Кіріспе
Оңтүстік Африканың Гаутенг провинциясындағы қалашық.
Тарих
Джордж Харрисон мен Джордж Уокер 1886 жылғы ақпанда Ланглагте фермасында алтынның негізгі кенінің шығысын тапқан адамдар деп есептеледі. Йоханнесбург қаласы, жаңа ғана құрылып келе жатқан қала, шығысында Доорнфонтейн, батысында Браамфонтейн және оңтүстігінде Турфонтейн фермаларының арасында орналасқан Ранджеслагте деп аталатын "uitvalgrond" (фермаларды шегергенде қалған жер) үшбұрышты бөлігіне салынды. Йоханнесбургте алтынның табылуынан кейін он жыл ішінде, Оңтүстік Африка Республикасының осы бөлігіне байлық іздеп 100 000 адам ағылып келді. Олардың тегі мен ұлты әртүрлі болды. 1887 жылдың қазан айында Оңтүстік Африка Республикасының (ЗАР) үкіметі Браамфонтейн фермасының оңтүстік-шығыс бөлігін сатып алды. Өзен бойында кірпіш жасауға жарамды көп мөлшерде саз болды. Үкімет кірпіш жасаушыларға айына бес шиллингтен лицензия беру арқылы көбірек табыс таба алатынына шешім келді. Соның салдарынан, ZAR-дың жерсіз, голланд тілінде сөйлейтін бургерлері (азаматтары) осы жерге қоныстанды және кірпіш жасауды бастады. Олар сондай-ақ өз шатырларын да салған. Көп ұзамай, бұл аймақ Брикфилдс немесе Велдсхоендорп деп аталды. Біраз уақыттан кейін, басқа жұмысшы кедейлер, аралас нәсілділер, үндістер және африкалықтар да сол жерге қоныстанды. Ақ жұмысшы табын қаралардан ажыратуға тырысқан үкімет бургерлерге (ақтарға), кулилерге (үндістерге), малайларға (аралас нәсілділерге) және қара африкалықтарға (африкалықтарға) арналған жаңа қалашықтарды жоспарлады, бірақ аймақның барлығы көпұлтақты болып қала берді. Соуэто 1930 жылдары ақ үкімет қараларды ақтардан бөліп, қара "қалашықтарын" құрған кезде құрылды. Қаралар Йоханнесбургтен алыстатылып, ақтардың қалашықтарынан "санитарлық кордон" (немесе санитарлық дәліз) деп аталатын аймаққа көшірілді, ол әдетте өзен, теміржол, өнеркәсіптік аймақ немесе тас жол болды. Бұл 1923 жылғы қалалық аумақтар туралы заңды қолдану арқылы іске асырылды. Соуэто атауын беруді 1949 жылы Еуропа емес істер жөніндегі төраға Уильям Карр бастады. Ол Йоханнесбургтің оңтүстік-батысында орналасқан қалашықтарға бір атау беру үшін конкурс жариялады. Бұл конкурстың қатысушылары үлкен ынтамен қатысты. Қалалық кеңеске ұсынылған атаулардың арасында КваМпанза, яғни Мапанзаның жері болды, ол Мапанзаның есімін және Орландоның қосалқы жалға алушыларының қиын жағдайын қалалық кеңестің назарына жеткізудегі рөлін еске түсірді. Қалалық кеңес SOWETO (Оңтүстік-Батыс қалашықтары) деген аббревиатураны қабылдады. Соуэто атауы алғаш рет 1963 жылы қолданылды және қысқа мерзім ішінде, 1976 жылғы қаладағы студенттердің көтерілісінен кейін, бұл атау халықаралық деңгейде танымал болды. Соуэто Оңтүстік Африкадағы ең ірі қара қалаға айналды, бірақ 1976 жылға дейін оның халқы тек уақытша тұрғындар ретінде ғана мәртебеге ие бола алды, Йоханнесбург үшін жұмыс күшін қамтамасыз ететін. Ол апартеид режимі кезінде азаматтық наразылықтарға ұшырады. 1976 жылы африкалық мектептерде африкаанс тілін міндетті ету туралы шешімнен кейін, үлкен тәртіпсіздіктер болды; наразылықтар күшпен басылды, 176 ереуілші студент қаза тапты және 1000-нан астам адам жарақат алды. Реформалар жүргізілді, бірақ 1985 жылы тәртіпсіздіктер қайтадан жанданып, 1994 жылдың сәуірінде нәсілдік емес сайлаулар өткізілгенге дейін жалғасты. 2010 жылы Оңтүстік Африканың ең көне қалашығы ФИФА әлем чемпионатының финалын қабылдады және әлемнің түкпір-түкпірінен келген миллиардтан астам футбол жанкүйерлерінің назары Соуэтоға ауды.
Клиптаун мен Пимвилл
1904 жылдың сәуір айында Брикфилдс шатырлы ауданында бубондық оба қаупі туды. Қалалық кеңес бұл аймақты бұзып, өртеп жіберуге шешім қабылдады. Осыған дейін, онда тұратын африкалықтардың көпшілігі қаладан алыс, Йоханнесбургтің оңтүстік-батысындағы Клипспруит (кейін Пимвилл деп аталды) шаруашылығына көшірілді, онда кеңес темір казармалар мен бірнеше үшбұрышты лашықтар тұрғызған еді. Қалғандары өздеріне шатырлар салды. Содан кейін өрт сөндіру бригадасы Брикфилдстегі 1600 шатыр мен дүкенді өртеп жіберді. Осыдан кейін аймақ Ньютаун болып қайта жаңартылды. Пимвилл Йоханнесбургтің ең көне қара нәсілді тұрғын ауданы – Клиптаунның жанында орналасқан. Клиптаун алғаш рет 1891 жылы Клипспруит шаруашылығының бір бөлігі болған жерге салынған. Болашақтағы Соуэто Клипспруит және іргелес Дипклуф шаруашылығында құрылуы тиіс еді. Zuid Afrikaansche Republiek және одан кейінгі Трансвааль колониясында түрлі терілі адамдарға жылжымайтын мүлікке ие болуға заңмен рұқсат етілген. Осының нәтижесінде 1903 жылы Софиатаун қалашығы салынды және қара нәсілділерге онда мүлік сатып алуға мүмкіндік берілді. Сол себепті 1912 жылы Гаутенгтегі Александра қара нәсілділерге тиесілі болу үшін жоспарланды. 1913 жылғы Туыстардың жер туралы заңы жағдайды өзгертпеді, өйткені ол муниципалитет шекараларындағы жерлерге қолданылмады.
Орландо, Морока және Явабу
1923 жылы Оңтүстік Африка Одағының Парламенті «Туыс (қалалық аймақтар) туралы» заңды қабылдады. Заңның мақсаты – қалалардағы туыс халқының тұру жағдайын жақсарту, олардың мұндай аймақтарға кіруін бақылау және олардың ішімдікке қол жеткізуін шектеу болатын. Заңға сәйкес, жергілікті билік органдары өз құзыреті шегінде заңды түрде жұмыс істеп, тұратын туыс халқына (сол кезде африкалықтар немесе қара нәсілділерді атаудың әдепті жолы) тұруға орын беруге міндетті болды. Осы заңға сәйкес, Йоханнесбург қалалық кеңесі 1927 жылы Туыс істері жөніндегі муниципалдық бөлім құрды. Ол Клипспруйт №8 фермасында 1300 морген жер сатып алды, ал 1930 жылдың екінші жартысында Орландоға айналатын алғашқы үйлер салынды. Қалашық Туыс істері комитетінің төрағасы, мырза Эдвин Орландо Лик есімімен аталады. Соңында муниципалитет 10 311 үй салды. Бұған қоса, 4045 уақытша, бір бөлмелі баспаналар салынды. 1934 жылы Джеймс Софасоңке Мпанза Орландодағы 957 Филе көшесіне көшіп келді және өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Орландоға келгеннен кейін бір жыл өткен соң, ол өзінің саяси партиясын – «Софасоңке» партиясын құрды. Ол сондай-ақ Орландоның кеңесшілер кеңесінің ісіне белсенді қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай Йоханнесбургте қара нәсілділер үшін тұрғын үйлердің тапшылығы күшейді. 1943 жылдың соңында «Софасоңке» партиясы өз мүшелеріне муниципалдық жерде өздерінің шатырларын салуға кеңес берді. 1944 жылдың 25 наурызында шатыр салу науқаны басталды. Орландодан және басқа жерлерден келген жүздеген үйсіз адамдар Мпанзаға қосылып, Орландоның батысындағы бос орынға шеру тартты және шатырлар лагерін құрды. Қалалық кеңестің қарсылығы күйреп кетті. Тиісті мемлекеттік департаментпен жедел кеңес өткізгеннен кейін, 991 отбасын қабылдай алатын төтенше лагерь құруға келісім берілді. Ол Орталық-Батыс Жабаву деп аталды. Жер басып алудың келесі толқыны 1946 жылдың қыркүйегінде болды. Орландоның батысында 30 мыңға жуық шатыр салушы жиналды. Келесі жылдың басында қалалық кеңес жаңа төтенше лагерь жариялады. Ол Морока деп аталды. 10 000 орын бірден қолжетімді болды. Морока Йоханнесбургтің ең нашар тұрмыстық аймағына айналды. Тұрғындар алты метрлік алты метрлік учаскелерге шатырларын тікті. Бар болғаны жалпы қолданылатын әжетханалар мен аздаған су шүбірелері болды. Лагерьлерді ең көп дегенде бес жыл пайдалануға болады деп жоспарланған, бірақ олар 1955 жылы бұзылған кезде Морока мен Жабавуда 89 000 адам тұрды.
Крис Хани Барагванат академиялық ауруханасы
1941 жылы британ үкіметі Йоханнесбург пен Потчефструм арасындағы жолдың жанында әскери аурухана салды. Бұл жер ескі Wayside мейрамханасының жанында, Джон Альберт Барагванатх есімді корнуолдықтың меншігіндегі 8-ші шақырымдық белгіде орналасуы тиіс еді. Ол Барагванаттағы Императорлық әскери аурухана деп аталды. Соғыстан кейін Трансвааль провинциялық әкімшілігі аурухананы 1 миллион фунт стерлингке сатып алды. 1948 жылдың 1 сәуірінде Йоханнесбург ауруханасының қара бөлімі (Еуропалық емес аурухана немесе NEH деп белгілі) Барагванат ауруханасына көшірілді. 1997 жылы Оңтүстік Африка Коммунистік партиясының бұрынғы бас хатшысы Крис Ханидің құрметіне аурухана Крис Хани Барагванат академиялық ауруханасы деп аталды. 1954 жылы қалалық кеңес Явабуда 5100 үй, ал Мофолода 1450 үй салды. Қалалық кеңестің мақтанышы – "Дюбе ауылы" деп аталатын экономикалық жобасы болды. Ол "негізінен толығымен қалалық және экономикалық жағынан дамыған жергілікті тұрғындарға" арналған еді. Жаңа экономикалық қалашықтар 1956 жылы құрыла бастады, Тлади, Зонди, Дхламини, Чиавело және Сеноан 28 888 адамды баспанамен қамтамасыз етті. Келесі жылы Джабулани, Фири және Наледи қалалары салынды. Сэр Эрнест Оппенгеймер тау-кен өнеркәсібінен 3 миллион фунт стерлинг несие алды, бұл қосымша 14 000 үй салуға мүмкіндік берді. Советоны түрлі тілдік топтарға бөлу туралы шешім қабылданды. Наледи, Мапетла, Тлади, Молесане және Фири сото және тсвана тілдерінде сөйлейтін халыққа арналды. Чиавело – цонга және венда тілдерінде сөйлейтін халыққа. Дламини, Сенаоан, Зола, Зонди, Джабулани, Эмдени және Ақ қала зулу және хоса тілдерінде сөйлейтін халыққа берілді. Орталық үкімет өзінің күн тәртібімен айналысты. Олардың наразылығына себеп – Жоханнесбургтің ақ нәсілділер тұратын аудандарының жанында жерге иелік құқығы бар қара нәсілділердің болуы еді. 1954 жылы Парламент Жергілікті тұрғындарды қоныстандыру туралы заңды қабылдады, ол үкіметке Софиатаун, Мартиндейл, Ньюклэр және Батыс жергілікті қалашықтары сияқты аудандардан қара нәсілділерді күштеп шығаруға рұқсат берді. 1956-1960 жылдар аралығында олар Медоулендс пен Дипклуфта 23 695 үй салып, шығарылған адамдарды орналастырды. 1960 жылға қарай көшіру шаралары көбінесе аяқталды. 1959 жылы қалалық кеңес қала орталығының оңтүстік-батысындағы барлық қалашықтарға бір атау беру үшін конкурс өткізді. Тек 1963 жылы қалалық кеңес Совето атауын ұжымдық атау ретінде қабылдауға шешім қабылдады. Совето атауын муниципалитеттер 1963 жылы арнайы комитет түрлі атауларды қарастырғаннан кейін ғана ресми түрде бекітті. Басқа қарастырылған атаулар – "апартеидтік қалашықтар" және "Вервурдстад" (Gorodnov 1998:58) еді. 1971 жылы Парламент "Қара істері жөніндегі әкімшілік туралы" № 45 заңды қабылдады. Осы Заңға сәйкес орталық үкімет Батыс Ранд әкімшілік кеңесін тағайындап, Советоға қатысты Жоханнесбург қалалық кеңесінің өкілеттіктері мен міндеттерін қабылдауға міндеттеді. Ол кеңестің төрағасы ретінде Мани Малдерді тағайындады, ол жергілікті істерді басқару тәжірибесі жоқ саяси тағайындама еді. Мани Малдердің ең танымал цитатасы 1976 жылдың мамыр айында Рэнд Daily Mail газетіне берілген: "Советоның көпшілігі толығымен қанағаттанған, толығымен бақытты. Қара-ақ қатынастар қазіргі кезде мүмкіндігінше салауатты. Советода жарылыс болуына ешқандай қауіп жоқ".
Совето көтерілісі
Соуэто 1976 жылғы 16 маусымда Соуэто көтерілісі кезінде әлем назарына түсті. Үкіметтің африкаанс тілінде білім беруді, ана тіліне емес, міндеттеу саясатына қарсы жаппай наразылықтар осы күні басталды. Полиция Орландоның батысында Наледи орта мектебінен Орландо стадионына қарай шеру жасаған 10 мың оқушыға атыс ашты. Қырқыстар жалғасты, Соуэтода алғашқы күні 23 адам қаза тапты, оның 21-і қара нәсілді, соның ішінде кәмелетке толмаған Гектор Питерсон, ал екі ақ нәсілді адам, оның ішінде өмір бойы гуманитарлық көмек көрсеткен доктор Мелвилл Эдельштейн де бар еді. Соуэтодағы наразылықтың әсері ел ішінде де, әлемде де қатты сезілді. Одан кейін шетелден экономикалық және мәдени санкциялар салынды. Саяси белсенділер партизандық қарсылыққа дайындық үшін елден шықты. Соуэто және басқа да қалалар мемлекеттік репрессия ошағына айналды. 1991 жылдан бері осы күнді және мектеп оқушыларын Халықаралық Африка балалар күні ретінде тойлайды.
Салдары
Жауап ретінде апартеидтік режим Соуэтодағы көбірек үйлерге электр қуаты беруді бастады, бірақ қосымша тұрғын үйлер салуға арналған қаржылық қолдауды кезең-кезеңмен тоқтатты. 1983 жылы Соуэто Қара жергілікті билік туралы заңға сәйкес, сайланған қара нәсілді кеңесшілері бар тәуелсіз муниципалитетке айналды. Бұрынғыда бұл қалаларды Йоханнесбург кеңесі басқарып келген, бірақ 1970 жылдардан бастап мемлекет бақылауға алды. 2002 жылы Соуэто Йоханнесбург қаласының құрамына енді. 2002 жылы бірнеше жарылыс оқиғалары болды. Олардың «Бурмаг» деген оңшыл экстремистік ұйымның ісі деп саналады, олар ғимараттар мен теміржол желілеріне зиян келтіріп, бір адамның өмірін қиды. 2022 жылы бардағы жаппай оқ ату салдарынан 15 адам қаза тапты.
Демография
Соуэто халқының көп бөлігі қара нәсілді, ал ең көп таралған ана тілі – зулу тілі.
Темір жол
Metrorail компаниясы Соуэто мен Йоханнесбург қаласының орталығы арасында қалалық пойыздарды іске қосады. Соуэтодағы теміржол станциялары: Наледи, Мерафе, Инхлазан, Иквези, Дубе, Фефени, Фомолонг, Мзимлопхе, Жаңа Канада, Мламланкунзи, Орландо, Нэнсфилд, Клиптаун, Тшиавело және Мидуэй.
Жол
N1 тас жолы Советоның шығыс шекарасымен өтеді. Жоханнесбург пен Рудепортқа баратын қарбалас тас жолдар арқылы аймақтың көп бөліктеріне ыңғайлы қол жеткізу бар, бірақ тұрғындар көбінесе пойыз бен таксиге тәуелді. N12 (Морока айналма жолы деп аталады) Советоның оңтүстік шекарасын құрайды және оны Ленасиядан бөліп тұрады. N17 тас жолының жаңа бөлігі салынды, ол Советоны төрт қатарлы екі бағытты тас жол арқылы Насрекпен байланыстырады. M70, сондай-ақ Совето тас жолы деп белгілі, Советоны Насрек және Буйсенс арқылы Йоханнесбург орталығымен жалғастырады. Бұл жол көп қатарлы, Насректегі Футбол қаласының жанынан өтеді және Советодан шығысқа қарай Буйсенс пен Йоханнесбург орталығына дейін арналған такси қатарына ие. Советоның оңтүстік-шығыс бөлігі (Эльдорадо паркі) арқылы өтетін маңызды магистраль – R553 Алтын тас жолы. Ол N1, N12 және M1 тас жолдарына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Микроавтобустар – танымал көлік түрі. 2000 жылы Барагванат такси торабынан шамамен 2000 микроавтобус такси жұмыс істегені естілді. Rea Vaya автобустық жедел транзит жүйесі күніне шамамен 16 000 жолаушыны тасымалдайды. PUTCO компаниясы көп жылдар бойы Совето тұрғындарына автобус қызметтерін ұсынып келеді.
Тұрғын үй
Бұл аймақ негізінен апартеид кезінде қара жұмысшыларға арзан баспана ұсыну үшін үкімет салған, көбінесе "сұрақты қорап" деп аталатын немесе төрт бөлмелі үйлерден тұрады. Дегенмен, шағын аудандардың бірнешеуінде өркендеген Совето тұрғындары дәулетті қала маңындағы үйлерге ұқсас үйлер салған. Көптеген адамдар әлі де "сұрақты қорап" үйлерде тұрып жатыр, олар өз үйлерін жақсарып, кеңейтті, ал қалалық кеңес аймақта көбірек ағаштар отырғызуға және саябақтар мен жасыл кеңістіктерді жақсартуға көмектесті. Хостелдер – Советоның тағы бір ерекше физикалық белгісі. Бұрын көшпенді жұмысшылар үшін салынған, олардың көптегені жұбайлар мен отбасыларға арналған тұрғын үй ретінде жаңартылды. 1996 жылы Йоханнесбург қалалық муниципалитеті Конрад Пенни мен оның компаниясы Penny Brothers Brokers & Valuers (Pty) Ltd. компаниясына Советоның барлық мүлігін (сол кезде 325 000-нан астам мүлік) бағалауға, сондай-ақ бағалау және салық салу мақсатында тендер берді. Бұл Африка тарихындағы ең ірі бағалау жұмысы болды.
Медиа
Гаутенгтің қалалық агломерацияларының бір бөлігі болғандықтан, Соуэто Гаутенг провинциясының қалған бөлігімен көптеген ақпарат құралдарын ортақ пайдаланады. Дегенмен, Соуэтоға арналған жеке ақпарат көздері де бар: Soweto Online – географиялық принципке негізделген ақпарат алмасу порталы. Soweto Internet Radio – 2008 жылы құрылған цифрлық медиа желісі. Soweto TV – 251-ші арнадағы қоғамдық телеарна. Бұл арна Гаутенг провинциясында ақысыз көрсетіледі, сондай-ақ DStv ақылы телеарнасының Оңтүстік Африка абоненттеріне 251-ші арна арқылы хабар таратады. Арна студиясы Вилакази көшесінде орналасқан, ол әлемдегі екі Нобель сыйлығының иегері – Нельсон Мандела мен архиепископ Десмонд Тутудың тарихи үйлері орналасқан жалғыз көше ретінде танымал. Soweto TV бағдарламаларының көп бөлігі – Соуэтоға қатысты мазмұн, ICASA ережелеріне сәйкес, жергілікті мазмұн 60%-дан астамды құрайды. "Советан" газетінің оқырмандары шамамен 1,6 миллион адамды құрайды. Kasibiz Mahala – 2012 жылы құрылған, жергілікті шағын бизнесті қолдауға бағытталған тегін қоғамдық журнал.
Soweto Online is a geographical based information sharing portal. Soweto Internet Radio is a digital media network company established in 2008. Soweto TV is a community television channel, available on DStv channel 251. The channel is free to air in Gauteng province and it also broadcast to South African subscribers on the DStv pay TV service on channel 251. The channel studios are situated on Vilakazi Street, known for being the only street in the world to have the historical residences of two Nobel Prize winners, namely Nelson Mandela and Archbishop Desmond Tutu. Soweto TV programming is mostly Sowetan content as per ICASA's regulations of over 60% local content. The Sowetan newspaper has a readership of around 1.6 million. Kasibiz Mahala is a free community magazine that promotes local small businesses established in 2012.
Спорт
Соуэтода Оңтүстік Африка футбол лигасының жоғары лигасында ойнайтын екі футбол командасы бар: «Кайзер Чифс» және «Морока Суоллоуз». «Орландо Пайретс» Соуэтодан шыққан, бірақ Хоутонға көшіп кеткен, алайда «Суоллоуз» командасына қарсы дәстүрлі «Соуэто дербиі» ойынын өткізе береді. «Чифс» және «Пайретс» командалары арасындағы қарым-қатынас Африкадағы ең ірі дербилердің бірі ретінде танылған «Соуэто дербиі» деп аталады. Соуэтода жыл сайын Challenger Tour-дың бөлігі болып табылатын «Соуэто Опен» теннис турнирі ұйымдастырылады. Жыл сайынғы Соуэто марафоны Соуэто аумағынан өтеді. «Соуэто Пантерс» баскетбол ұлттық лигасындағы қаланың өкілі болып табылады.
Фестивальдар
Совето шарап фестивалі 2004 жылы басталды. Үш түндік фестиваль қыркүйек айының бірінші демалыс күндері Крис Хани көшесіндегі Йоханнесбург университетінің Совето кампусында өтеді. Кейп-Вайн академиясы ұйымдастырған фестивальге 6000-нан астам шарап әуесқойлары, Оңтүстік Африканың ең үздік 100 шарап зауыты және 900-ден астам сапалы шараптар келеді.
Марапаттар
Совето сыйлығы, жыл сайын өткізілетін шара болып қалады, Советода түп тамыры барларды құрметтейді. Бұрынғы президент Нельсон Мандела 2001 жылдың 25 ақпанында Йоханнесбургте өткен алғашқы Совето сыйлығында өмір бойына жетістіктері үшін сыйлық алды. "Аңыздар" сыйлығы қалалық театрдың "әкесі" атанған Гибсон Кентеге, ток-шоу жүргізушісі Фелисия Мабуза Саттлге, "Советан" газетінің редакторы Аггрей Клаустеге және Африка Ұлттық Конгресі Әйелдер лигасының президенті, депутат Винни Мадикизела Манделаға табысталды.
Экономика
Советоның көптеген аудандары Йоханнесбургтегі ең кедейлердің қатарына жатады, бірақ жекелеген қалашаларда байлар мен кедейлер араласып өмір сүреді. Жалпы алғанда, солтүстік-батыс және оңтүстік-шығыстағы шеткері аудандардағы үй шаруашылықтарының табысы төмен, ал оңтүстік-батыс аудандардағылардың табысы жоғары. Соуэтоның экономикалық дамуы апартеид режимімен күйретілді, ол өте шектеулі инфрақұрылыммен қамтамасыз етті және тұрғындарға өз бизнесін ашуға тыйым салды. Көптеген жолдар асфальтталмаған, ал тұрғындардың көпшілігі төрт үйге бір су тіреуімен бөлісуге мәжбүр болды. Соуэто ақтардың үйлерінде, фабрикаларында және өнеркәсіптерінде жұмыс істейтін қара африкалықтар үшін жатақхана ретінде ғана қарастырылған. 1957 жылғы «Жергілікті тұрғындар (қалалық аймақтар) туралы» біріктірілген заң және оған дейінгі заңдар 1923 жылдан 1976 жылға дейін Соуэтодағы тұрғындарды жете өзін-өзі жұмыспен қамту саласына шектеді. Соуэтолықтар жалпы дүкендер, етханалар, тамақтандыру орындары аша алатын, сүт немесе көкөніс сата алатын, сондай-ақ тауар сатумен айналыса алатын. Мұндай кәсіпорындардың жалпы саны қатаң бақылауда болды. Осының салдарынан, заңмен танылған қызметтен тыс бейресми сауда дамыды. Соңғы кезде экономикалық жақсарудың белгілері көрініп тұр. Йоханнесбург қалалық кеңесі көшелерді жарықтандыру және жолдарды салу жұмыстарын бастады. Сонымен қатар, Соуэтолықтардың 4,3 миллиард ранд құралатын жиынтық сатып алу қабілетін пайдалану мақсатында жеке бастамалар жоспарланды, оның ішінде «Протеа» сауда орталығының, «Жабулани» сауда орталығының құрылысы, «Мапоня» сауда орталығын дамыту, Клиптаундағы жоғары деңгейдегі қонақ үй және «Орландо Эхая» ойын-сауық орталығы. Соуэто түнгі өмір мен мәдениет орталығына айналды.
Музыка
Кларенс Картердің "Совэтодан келген қыз" немесе "Совэтодан келген қыз қайда кетті?" деген әндері бар. Соуэто британдық UB40 тобының "Signing Off" (1980 ж.) альбомындағы "Burden of Shame" әнінде еске алынады. The Clash тобының бұрынғы әншісі Джо Стрэммер өзінің "Streetcore" жеке альбомындағы "Arms Aloft" әнінде, сондай-ақ The Clash тобының "Where You Gonna Go (Soweto)" әнінде, "London Calling (Legacy Edition)" альбомында Соуэто туралы айтады. Ұлыбританиялық Mattafix музыкалық дуэті "Rhythm & Hymns" (2007) альбомында "Memories Of Soweto" әнін шығарды. Соуэто Эдди Гранттың апартеидке қарсы "Gimme Hope Jo'anna" әнінде аталады. "Қара Советодағы әрбір ана келесі ұлының өлтірілуінен қорқады" деген мәтін апартеид кезіндегі полицияның қатыгездігін көрсетеді. Мириам Макебаның "Soweto Blues" деген әні бар. Доктор Албанның "Free Up Soweto" әні "Look Who's Talking" (1994) альбомына енгізілді. Мексикалық "Tijuana No!" тобы алғашқы "No" альбомына "Soweto" әнін жазды, ол қала мен қозғалыстарға арналған. "Soweto" - Hieroglyphics реп тобының әнінің атауы. Америкалық Vampire Weekend тобы өзінің музыкалық стилін, африкалық ықпалмен инди-рок пен поптың қоспасын, Пол Саймонның "Graceland" альбомының сипаттамасына сәйкес "Upper West Side Soweto" деп атайды. "Soweto" - Боб Джеймс пен Кирк Уэлумның "Joined at the Hip" альбомының ашылу трекінің атауы. Бразилиялық әнші-сазгер Джаван 1987 жылғы "Não É Azul, mas É Mar" альбомында "Soweto" деген ән жазды. Сондай-ақ, осы ән бразилиялық пагода тобының "Soweto" деп аталуына себеп болды. Америкалық "The Magnetic Fields" тобы "69 Love Songs" (1999) альбомындағы "World Love" әнінде Соуэтоны еске алады.