Кіріспе

Американдық актер (1915–1980)

Виктор Сен Янг (туған Victor Cheung Young немесе Sen Yew Cheung; 18 қазан 1915 – денесі 9 қараша 1980 жылы табылған)

1919 жылғы тұмау эпидемиясы кезінде анасы қайтыс болғанда, әкесі Виктор мен оның кіші қарындасы Розмариді балалар үйіне орналастырып, тағы бір әйел іздеу үшін туған жеріне қайтып келді. 1922 жылы ол жаңа әйелі Лови Шимен қайтадан балаларымен бірге тұруға келді.

Мансап

Сен Юнг өзінің алғашқы маңызды актерлік дебютын 1938 жылы «Чарли Чан Гонолулуда» фильмінде қытай детективінің «екінші ұлы» Джимми Чан рөлінде жасады. Бұл фильмде Сидни Толер Чарли Чан рөлін, ал Сен Юнг Кей Люк ойнаған Оландтың «бірінші ұлы» Ли рөлін ойнады. 1938 жылы Люк сериядан шығып, «екінші ұл» рөліне қажеттілік туды. Сен Юнг 1938-1942 жылдар аралығында 11 «Чарли Чан» фильмінде Джимми Чан рөлін ойнады. Сен Юнг Джимми Чан рөлін Люк Ли Чан рөлін ойнағандай, әсіресе әкесінің жұмысына үнемі кедергі келтіретін, америкалық стильдегі ұл ретінде бейнеледі. Чан әкесі, Қытайдан келген иммигранттың құндылықтары Қытай мәдениетіне негізделген, оның әдемі псевдоконфуциандық афоризмдері мен жақсы ниетті, бірақ тиімсіз америкалық ұлдары арасындағы мәдени қақтығыс серияның тартымдылығын арттырды. Чарли Чан ұлдарын сынағанымен, оларға деген шынайы әкелік махаббат пен жылулық танылды. Танымал «Чан» сериясынан басқа, Сен Юнг Уильям Уайлер режиссерлік еткен «The Letter» (1940) классикалық Warner Bros. нуар мелодрамасында жас адвокат Онг Чи Сенг рөлін ойнап, сыншылардың жоғары бағасын алды. Ол Лесли Кросбиді (Бетт Дэвис ойнады) қорғаған Говард Джойске (Джеймс Стивенсон ойнады) көмектесті. Басқа қытай-американдық актерлер сияқты, Сен Юнг екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық рөлдерге тартылды, мысалы 1942 жылы Хэмфри Богарттың «Across the Pacific» фильміндегі опасыз жапон-американдық Джо Тотсуико рөлі. Соғыс кезінде ол АҚШ Әуе күштеріне қосылды, дәл сол кезде оның бұрынғы әріптесі Сидни Толер Монограм Пикчерс студиясында ұйықтап қалған «Чарли Чан» сериясын қайта жандандыруға дайындалып жатқан еді. Автор Джеймс Л. Нейбаурдың айтуынша, Сен Юнгтің әскери міндеттері оны серияға қайта қосылудан бас тартуға мәжбүр етті, бірақ Монограм оған міндеттілігі аяқталғаннан кейін жұмыс істеуге тұрақты шақыру берді. Ол уақытша «үшінші ұл» Томми Чан рөлін ойнаған Бенсон Фонгпен (және бір рет Кей Люктің нағыз ағасы Эдвин Люкпен «төртінші ұл» Эдди Чан рөлінде) ауыстырылды. Сен Юнгтің әскери қызметіне Бірінші кинофильмдер бөлімінде оқу фильмдерінде жұмыс және Армия Әуе күштерінің «Winged Victory» пьесасы мен фильміндегі рөл кірді. 1946 жылы Сен Юнг Голливудтағы мансабын Монограм студиясында Виктор Сен Янг ретінде жалғастырды және Сидни Толермен қайта қосылды. Толердің денсаулығы нашарлап, Монограм оның азайып бара жатқан күшін сақтап, түсірілім кезінде оның сахналарын шектеді және ұзақ демалыс беруге мәжбүр болды. Толерге түскен жүктемені жеңілдету үшін Монограм көп бөлігін Виктор Сен Янгқа сендірді; ол мен Мантан Морленд немесе Вилли Бест Толердің соңғы үш фильмінде – «Dangerous Money», «Shadows Over Chinatown» және «The Trap» – көп бөлігін ойнады. Мореландтың Чанның қара түсті шофері Бирмингем Браун рөліне қосылуы, сол кезде «Чан» фильмдері ақ кейіпкерді көрсетпейтін фильмдерді ұнататын қара американдықтар арасында үлкен ізбасарларға ие болғанын көрсетті. Мореландтың «Чан» фильмдеріндегі танымалдылығы соншалық зор болды, оны бүкіл ел бойынша водевильдік турнеге шақырды, осылайша «Қауіпті ақша» фильмінде оны Вилли Бест ауыстырды. 1947 жылы Толер қайтыс болғаннан кейін Виктор Сен Янг қалған алты «Чарли Чан» фильмінің бесеуінде пайда болды. Оның «Джимми» кейіпкерінің аты «Томми» деп өзгертілді (автор Скотт МакГилливрэй «Джимми» аты Сидни Толермен тым байланысты болғандықтан, көрермендер Толердің қарсыласы болмай қалғанын сағынып, Монограм осы өзгерісті жасады). Виктор Сен Янг кино және теледидарда әр түрлі рөлдерде жұмыс істеді, негізгі рөлдерде (мейірімді немесе адал азиялық кейіпкерлер) немесе эпизодтық рөлдерде (клерктер, үй шаруашылықтары, официанттар және т.б.). 1957 жылы Стэнли Эндрюс алып жүрген «Death Valley Days» телеантологиялық сериясының «Quong Kee» эпизодында ол Аризона штатының Томбстоун қаласындағы мейірімді қытай мейрамханасының иесі «Quong Kee» рөлін ойнады. Хикаяда қартайған Кунг Ки 1881 жылы бостондықтар Арт Грешемді (Уолтер Келли) және оның анасын (Мэри Ньютон ойнады) салондық музыкант Энн Бейлимен (Евгения Пол) қалай біріктіргенін еске алады, олар романдық қарым-қатынастан кейін миссис Арт Грешем болады. «Чарли Чан» фильмдеріндегі жұмысынан гөрі, Виктор Сен Юнг «Боннанза» телехикаясының ашулы аспазшысы және жалпы фактотумы «Хоп Синг» рөлімен жақсы есте қалады, ол 1959-1973 жылдар аралығында 107 эпизодта пайда болды. «Боннанза» сериалдарының авторы Дэвид Дортрт Америка теледидары мұрағатына «Хоп Синг» кейіпкері үлкен фандамалық тудырғанын айтты: «Виктор өте керемет болды. Ол бұл рөлді жақсы көретін, оны орындауды жақсы көретін. Шындығында, ол жанкүйерлерін дамытты, мен оны көптеген шоуларда басты рөлге жаздым».

1970-жылдардың басында Сен Юнг Дэвид Каррадиннің басты рөлде ойнаған «Kung Fu» телехикаясының жеті эпизодында қайта-қайта пайда болды, ол Батыс елдеріндегі Шаолинь монахы рөлін ойнады. Сен Юнг шебер және талантты аспаз болды. Ол жиі пісіру бағдарламаларында пайда болды және 1974 жылы «The Great Wok Cookbook» кітабын жазды. 1975 жылы ол Гарри Мурдың «To Tell The Truth» бағдарламасына қатысып, ұшақ қысымға түсу оқиғасын айтты. Виктор Сен Янг спорттық костюм киіп, екі ұқсамайтын жалған актерлермен қатар тұрғанда, төрт сарапшының ешқайсысы оны танымады.

Өлім және мұра

Виктор Сен Янг 1980 жылы 65 жасында Солтүстік Голливудтағы үйінде қайтыс болды. Актер шағын көлемде қытай керамикасын почта арқылы сатумен айналысып, қыштан ыдыс жасап, оларды пеште пісіріп шығарған. Газ ағып кетуі салдарынан газға уланып қайтыс болған. Оның денесі 9 қарашада табылған, бірақ ол кем дегенде он күн бұрын, шамамен 31 қазаннан бастап қайтыс болған болуы мүмкін. Кейбір хабарлар оның өлтірілгенін көрсеткен, бірақ полиция соңында өлімді жазатайым оқиға деп сап. Оның қоштасу рәсімінде "Боннанза" телесериалының актері Пернелл Робертс сөз сөйледі және жерлеу шығындарын да өтеді. Ол Калифорния штатының Колма қаласындағы Гринлон еске алу паркінде жерленген. Виктор Сен Янг атындағы стипендия жыл сайын Берклидегі Калифорния университетінің Қытай түлектері қауымдастығымен беріледі, онда Сен Янг мал шаруашылығы мамандығы бойынша оқыған.

Таңдалған кинографиясы

Жақсы Жер (1937) Қытай шаруасының ұлы (атаусыз)
Екі есе немесе ештеңе (1937) Екінші рөл (атаусыз)
Рақмет саған, мырза Мото (1937) Көшедегі акробаттармен көруші / Қытай лифтері (атаусыз)
Халықаралық бекет (1938) Белбой / Көшедегі көруші (атаусыз)
Мырза Мото тәуекелге барады (1938) Кхмер сарбазы (атаусыз)
Шанхайдың үстіндегі көлеңкелер (1938) Ван (Виктор Янг ретінде)
Гонолулудегі Чарли Чан (1938) Джеймс Чан (Сен Юнг ретінде)
Чайнатаундағы Торчи Блейн (1939) Қылышпен Қытай ойыншысы (атаусыз)
Ренодағы Чарли Чан (1939) Джеймс Чан (Сен Юнг ретінде)
Қазына аралындағы Чарли Чан (1939) Джимми Чан (Сен Юнг ретінде)
Жыл сайын 20 000 адам (1939) Гарольд Чонг
Баррикада (1939) Екінші рөл (атаусыз)
Жұмаққа қашу (1939) (атаусыз)
Панамадағы Чарли Чан (1940) Джимми Чан (Сен Юнг ретінде)
Чарли Чанның кісі өлтіруі круизі (1940) Джимми Чан (Сен Юнг ретінде)
Балауыз мұражайдағы Чарли Чан (1940) Джимми Чан (Сен Юнг ретінде)
Хаты (1940) Он Чи Сенг (Сен Юнг ретінде)
Нью-Йорк үстіндегі кісі өлтіру (1940) Джимми Чан (Сен Юнг ретінде)
Өлгендер айтады (1941) Джимми Чан (Сен Юнг ретінде)
Олар Бомбейде кездесті (1941) Гин Лонг (атаусыз)
Риодағы Чарли Чан (1941) Джимми Чан (Сен Юнг ретінде)
Бирма жолындағы янки (1942) Вин (Сен Юнг ретінде)
Шөлдегі сарай (1942) Джимми Чан (Сен Юнг ретінде)
Жапонияның құпия адамы (1942) Фу Йен (Сен Юнг ретінде)
Ай толқыны (1942) Такео (Сен Юнг ретінде)
Ақылсыз Мартиндалдар (1942) Джефферсон Гоу
Америкадағы Кіші Токио (1942) Оконо
Тынық мұхиты арқылы (1942) Джо Тотсуико (Сен Юнг ретінде)
Манила шақыру (1942) Армандо
Қытай (1943) Лин Вэй үшінші бауыры (Сен Юнг ретінде)
Чункинден түнгі ұшақ (1943) Капитан По (Сен Юнг ретінде)
Жоғалған періште (1943) Қытай адамы (атаусыз)
Қанатты жеңіс (1944) Ли Чанг (атаусыз)
Шығыстан келген сатқындық (1945) Омая (Сен Юнг ретінде)
Чайнатаундағы көлеңкелер (1946) Джимми Чан (Виктор Сен Юнг ретінде)
Г. И. Соғыс күйеулері (1946) Қытай официанты (атаусыз)
Қауіпті ақша (1946) Джимми Чан (Виктор Сен Янг ретінде)
Қауіпті миллиондар (1946) Лин Чоу (Виктор Сен Янг ретінде)
Тұзақ (1946) Джимми Чан (Виктор Сен Янг ретінде)
Қауіпті желі (1947) Сэм
Қызыл кілт (1947) Қанаты, үйші жігіт
Жалын (1947) Чанг (Виктор Сен Янг ретінде)
Қытай сақинасы (1947) Томми Чан (Виктор Сен Янг ретінде)
Интрига (1947) Вест-Юнион клеркі (атаусыз)
Жердің шетіне дейін (1947) Қытай ұшқышы (атаусыз)
Нью-Орлеан доктары (1948) Томми Чан (Виктор Сен Янг ретінде)
Жарты түннен кейін (1948) Сэм, қонақ үйдің портшысы
Шанхай кеудесі (1948) Томми Чан (Виктор Сен Янг ретінде)
Алтын көз (1948) Томми Чан (Виктор Сен Янг ретінде)
Рогоздар полкі (1948) Рикша жігіті (атаусыз)
Қауызды жылан (1948) Томми Чан (Виктор Сен Янг ретінде)
Мемлекеттік департамент: 649 файл (1949) Джонни Хан
Бостон Блэкидің қытайлық кәсіпорны (1949) Кинотеатр билет сатушысы (атаусыз)
Туна клипері (1949) Шығыс док жұмысшысы
Орақ немесе крест (1949) Майор
Қызыл шам (1949) Винсент, үйші (атаусыз)
О, сен әдемі қуыршақ (1949) Үйші (атаусыз)
Түн ортасындағы Чайнатаун (1949) Қонақ үй иесі
Ал бейбі үш жасасын (1949) Лем Ки (атаусыз)
Қаланың кілті (1950) Көк үйрекке қытайлық жүргізуші (атаусыз)
Томаховкаға билет (1950) Ұзақ уақыт
Бүліну нүктесі (1950) Мырза Синг
Қашқан әйел (1950) Сэмми Чунг
Некеге негіз (1951) Оскар, Крис қызметшісі
Грум шпоры киді (1951) Игнасио
Монте-Карлоның құпиялары (1951) Қытай кеңсе қызметкері (атаусыз)
Пекин экспресі (1951) Қытай капитаны (атаусыз)
Заң және ханым (1951) Қытай менеджері (атаусыз)
От аңғары (1951) Кір жуушы Чинг Мун (атаусыз)
Гонконг (1952) Хоу мырза (атаусыз)
Снайпер (1952) Том (атаусыз)
Крипл Крик (1952) Қытай аудармашысы (атаусыз)
Мақсат Гонконг (1953) Джонни Уинг (атаусыз)
Көк гардения (1953) Официант (атаусыз)
Тыйым салынған (1953) Аллан Чунг
Қытай теңізінің саудагері (1954) Ван
Юбилей трассасы (1954) Микки қытайлық адам (атаусыз)
Шанхай оқиғасы (1954) Сан Ли
Тозақ порты (1954) Детонация кемесінің радио операторы
Тозаққа секіру (1955) Лейтенант Тэтч (атаусыз)
Байлық іздеуші (1955) Голди Хотел официанты (атаусыз)
Құдайдың сол қолы (1955) Джон Вонг
Қан аллеясы (1955) Сарбаз Ван (атаусыз)
Шикі жылдар (1955) Чанг, стюард (атаусыз)
Гонконгқа ұшу (1956) Әуе билет сатушысы (атаусыз)
Қылмысқа айыпталған (1956) Хэнк Бейлис үйінің қызметшісі (атаусыз)
Соғыстағы ерлер (1957) Солтүстік Корея тұтқыны / снайпер
Шейтан демондары (1958) Сэмми Чинг
Тәуекел шабуылы (1958) Капитан Чон
Оңшылар (1958) Корей шаруасы
Браунның сағасы (1958) Чанг Бармен (атаусыз)
Гүл барабан әні (1961) Фрэнки Уинг
Опиум жеушінің мойындауы (1962) Уинг Янг
Құлағында құрт (1968) Оке Саки
Гавайиліктер (1970) Чун Фат (атаусыз)
Элиталық кісі өлтіруші (1975) Вэй Чи
Богарттың беті бар адам (1980) Мырза Уинг (соңғы фильмдегі рөл)