатты желдің күшімен қала және айналасындағы аудандарды өрт шарлады. Өрт салдарынан 9 адам тікелей, тағы 2 адам жанама түрде қаза тауып, шамамен 10 мың адам үйсіз қалды. Алғашқыда өрт сөндірушілердің ісі деп хабарланған, бірақ кейін өрттің себебі молния екені анықталды.
География
Қала негізінен Кнысна өзенімен толығатын, Кнысна лагунасы деп аталатын үлкен жылы сулы сағаның солтүстік жағалауында салынған. Саға екі үлкен мүйіс арасынан өтіп, Peninsula Formation кварциттерінен құралған. Бұл мүйістер халық арасында "Бастар" деп белгілі және олардың қауіпті әрі болжаусыз суларында кемелер мен балықшылардың жоғалуынан танымал болған. 1903 жылы Кнысна Бастарының шығыс жағында неміс кемесі "Пакита" суға батып кеткен. Олардың жанында жергілікті тұрғындар "Карта тастары" деп атайтын геологиялық құрылымдар орналасқан. Кныснаның солтүстігінде 20 шақырымға созылған төбелі жерді Афро-монтана немесе қоңыржал орманы жабады, ол биіктеп келе жатқанда финбосқа немесе маккияға айналады. Бұл аудан Аутенник тауларында орналасқан. Шығыс мүйіс қарқынды дамыған, ал батыс мүйіс жеке табиғат қорығы, Featherbed Nature Reserve арқылы жартылай қорғалған. Бұл қорық мұғалім және тележүргізуші Уильям Смитпен дамытылған және бұрын оған тиесілі болған, ол әкесінен, белгілі ихтиолог Дж. Л. Б. Смиттен мұра еткен жерде орналасқан.
Климат
Кныснада мұхиттық климат (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Cfb) бар. Жазда ыстық, қыста жұмсақ болады. Жаз айларында орташа ең жоғары температура шамамен жетеді және сирек одан асып түседі. Қысқы айлардағы орташа ең жоғары температура шамамен -қа дейін ауытқиды. Кнысна Оңтүстік Африкадағы жауын-шашын мөлшері ең көп аймақтардың бірі, жылдың ең ылғалды кезеңі қазан және қараша айларында болады. Кнысна жылдың кез келген мезгілінде жасыл болып қалады, ал оның қоңыржай климаты оны жыл бойы туристер тартатын орынға айналдырады.
Туризм
Қала туристер мен зейнеткерлікке шыққан адамдар үшін танымал орын, әсіресе британдықтар мен бұрынғы эмигранттардың арасында жыл бойындағы жылы климатқа байланысты. Жақында қала гольфшылар үшін де таңдаулы орынға айналды, себебі қалада Пезула гольф алаңы, Симола гольф алаңы және лагунада орналасқан, жақсы дамыған Кнысна гольф алаңы сияқты бірнеше әлемдік деңгейдегі гольф алаңдары бар. Қала Плеттенберг шығанағы мен Джордж қалаларына жақын орналасқан, онда әуежайлар бар. Кныснада Митчелл сыра қайнату зауыты да бар, бірақ компания енді қалада сыра пісірмейді. Қаланың төңірегіндегі орман, өзендер, теңіз жағалауы және мұхит жаяу серуендеу жолдарымен және сыртқы шараларға көптеген мүмкіндіктермен толы. Жаяу жүрушілер, жүгірушілер, каякпен жүзушілер, жүзушілер және балықшылар Кныснаны ерекше жақсы көреді.
Жыл сайынғы іс-шаралар
Кнысна жыл сайын түрлі шаралар қабылдайды, олар жергілікті және халықаралық келушілерді қызықтырады. Мұндай шаралардың қатарында маусым айының соңында және/немесе шілде айының басында өтетін Кнысна острица фестивалі; сәуір айының соңында және/немесе мамыр айының басындағы Пинк Лори Марди Гра және өнер фестивалі; Кнысна жылдамдық фестивалі мамыр айының бірінші аптасында өтеді, аптаның ең қызықты оқиғасы – Симола төбесіне көтерілуі. Растафариандық Жер фестивалі шілде айының соңында өтеді, ол растафариан дінін, мәдениетін және өмір салтын тойлайды.
Кныснаның қызанақ фестивалі
Жыл сайын маусым айының соңында/шілде айының басында өтетін Кнысна устрица фестивалі қаланың ең көне іс-шарасы болып табылады. Фестивальдің ұзақтығы он күн. Алғаш рет 1983 жылы өткізілді. Осы он күн ішінде шамамен 200 000 устрица желінеді. Регби, гольф, боулинг, сквош, велосипед тебу және марафон сияқты көптеген спорттық іс-шаралар өтеді. Кнысна орман марафоны және жартылай марафон, сондай-ақ Ротари велосипедтік туры көптеген спорт жанкүйерлерін қалаға әкеледі. COVID-19 пандемиясы 2020 жылғы фестивальді 2021 жылға ықстады.
Кнысна жылдамдық фестивалі
Оңтүстік Африкадағы ең танымал төбеге көтерілу жарысы жыл сайын мамыр айының басында Книсна жылдамдық фестивалі аясында өткізіледі, қазіргі уақытта Симола төбесіне көтерілу жарысы деп аталады. Бұл төрт күндік іс-шара, оқиғаға дейінгі бейсенбіде басталатын төрт күндік жанкүйерлер фестивалімен басталады, содан кейін трассадағы іс-шаралар Classic Car Friday күні 1990 жылға дейін салынған автомобильдерге арналған және 65 қатысушымен шектелген. "Төбе патшасы" сыны (84 қатысушыға дейін шектелген) әр түрлі сыныптардағы шектеусіз автомобильдер үшін демалыс күндері өтеді. Сенбі күні жаттығулар мен іріктеу кезеңі, ал жексенбі күні "жеңілді" автомобильдер соңғы іріктеуге және финалдық жүріске шығады. Жарыс жолының ұзындығы Симола төбесіне дейін. Бұл өте жылдам трасса, 2022 жылғы жеңімпаздың орташа жылдамдығы болды. 2024 жылғы жарыс осы іс-шараның он төртінші рет өткізілуі болады, ол 2009 жылы құрылған. COVID-19 пандемиясы салдарынан 2013 және 2020 жылдары жарыс өткізілген жоқ. COVID-19 шектеулеріне байланысты 2021 жылы жарыс көрермендерсіз, ал 2022 жылы шектеулі көрермендермен өтті, 2023 жылы бұл шектеулер алынып тасталды. Бұрынғы World Rally және екі мәрте World Rallycross чемпионы Петтер Сольберг, бұрынғы Формула-1 жүргізушісі және Ле-Ман жеңімпазы Мика Сало, сондай-ақ бес мәрте Финляндия ралли чемпионы Хеннинг Сольберг 2023 жылғы жарысқа қатысты.
Муниципальдік қару
Кнысна муниципалитеті 1959 жылы елтаңбасын қабылдады және оны 1960 жылғы 24 маусымда Кейп провинциялық әкімшілігінде тіркеді. Иван Митфорд Барбертон салған елтаңба мынадай: Төрт бөлікке бөлінген (қалқан), I бөлігінде алтын түсті фонға ақ жылқының мойнынан кесілген басы; II бөлігінде көк түсті фонға күміс жаңғақ жапырағы; III бөлігінде көк түсті фонға сары ағаш ағашы; IV бөлігінде алтын түсті фонға пілдің басы. (Түсіндіру үшін: қалқан төрт бөлікке бөлінген, 1-ші бөлігінде алтын түсті фонға ақ жылқының басы, 2-ші бөлігінде көк түсті фонға күміс жаңғақ жапырағы, 3-ші бөлігінде көк түсті фонға сары ағаш ағашы және 4-ші бөлігінде алтын түсті фонға пілдің басы бейнеленген). Елтаңбаның үстіндегі белгі – желкенді кеме, ал ұраны – Concilio et prudentia.
Бөлімдік кеңестің қару-жарағы
Кнысна дивизиондық кеңесі (қала сыртындағы ауылдық аймақтар үшін жергілікті билік) 1961 жылы герб қабылдады және оны 1961 жылдың 28 шілдесінде провинциялық әкімшілікте тіркеді. Гербті Шалк Пиенаар жасаған. Гербтің сипаттамасы: диагональ бойынша бөлінген, I – алтын түсті фонға жасыл тау үстінде нағыз stinkwood ағашы; II және III – күміс түсті фонға көк түсті үш толқынды жолақ; IV – жасыл түсті фонға "Кнысна" бригі, қызыл арыстан бейнеленген желкендерімен және көк туымен. Жай тілмен айтқанда: қалқан екі диагональ сызықпен төрт бөлікке бөлінген, жоғарғы бөлімінде алтын түстегі фонға stinkwood ағашы, сол және оң бөлімдерінде күміс түстегі фонға көк түсті үш толқынды жолақ, ал төменгі бөлімінде қызыл арыстандары бар желкендерімен және желкеннен көк туымен ұшып тұрған "Кнысна" бригі бейнеленген. Гербтің ұраны: Pulchra terra Dei donum.