Кіріспе

Жердегі ұялы радио жүйесі

Азаматтар радиосы (CB радио) – бұл жердегі ұялы радио жүйесі, адамдар арасында қысқа қашықтықта екі бағытты дауыстық байланыс жасауға мүмкіндік беретін жүйе. Бұл жүйе жоғары жиілік немесе қысқа толқынды жолақта 27 МГц (немесе 11 метр толқын ұзындығында) жұмыс істейтін екі бағытты радиолар арқылы жүзеге асырылады. Азаматтар радиосы FRS, GMRS, MURS, UHF CB және Әуесқой радио қызметі ("хама" радиосы) сияқты басқа жеке радио қызметтерінен ерекшеленеді. Көптеген елдерде CB радиосын пайдалану үшін лицензия талап етілмейді және оны бизнес немесе жеке мақсатта пайдалануға болады. Басқа көптеген жердегі ұялы радио қызметтері сияқты, жергілікті ауданда бірнеше радио бір жиілік арнасын бөліседі, бірақ бір уақытта тек біреуі ғана хабар тарата алады. Радио әдетте арнадағы басқа радиолардан хабарларды қабылдау үшін қабылдау режимінде болады. Пайдаланушылар байланыс жасағысы келгенде, радиодағы «сөйлеу үшін басу» батырмасын басып, таратушыны қосады. Бір арнадағы пайдаланушылар кезекпен хабар таратқысы керек. АҚШ, Канада, Еуроодақ және Ұлыбританияда AM және FM қолданғанда таратушы қуаты 4 Вт-қа, ал SSB қолданғанда 12 Вт PEP-қа дейін шектеледі. Қамту аймағын ұлғайту үшін заңсыз күшейткіштер жиі қолданылады. CB радиосы, әдетте, тік бағыттық антеннаны пайдаланады және көзге көрінетін байланыс үшін шамамен 5 км-ден 30 км-ге дейін қашықтықта жұмыс істейді. Дегенмен, әртүрлі радио таралу жағдайлары кейде әлдеқайда үлкен қашықтықта байланыс жасауға мүмкіндік береді. Базалық станциялар кең таралған "Beam" немесе "Yagi" деп аталатын бағыттық Яги-Уда антеннасына қосылуы мүмкін. Яги-Уда антеннасы жіберілген сигналды белгілі бір бағытта бағыттайды және антеннаның артқы жағынан келетін сигналдарды қабылдауды азайтады. Яги-Уда антеннасын пайдалану қашықтықты айтарлықтай арттырады, себебі жіберілген сигнал алысқа жетеді, ал артқы жағынан келетін қабылданған сигналдарды қабылдамау бір мезгілде қажетсіз кіріс сигналдарды азайтады. Бір бағыттағы қашықтықты ұлғайтудың артықшылығы бар, бірақ басқа бағытта қашықтықты жоғалтудың кемшілігі де бар. Сондықтан, Яги-Уда антеннасын пайдалану үшін антенна мастын бұруға арналған ротаторды қолдану қажет, дәл сияқты теледидар антенналарын да жақсырақ сигнал алу үшін бұрады. Көптеген елдер ұқсас радио қызметтерін құрды, олардың әртүрлі техникалық стандарттары мен лицензиялау талаптары бар. Олар басқа атаулармен белгілі болуы мүмкін, мысалы, Канададағы Жалпы радио қызметі, бірақ олар көбінесе ұқсас жиіліктерді (26–28 МГц) пайдаланады және ұқсас мақсаттарға, сондай-ақ ұқсас техникалық стандарттарға ие. Лицензиялар қажет болуы мүмкін, бірақ талаптарға сай болу әдетте оңай. Кейбір елдерде UHF жолағында жеке радио қызметтері де бар, мысалы, Еуропалық PMR446 және Австралиялық UHF CB.

Шығу тегі

Азаматтар радиосы АҚШ-та Федералды байланыс комиссиясы (FCC) реттейтін бірнеше жеке радио қызметтерінің бірі ретінде пайда болды. Бұл қызметтер 1945 жылы азаматтарға жеке байланыс үшін радио жиілігін пайдалануға мүмкіндік беру мақсатымен басталды (мысалы, радио басқарылатын модельді ұшақтар, отбасылық және іскерлік байланыстар). 1948 жылы алғашқы CB радиолары 460–470 МГц ЖЖД (УВЧ) жиіліктерінде жұмыс істеуге арналған. CB радиосының екі класы болды: «А» және «В». «В» класындағы радиолардың техникалық талаптары қарапайым болды және олардың жиілік диапазоны шектеулі болды. 1940 жылдардың соңында Ал Гросс Citizens Radio Corporation компаниясын құрды, ол жалпы жұртшылыққа арналған «В» класындағы портативтік радиоларды өндірді. Ол кезде ЖЖД (УВЧ) радиолары орташа тұтынушы үшін тиімді де, қолжетімді де емес еді. 1958 жылдың 11 қыркүйегінде 460–470 МГц жиіліктерінің көп бөлігі бизнес және қоғамдық қауіпсіздік мақсатына қайта бағытталды; CB «А» класы General Mobile Radio Service (GMRS) қызметінің алдағы баламасы болды. CB «В» класы – отбасылық радио қызметінің алыс атасы. Көп мақсатты радио қызметі – VHF жоғары жиіліктеріндегі тағы бір екі бағытты радио қызметі. 1973 жылы 220 МГц жиілігінде CB «Е» класты қызметін құру туралы петиция ұсынылды (сол кездегі әуесқойлық радионың 1,25 метрлік жиілік бөлігі), бірақ оған әуесқойлық радио ұйымдары және басқалары қарсылық көрсетті. Арнайы мақсаттарға арналған (мысалы, қашықтан басқару құрылғылары) жеке радио қызметтерінің бірнеше басқа кластары да бар. 1960 жылдары бұл қызметті шағын бизнес (мысалы, электршілер, сантехниктер, ағаш ұсталар), жүк көліктерінің жүргізушілері және радио хоббишілері пайдаланды. 1960 жылдардың соңында қатты күйдегі электрониканың жетістіктері радиолардың салмағын, көлемін және құнын төмендетті, соның нәтижесінде бұрын тек мамандарға ғана қолжетімді болған байланыс құралына көпшілік қол жеткізе алды. Бұл радиолар тәуелсіз жүк көліктерінің жүргізушілері үшін маңызды болды, өйткені оларға жүрілген қашықтық үшін төленді, ал жылдамдық шегі 55 миль/сағатқа төмендетілгендіктен, олардың өнімділігі төмендеді. 1970 жылдардың ортасында олардың қолданылуы АҚШ-тағы жалпы халыққа кеңіректе тарады. Бастапқыда CB (Федералды байланыс комиссиясы 1972 жылдан бастап Citizens Radio деп атады) лицензиямен қатар қоңырау шақыру белгісін пайдалануды талап етті (1970 жылдардың басында 20 доллар, 1975 жылдың 1 наурызында 4 долларға дейін төмендетілді); алайда, CB маниясының шыңында көптеген адамдар бұл талапты елемеді және өздеріне лақап аттар таңдады («қолдар» деп аталды). CB радиосын пайдалану ережелерін тиімсіз сақтау ережелерді одан әрі елеусіз қалдыруға әкелді (мысалы, антенна биіктігі, байланыс қашықтығы, лицензиялау, қоңырау белгілері және таратушы қуаты). Жеке лицензиялау 1983 жылдың 28 сәуірінде тоқтатылды. 1970 жылдарда CB радиосының кеңінен қолданылуы 1970 жылдардың соңында фильмдерге, теледидарға және музыкаға жол ашты. «Smokey and the Bandit» (1977), «Breaker! Breaker!» (1977), «Citizens Band» (немесе «Handle with Care») (1977) және «Convoy» (1978) сияқты фильмдер, сондай-ақ «Movin' On» (1974 жылы дебют жасаған), «The Dukes of Hazzard» (1979 жылы дебют жасаған) және «CB Bears» (1977 жылы дебют жасаған) телесериалдары CB радиосының АҚШ-та 1970 жылдардың ортасы мен соңында кең таралған құбылыс ретінде қалыптасуына көмектесті. Бұл құбылыс 1975 және 1976 жылдары бірнеше танымал және кантри музыка әндеріне де шабыттандырды: C. W. McCall-дың «Convoy» (1975) әні, ол 1976 жылдың қаңтарында Billboard Hot 100 тізімінде 1-орынға, 1976 жылдың көктемінде Ұлыбритания тізімінде 2-орынға көтерілді және 1978 жылы сол аттас фильмге әсер етті. Ұлыбританияда BBC Radio One диджейлері Дейв Ли Трэвис және Пол Бернетт әнді өзгертілген британдық мәтінмен жазды, ол «Convoy GB» деген атпен «Laurie Lingo & the Dipsticks» тобының орындауында шықты және 1976 жылдың көктемінде 4-орынға жетті. Дейв Дадлидің 1975 жылғы «Me and ol' CB» әні АҚШ тізімінде 10-орынға, ал Канада тізімінде 8-орынға көтерілді. Jay Huguely орындаған «The White Knight» әні, ол «Cledus Maggard & The Citizen's Band» ретінде жазды, 1976 жылы танымал болған кезде ұлттық деңгейде қысқа ғана танымалдылыққа ие болды. Shad O'Shea & the 18 Wheelers тобының «Colorado Call» әні де 1976 жылдың басында АҚШ тізіміне енді. «Дүниеге резеңке қазбен айналайық» әні – C. W. McCall орындаған «Convoy» әнінің жалғасы. Ол 1976 жылдың көктемінде жарық көрді және Billboard Bubbling Under Hot 100 тізімінде 1-орынға көтерілді. Джонни Кэштің «One Piece At A Time» (1976) әні жаздың басында Ұлыбритания тізімінде 12-орынға ие болды. Outlaws тобының «Breaker Breaker» әнінің мәтіні осы модаға сәйкес келеді. Red Sovine-нің «Teddy Bear» (1976) әні жаздың соңында Ұлыбритания тізімінде 6-орынға ие болды. Род Харттың «C. B. Savage» әні – жүк көліктеріндегі әуесқойлар туралы әңгімелейтін гей-тақырыбы бар кантри музыкасы. АҚШ-тың бұрынғы бірінші ханымы Бетти Форд «First Mama» лақап атын пайдаланды. Дауыстық актер Мел Бланк та CB операторы болды, ол көбінесе «Bugs» немесе «Daffy» лақап аттарын пайдаланды және Лос-Анджелес аймағындағы әртүрлі дауыстармен эфирде сөйледі. Ол 1978 жылы NBC Knowledge телешоуында CB радиосы туралы сұхбатта (өзінің үй CB радио станциясында балалармен әзілдесіп сөйлескен фрагменттерімен бірге) қатысты. Интернет чат-бөлмелеріне ұқсас, CB адамдарға жартылай анонимді түрде бір-бірін тануға мүмкіндік берді. Бастапқыда АҚШ-та 23 CB арнасы болды; 1977 жылы 40 арналы жоспар енгізілді. 22 және 23 арасындағы екі қосымша арна, әдетте 22A және 22B деп аталатын, қол жетімді болды. Көптеген адамдар 22A арнасын пайдаланды, бірақ 22B арнасын пайдаланатындар азырақ болды. 1970 жылдардың басында Radio Shack 23 арнаның әрқайсысы үшін кристалдары бар «базалық станция» CB радиосын сатты, екі қосымша ұя болды және 22A және 22B кристалдарын оңай орнатуға болатын. 9-арна FCC тарапынан 1969 жылы төтенше жағдайларда пайдалану үшін ресми түрде резервтелді.

XXI ғасырдағы қолданысы

CB ұялы телефондардың, интернеттің және отбасылық радио қызметінің дамуына байланысты бастапқы тартымдылығының көп бөлігін жоғалтты. Бұл жиіліктерде 11 жылдық күн дақ циклына байланысты қашықтық байланыс үшін радио толқындарының өзгеруі де әсер етеді. Сонымен қатар, CB өзінің танымалдылығының құрбаны болған болуы мүмкін: 1970 жылдардың ортасы мен соңы, сондай-ақ 1980 жылдардың басында миллиондаған пайдаланушы шектеулі жиіліктерде болғандықтан, арналар көбінесе шулы болып, байланыс қиынға соқты, бұл хоббистердің қызығушылығын азайтты. Кәсіби пайдаланушылар (мысалы, көлік тасымалдаушылар, сантехниктер және электршілер) VHF және UHF бизнес-жиіліктеріне көшті. Бизнес-жиіліктерге FCC лицензиясы қажет, әдетте бір жиілікке бекітіледі. Аз пайдаланушылардың жиілікті бөлісуі, жоғары рұқсат етілген қуаты, FM таратуының айқындығы, қашық станциялардың кедергісіздігі және тұрақты байланыс VHF (өте жоғары жиілік) радиосын CB арналарының тығыздығынан жағымды балама етті. Осы факторлардың нәтижесінде, соңғы жылдары CB радиосы қайтадан танымал болды, мұндай өсім 90-шы жылдардан бері байқалмаған. Өндірушілер сатудың өскенін хабарлайды, ал YouTube сияқты әлеуметтік желілерде CB радио контентінің танымалдылығы артып келеді, көбінесе хобби ретінде. Технология сонымен қатар, ескі модельдерде болған мүмкіндіктерге ие, ықшам CB радиоларының пайда болуына мүмкіндік берді. FCC 9-арнаны төтенше жағдайлардағы байланысқа және жол бойындағы көмек көрсетуге шектейді. Көптеген жол жүрушілер 19-арнаны бақылайды. Жүк көліктерінің жүргізушілері әлі де CB-ді пайдаланады, ол жол құрылысы, апаттар және полицияның жылдамдық бақылауы туралы ақпарат алудың тиімді құралы болып табылады.

Тарих

Австралияда CB рұқсатталмастан бұрын, қолда ұсталатын 27 МГц “воки-токилер” қол жетімді болды, олар қазіргі CB арналары арасындағы бірнеше жиілікті пайдаланды, мысалы 27.240 МГц. 1970-ші жылдардың ортасына қарай хоббистер қол радиоларын және рұқсат етілмеген 23 арналы американдық CB радиоларын сынап көрді. Сол кезде Австралияда лицензиясы бар радиооператорлар мен Төтенше жағдайлар қызметі әлі де 11 метрлік жолақты пайдаланды, ол CB пайдалану үшін әлі қолжетімді емес еді. Осы кезде бірнеше CB клубтары құрылды, олар мүшелеріне шақыру таңбаларын берді, QSL карточкаларын алмастырды және CB-ді заңдастыру үшін лоббилік жұмыс жүргізді. 1977 жылдың соңында Австралия CB-ін заңдастырып, американдық және жапондық 23 арналы жиынтықтарды импорттауға/сатуға рұқсат бергеннен кейін, Федералды үкімет Австралияның 18 арналы трансиверлері үшін жаңа уақытша ережелерді әзірледі. Жаңа RB249 ережелері 1978 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді, ал 23 арналы жиынтықтарды тіркеудің соңғы ресми күні 1978 жылдың 31 қаңтарында болды. Осы күннен кейін тіркелмеген 23 арналы CB жиынтықтарын пайдалану заңсыз деп танылды және лицензиясы жоқ жиынтықтар лицензия алуға жарамсыз болды. 18 арналы жолақтың жоспарында 23 арналы CB радиоларының 16 арнасы, сондай-ақ 27.095 және 27.195 МГц жиілігіндегі 2 қосымша арна болды, бұл 18 арнаны құрады. Бастапқы 1, 2, 3, 4, 10, 21 және 23 арналар 18 арналы жолақтың жоспарынан алынып тасталды. Сондықтан 18 арналы радиодағы 1-арна 23 арналы радиодағы 5-арнаға сәйкес келді. Бұл шамамен қазіргі 5–22 арналарға сәйкес келеді, бірақ 11А (Австралияның 18 арналы CB-дегі 7-арна) және 19А (Австралияның 18 арналы CB-дегі 16-арна) немесе қашықтан басқару жиіліктері деп аталатын екі ерекше жиілікті ескермегенде, бірақ 40 арна енгізілгеннен бері Австралияның 27 МГц CB жолағының бөлігі емес. 1982 жылдың 1 қаңтарында американдық 40 арналы жолақтың жоспары қабылданды. Бастапқыда үкімет CB радиосын лицензиялық төлемдер мен шақыру таңбаларымен реттеуге тырысты, бірақ ақырында бұл тәсілден бас тартты. Ынталы адамдар 1977 жылдың ортасында Австралиядағы почта бөлімшелерінде есіктер ашылғанда лицензияларға асықты. 1978 жылдың бірінші тоқсанының соңына қарай шамамен 200 000 лицензия берілді (Австралия халқы 1978 жылы 14,36 миллион адамды құрады). Ереже бойынша әрбір CB радиоға бір лицензия қажет болды. 1977 жылы лицензияның бағасы жылына 25 австралиялық долларды құрады (1977 жылдың ортасында австралиялық доллардың АҚШ долларына шағын айырбас бағамы 0,90 австралиялық доллар болды), бұл орташа австралиялық жалақы алушы үшін едәуір сома еді. Австралиялық CB радиосы 27 МГц жиілігінде AM, USB және LSB режимдерін (FM жоқ) пайдаланады, рұқсат етілген шығыс қуаты 4 Вт AM және 12 Вт SSB. UHF CB алғаш рет заңдастырылған кезде 27 МГц CB жолағы 1982 жылы Австралиялық CB пайдаланушылары үшін жабылуы тиіс еді және тек 477 МГц UHF жолағы ғана жалғастырылуы тиіс еді, бірақ бұл орындалмады. 1977 жылы 477 МГц жиілігіндегі алғашқы CB радиосын Австралияда Philips TMC компаниясы жасап шығарды, ол FM320 деп аталатын 40 арналы CB радиосы болды. + Австралияда пайдаланылатын 27 МГц CB арналарының тізімі Арна нөмірі Жиілік (МГц) Мақсаты 8 27.055 Құбыла арнасы 9 27.065 Төтенше жағдай арнасы 11 27.085 АМ шақыру арнасы 16 27.155 LSB шақыру, жергілікті 35 27.355 LSB шақыру, алыс қашықтыққа

Қауымдастық

Австралиядағы алғашқы CB клубы 1967 жылы Виктория штатының Морвелл қаласында құрылған Чарли Браун Туринг Кар Клубы (CBTCC) болды, және ол негізінен төрт дөңгелекті көліктерді ұнататын адамдардан тұрды. "CB" қолданылмайтындықтан клуб "GL" (Gippsland үшін) префиксін пайдаланды. 1977 жылдың 1 шілдесінен бастап клубтың атауы Citizens Band Two Way Communication Club (CBTCC) болып өзгерді. Басқа ерте клубтар "LV" (Латроб аңғары) және "WB" (Уэйн Британияның құрметіне аталған) болды. Бұл клубтардың мүшелері әлі де белсенді және олардың арасында әуесқой радио операторлары да бар. Мельбурн мен Сидней арасындағы көлік көп жүретін Хьюм тас жолында орналасқан Сеймур, Беналла, Холбрук және Гундагай қалалары CB радиосының "қызықты орындарына" айналды. Сонымен қатар, Бендиго, Милдура, Маунт Гамбиер және Порт-Аугуста сияқты аймақтық қалаларда да CB радиосының белсенді және әртүрлі қауымдастықтары қалыптасты.

Бәсекелес технологиялар

1977 жылы UHF CB радиоларының енгізілуімен көптеген операторлар UHF және HF радиоларын қолданып, жергілікті FM ретрансляторларын иелену және пайдалану үшін топтар құрды. CBTCC мүшелері 1970-ші жылдардың басында Австралиялық Азаматтық Радио Қозғалысы (ACRM) деп белгілі болған ұйымды құрды; бұл ұйым бүкіл Австралияда CB радиосын заңдастыру үшін күшті дауыс болды. 1970-ші және 1980-ші жылдардың басындағы ең жоғары деңгейден кейін, Австралияда 27 МГц CB радиосының қолданылуы 477 МГц UHF CB (FM және ретрансляторлармен) және арзан, ықшам қолға ұсталатын UHF трансиверлерінің таралуына байланысты күрт төмендеді. Ұялы телефондар және интернет сияқты технологиялар адамдарға байланыс үшін басқа да мүмкіндіктер ұсынды. Австралия үкіметі UHF CB радиосы үшін қол жетімді каналдар санын 40-тан 80-ге дейін өзгертті, ал ретранслятор каналдарының санын 8-ден 16-ға дейін екі есеге арттырды.

Индонезия

Индонезияда CB радиолары алғаш рет 1977 жыл шамасында Австралия, Жапония және АҚШ-тан заңсыз әкелінген кейбір құрылғылар арқылы пайда болды. Нақты мерзімдерді анықтау қиын, бірақ оның алғашқы қолданылуы Джакарта, Бандунг, Йогьякарта, Сурабая және Медан сияқты ірі қалалардың маңында белгілі болды. Индонезия үкіметі 1980 жылдың 6 қазанында «Азаматтар арасындағы радиобайланыстың жұмыс істеуіне лицензия беру туралы Министрлік жарлығы» арқылы CB радиоларын заңдастырды. Көптеген адамдар заңдастырылғанға дейін 40 арналы радиоларды қолданғандықтан, американдық жиілік жоспары (AM және SSB) қабылданды; 1994 жылы VHF жиілік қосылды, сондай-ақ 476-477 МГц жиілігіндегі Австралияның UHF CB жиілік жоспарын пайдалануға рұқсат берілді. 1980 жылдың 10 қарашасында Индонезияның Пошта және телекоммуникация бас дирекциясы RAPI (Radio Antar Penduduk Indonesia) Индонезиядағы ресми азаматтар радио ұйымы ретінде танылған тағы бір жарлық шығарды.

Малайзия

Малайзияда азаматтар радиосы 2000 жылдың 1 сәуірінде «Коммуникация және мультимедия Малайзия» мекемесінің «Класс тағайындамаларын беру туралы хабарламасы» жарияланғанда заңды мәртебе алды. Осы класс тағайындамасына сәйкес, CB радиосы «Жеке радио қызметі құрылғысы» ретінде жіктеледі. Жиілік диапазоны HF, 26.9650 МГц-тен 27.4050 МГц-ке дейін (40 арна), қуаты AM және FM үшін 4 ватт, ал SSB үшін 12 ватт PEP құрайды. 9-арна төтенше жағдайларға, ал 11-арна шақыру үшін арналған. UHF 477 МГц жиілігінде PRS радио құрылғыларына FM режимінде 5 ватт қуатпен, 12,5 кГц аралықпен орналасқан 39 арнада (477,0125 – 477,4875 МГц) рұқсат етіледі. 9-арна төтенше жағдайларға, ал 11-арна қосылыс үшін резервтелген. Демалыс мақсатында қолданылатын қысқа қашықтықтағы симплексті радиобайланыс қызметі 477,5250-ден 477,9875 МГц-ге дейінгі FM режиміндегі 38 арнаны және 500 мВт қуатты қамтиды. Warta Kerajaan Malaysia ережелерін сақтаған жағдайда, класс тағайындамасы бойынша CB радиосы немесе Жеке радио қызметі құрылғысы Малайзияда жеке лицензиясыз жұмыс істеуге құқылы. 2010 жылдың 1 сәуірінде MCMC (Малайзия Коммуникация және мультимедия комиссиясы) жаңа ереже шығарды, содан кейін 2017 жылы да жаңа ережелер енгізілді. Бұл жаңа UHF PMR 446 МГц бөлуін қамтиды: сегіз арналы аналогтық Жеке ұялы радио 446 МГц (аналогты PMR446), жиіліктері 446.00625-тен 446.09375 МГц-ке дейін (12,5 кГц аралық), FM режимінде 0,5 ватт қуат шығысымен, және 16 арналы цифрлық Жеке ұялы радио 446 МГц (цифрлық PMR 446). Цифрлық PMR 446 жиіліктері 446.103125 – 446.196875 МГц аралығында, 4FSK режимінде 6,25 кГц арна аралығымен және 0,5 ватт қуаттылығымен жұмыс істейді. Малайзиядағы бейресми азаматтар радио клубы – «Малайзия Бак Азаматтар радио тобы», ол «Майк Браво» (Малайзия Бак) деп белгілі.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында аз, бірақ өсіп келе жатқан адамдар американдық CB радиоларын заңсыз қолдана бастады. CB радиосының танымалдылығы Ұлыбританияда ішінара C. W. McCall-дың "Convoy" және Laurie Lingo & The Dipsticks-тің "Convoy GB" сияқты жаңа әндердің сәттілігіне байланысты өсті (екеуі де 1976 жылы Top 5 хиттеріне кірді). 1980 жылға қарай CB радиосы Ұлыбританияда танымал хоббиге айналды; 1981 жылдың жазында британ үкіметі CB-нің 27 МГц жиілігінде ешқашан заңдастырылмайтынын мәлімдеді және оның орнына 860 МГц жиілігінде "Ашық арна" деп аталатын UHF қызметін ұсынды. Алайда, 1981 жылдың қарашасында (жоғары деңгейдегі қоғамдық демонстрациялардан кейін) Ұлыбританияға арналған 40 уникалды жиілік, FM қолданатын 27/81 жолақ жоспары ретінде 27 МГц және 934 МГц жиіліктерінде (934.0125–934.9625 МГц, 50 кГц аралықпен) бөлінді. CB радиосын ойлап тапқан Аль Гросс Лондонның Трафальгар алаңынан алғашқы ресми британдық CB байланысын жасады. MPT 1320 27/81 жүйесінде рұқсат етілген максималды қуат 4 Вт болды (американдық жүйемен салыстырылады), бірақ бастапқыда радиолар антенна жерден 7 метрден жоғары орнатылған жағдайда қуатты 10 дБ-ға дейін (0,4 Вт-қа дейін) төмендетуге жабдықталған. Қуатты төмендету қосқышы теледидарға кедергі келтіруді азайту үшін де пайдалы. MPT 1320 антенналардың максималды ұзындығын 1,5 метрге (5') дейін шектеді, ал 27 МГц жиілігінде жұмыс істеу үшін тек базалық жүктеме рұқсат етілді. Келесі бірнеше жылда антенна ережелері жеңілдетілді, антенна ұзындығы 1,65 метрге (5'5") дейін ұлғайды және негізгі сәулелендіруші элементтің ортасы немесе үстіне жүктеме қоюға рұқсат берілді. 1987 жылдың 1 қыркүйегінде Ұлыбритания әлемде қолданылатын 40 стандартты жиілікті (26,965–27,405 МГц) қосты, осылайша 27 МГц жиілігінде барлығы 80 арна болды; антенна ережелері одан әрі жеңілдетілді, ал 934 МГц жолағы 1998 жылы алынып тасталды. Ұлыбританиядағы CB радиосы 2006 жылдың желтоқсанында реттеуші орган Ofcom тарапынан реттелмейтін болып жарияланды, содан бері Ұлыбританияда CB радиосын пайдалану үшін лицензия қажет емес. Ескі MPT 1320 27/81 жолағы көреше болашақта да қолжетімді болады. 2014 жылдың 27 маусымында Ofcom AM және SSB режимдерін Ұлыбританиядағы CB радиосында заңды түрде пайдалануға рұқсат беру үшін өзгерістер енгізді. Реттеуден бас тартқанмен, бекітілмеген радиостанциялар және AM/FM үшін 4 Вт, ал SSB үшін 12 Вт-тан жоғары қуат деңгейлеріне қатысты ережелер күшінде қалады. Заңсыз жабдықтарды немесе аксессуарларды пайдаланушылар әлі де қудалану, айыппұл салу немесе жабдықты тәркілеу қаупіне тап болуы мүмкін, бірақ мұндай жағдайлар сирек кездеседі. Әуесқойлар арасында AM және SSB, сондай-ақ күшейткіштерді пайдалану кең таралған. Пакеттік радио Ұлыбританияда заңды, бірақ кеңінен қолданылмайды. Интернет шлюз станциялары да пайда болып келеді; олар 27 МГц жиілігінде заңсыз болғанымен, әлемнің басқа CB станцияларына қосылады. Ұлыбританияда CB радиосын пайдалану шектеулі болғанымен, олар әлі де қолданылуда, әсіресе фермерлер, жүк көліктерінің жүргізушілері, жолдан тыс жүретін көліктердің және шағын такси қызметтерінің арасында. Жас фермерлер клубының ең көп қолданылатын арнасы – 11-арна. Көлік жүргізушілері үшін стандартты шақыру арнасы – 19-арна, бірақ көптеген жүк көліктері ұйымдары мен топтары басқа арналарды пайдаланады, осылайша зәбірленудің алдын алады.

Жиіліктерді бөлу

CB радиосы – бүкіл әлемдік, бірыңғай стандартталған радио қызмет емес. Әр ел мұндай радио қызметін өз ішкі жиіліктерді пайдалану арқылы рұқсаттамақшы екенін және оның стандарттарын қалай белгілейтінін өзі шешеді; бірақ көптеген елдерде осыған ұқсас радио қызметтер бар. Жиіліктер, қуат деңгейлері және режимдер (мысалы, жиілік модуляциясы (FM), амплитуда модуляциясы (AM) және бір жақты жолақты модуляция (SSB)) көбінесе елден елге өзгеше келеді; шетелдік құралдарды пайдалану заңсыз болуы мүмкін. Дегенмен, көптеген елдер американдық арналарды және оларға сәйкес жиіліктерді қабылдады, олар көбінесе AM режимінде жұмыс істейді, кейбір жоғары арналар SSB режимінде болуы мүмкін. 2021 жылдың қыркүйегінде FCC CB радиосында FM қолдануға рұқсат берді.

Стандартты арналар

Стандартты арна нөмірлеуі FCC (АҚШ) және CEPT (Еуропа) арқылы үйлестірілген. Сондай-ақ, АҚШ-та CB қолданысы үшін арналарды тағайындауды қараңыз. + CB радиоарналары (FCC) Ch. Жиілік Ch. Жиілік Ch. Жиілік Ch. Жиілік Ch. Жиілік 1 26.965 МГц 9 27.065 МГц 17 27.165 МГц *25 27.245 МГц 33 27.335 МГц 2 26.975 МГц 10 27.075 МГц 18 27.175 МГц 26 27.265 МГц 34 27.345 МГц *3 26.985 МГц *11 27.085 МГц *19 27.185 МГц 27 27.275 МГц 35 27.355 МГц 4 27.005 МГц 12 27.105 МГц 20 27.205 МГц 28 27.285 МГц 36 27.365 МГц 5 27.015 МГц 13 27.115 МГц 21 27.215 МГц 29 27.295 МГц 37 27.375 МГц 6 27.025 МГц 14 27.125 МГц 22 27.225 МГц 30 27.305 МГц 38 27.385 МГц *7 27.035 МГц *15 27.135 МГц *23 27.235 МГц 31 27.315 МГц 39 27.395 МГц 8 27.055 МГц 16 27.155 МГц 24 27.255 МГц 32 27.325 МГц 40 27.405 МГц

* 3, 7, 11, 15 және 19 арналарында жасырын "көрінбейтін" жақын орналасқан арналар бар (төменде қараңыз); 23, 24 және 25 арналары АҚШ-тағы жиіліктерге бөлуіне сәйкес ретсіз нөмірленген.

Аралық арналар

FCC/CEPT арналар тізімін қарағанда, кейбір арналар қалыпты 10 кГц қадамының орнына 20 кГц арақашықтыққа ие. Бұл аралық жиіліктер радиобақылау радио қызметіне (РБРҚ) резервтелген. РБРҚ қызметі көбінесе модельдік ұшақтар мен қайықтарды қашықтан басқару үшін қолданылады. Бұл арналарды келесі төменгі стандартты арна нөмірімен және "A" қосымшасымен (кейін) атау – бұл бейресми практика. Мысалы, "11A" арнасы 27.095 МГц жиілікке ие, ол стандартты 11 арнадан (27.085 МГц) кейін 10 кГц арақашықтықта орналасқан және Еуропалық теміржолдың пойыздармен Eurobalise радиобайланысының бір бөлігін қамтамасыз ету үшін қолданылады. Арна Жиілігі Арна Жиілігі Арна Жиілігі Арна Жиілігі Арна Жиілігі 3A 26.995 МГц 7A 27.045 МГц 19A 27.195 МГц 11A 27.095 МГц 15A 27.145 МГц

SSB пайдалану

Бір жақты жолақты (SSB) пайдалану, тарату және қабылдау үшін төменгі жақты жолақты (LSB) немесе жоғарғы жақты жолақты (USB) режимін таңдауды қамтиды. SSB радиолары стандартты CB радио модельдерімен байланыс орнату үшін стандартты AM режиміне ие. Бастапқы 23 CB арнасы бар SSB станциялары әдетте 16-шы арнаны қолданды, бұл AM қолданушыларға кедергі келтірмеу (SSB станциялары 12 ваттқа, ал AM станциялары 4 ваттқа рұқсат етілген) және басқа SSB станцияларын оңай табу үшін болды. FCC 40 арнаға рұқсат бергеннен кейін SSB операциясы 36–40 арналарға көшті. 36-шы арна (немесе LSB үшін 38-ші арна) байланыс іздейтін станциялар үшін ресми емес SSB «шақыру арналарына» айналды, ал кейін әңгіме 37–40 арналарға көшті. AM радиосы ғана бар CB радио пайдаланушыларынан 36-дан 40-қа дейінгі арналарды пайдаланбау сұралады. Қарсылық ретінде SSB станциялары AM станциялары пайдалана алатын қалған 35 арнадан тыс қалады. Бұл келісім барлық операторларға кедергісіз жұмыс істеуді қамтамасыз етеді, өйткені әлдеқайда қуатты SSB станцияларын AM станцияларынан бөліп тұрады. Бұл шешім сондай-ақ SSB радиоларында 120 арна бар, ал AM радиоларында 40 арна бар деген жалған жарнамадан туындаған шатастықты да шешеді. SSB радиосы үш мүмкін «режимде» (AM, LSB, USB) жұмыс істей алады, бірақ операция әлі де бірдей 40 арнамен шектеледі. Кейбір өндірушілер әрбір арна үшін үш түрлі режим болуы мүмкін екенін айту арқылы көбірек радио сатуға тырысты, бұл 120 арнаға тең екендігін мәлімдеді. Бірақ шындық мүлдем басқаша: AM әңгімесі жүріп жатқанда SSB әңгімесін бастауға тырысу барлығы үшін байланысты бұзып жібереді. Жалпы, әрбір арна тек бір AM әңгімесін ғана қолдай алады; егер AM әңгімесі жүргізілмесе, екі SSB әңгімесі LSB және USB режимдерінде болса, бір арнаны кедергісіз бөлісе алады. Белгілі бір әңгіме үшін барлығы бір-бірімен сөйлесу үшін бір арнаға және бір режимге қосылуы керек. 2021 жылдың қазан айынан бастап FCC АҚШ-та CB үшін FM-ді мақұлдады.

Қазіргі қолданылуы

CB жеке тұтынушы үшін екі тарапты радио жүйесі болып табылады және жүк көліктерінің жүргізушілері, радио хоббишілері және қысқа қашықтықтағы радио байланысына мұқтаж адамдар, мысалы, жұмыс орны мен бас кеңсе арасында байланыс орнатуды қажет ететін электршілер, сантехниктер мен ағаш ұсталар сияқты бірнеше пайдаланушылар тобына қызмет көрсетті. Кейбір пайдаланушылар басқа радио қызметтеріне ауысқанмен, CB әлі де көптеген елдерде танымал хобби болып табылады. CB қолданатын 27 МГц жиіліктері, салыстырмалы түрде ұзақ антенна талап ететін және үй ішінде нашар таралатындықтан, қол радиоларын пайдалануға кедергі келтіреді. Көптеген қол радиосының пайдаланушылары (отбасылар, аңшылар және саяхатшылар) 49 МГц-ке және UHF отбасылық радио қызметіне ауысты; ал кәсіби пайдалану үшін қарапайым радио қажет ететіндер (мысалы, саудагерлер) «түсті нүкте» Бизнес-байланыс радиолары мен VHF көп мақсатты радио қызметіне ауысты. CB әлі күнге дейін ұзақ қашықтықты жүк көліктерінің жүргізушілері бағыттарды, жол қозғалысы проблемаларын және басқа да маңызды мәселелерді жеткізу үшін пайдаланады. Әлемнің көп бөлігіндегі ресми емес «саяхатшылар арнасы» – 19-арна; Австралияда 8-арна (27.055 МГц) және UHF 40-арна (477.400 МГц). Ресейде бұл 15-арна (дәстүрлі 9-шы авариялық арна мен 19-шы жүк көліктерінің арнасынан басқа), Грецияда 13-арна, Италияда 5-арна, барлығы AM. Бұл жиіліктердің дамуына себеп, реттелген схемалар (әсіресе антенналар) жолақтың ортасында жақсы жұмыс істейтіндігі болуы мүмкін; 19-арнаның жиілігі (арна 20 емес) 40-арналық АҚШ жолағының ортасы болып табылады және басқа да жағдайлар тең болса, сигналдар ең алыс таратылады және естіледі. Еуропада стандарттау нашар болғандықтан, CB көбінесе жүк көліктерінің жүргізушілеріне қарағанда хоббишілермен байланысты. CB радиосын заңды (қысқа қашықтықта) пайдалануды кейде заңсыз жоғары қуатты таратушыларды пайдаланушылар кедергі жасайды, оларды жүздеген шақырымнан естуге болады. Қысқа қашықтықтағы CB пайдаланудың тағы бір мәселесі таралу болып табылады; ұзақ қашықтықтағы «озып кету» жағдайларында жергілікті сигналдар бірнеше алыс сигналдарды қабылдаудан кейін естілмейді. АҚШ-та пайдаланушылар саны мен Федералды байланыс комиссиясының құқық қорғау органдарын қаржыландыруы салдарынан тек ең ауыр қылмыскерлерге ғана жаза қолданылады, бұл азаматтар тобындағы операцияларды сенімсіз етеді. Көптеген қылмыскерлер басқа CB пайдаланушыларына кедергі келтіргені үшін ұсталмайды; көбінесе олардың өздігінен өзгертілген жабдықтары азаматтар тобынан тыс қызметтерге және тұтынушы жабдықтарына кедергі келтіретін гармоникалар мен спирлерді тудырады. АҚШ-тағы ең жоғары заңды CB қуат деңгейі AM үшін 4 Вт (модуляцияланбаған тасымалдаушы; модуляция тасымалдаушы қуатынан төрт есе немесе 16 Вт PEP болуы мүмкін) және SSB үшін 12 Вт, таратушы антенна қосылысында өлшенген. Алайда, сыртқы сызықтық күшейткіштер жиі заңсыз қолданылады. 1970-ші жылдары FCC 24-35 МГц диапазонында жұмыс істей алатын сызықтық күшейткіштерді сатуға тыйым салды, бірақ жоғары қуатты күшейткіштерді пайдалану жалғасты. 2006 жылдың соңында FCC 10 метрлік аматорлық операцияны жеңілдету үшін реттеуге 26-28 МГц диапазонын алып тасты. Бақылаудың жеткіліксіздігі заңсыз сызықтық күшейткіштердің өндірушілеріне өз өнімдерін ашық түрде жарнамалауға мүмкіндік береді; көптеген CB дилерлері осы күшейткіштерді өз каталогтарына қосады. Сызықтық күшейткіштерді кеңінен, бақылаусыз пайдаланудың салдарынан американдық CB радио операторларын басқа елдердің операторлары жиі «аллигаторлар» деп атайды (американдық операторлардың «әңгіме көп, іс аз» екенін білдіреді). Заңды CB пайдаланушыларының нормативтік қадағалауды күшейту жөніндегі әрекеттері нәтижесіз болды.

Антенналар

27 МГц – ұялы байланыс үшін салыстырмалы түрде ұзын толқын ұзындығы, ал антенна таңдауы CB радиосының жұмыс тиімділігіне елеулі әсер етеді. Көнерілетін антеннаның бір түрі – төртінші толқынды тік қамшы. Оның биіктігі шамамен 9 фут (2,7 м) және көлік құралының корпусына төмен орнатылады. Көбінесе жоғарыдан кедергі алғанда икемділігін арттыру үшін серіппелі және шарлы бекіткішпен жабдықталады. Егер тоғыз футтық қамшы ыңғайсыз болса, қысқа антенналар антеннаның кедергісін физикалық ұзындығы ұзын антеннамен бірдей ету үшін жүктеу орамдарын пайдаланады. Жүктеу орамдары антеннаның төменгі, ортаңғы немесе жоғарғы бөлігінде орналасуы мүмкін, ал кейбір антенналар үздіксіз жүктелетін спираль түрінде жасалады. Көбінесе жүк көліктері сыртқы айналарына екі антеннаны бір фазада орнатады. Мұндай массив алдыңғы және артқы бөліктердегі қабылдауды жақсартуға, ал бүйірлердегі қабылдауды азайтуға арналған (ұзақ қашықтыққа жүк тасымалдаушылар үшін қажетті үлгі). Бұл эффектіге қол жеткізу үшін антенналардың арақашықтығы шамамен 8 фут болуы керек, бұл тек үлкен жүк көліктерінде ғана мүмкін. Симметриялы көрініс үшін екі антенна орнатылуы мүмкін, бірақ олардың тек біреуі ғана қосылады. Тағы бір көнерілетін антенна – үздіксіз жүктелетін жарты толқынды нұсқасы. Олар радиоға шамамен 50 Ом кедерісін беру үшін жер тетігін қажет етпейді және көбінесе шыны талшықтан жасалған көліктерде, мысалы, қар мотоциклі немесе қайықта қолданылады. Сондай-ақ, жер тетігін пайдалану мүмкін болмаған жағдайларда базалық станцияларда да қолданылады. Қолмен ұсталатын CB радиолары телескоптық орталықтан жүктелетін қамшыны немесе үздіксіз жүктелетін «резеңке үйрек» антеннасын пайдалана алады. Базалық CB антенналары барлық бағыттағы қабылдау үшін тік болуы мүмкін, немесе белгілі бір аймаққа байланыс бағытын беру үшін бағытталған «сәуле» антенналары қолданылуы мүмкін. Жерлік жиынтықтар көнерілетін қамшыларды орнатуға арналған негіз ретінде қолданылады және бірнеше сымдық қосқыштар немесе тікелей қосылған жерлік радиалдармен жабдықталады. Бұл жиынтықтардың үстіне көнерілетін қамшы бұралады (толық ұзындығы, төрттен бір толқынды болат қамшы артық) және мачтаға орнатылады. Жерлік радиалдар көлік құралының корпусын ауыстырады (бұл әдеттегі көлік құралындағы көнерілетін қамшы үшін тепе-теңдік).

Skywave (көкірт толқыны)

HF спектріндегі (3–30 МГц) барлық жиіліктер ионосферадағы зарядталған иондармен сынуы мүмкін. Ионосферадан сигналдарды қайыруды аспан толқынының таралуы деп атайды, ал оператор "қашықтықты ату" деп аталады. CB операторлары мыңдаған шақырымға, кейде бүкіл әлемге байланыс орната алады. Тіпті 27 МГц жиілігіндегі аз қуатты сигналдар да кейде ұзақ қашықтыққа таралуы мүмкін. Күн дақтарының белсенділігі жоғары болған кезде, бұл жолақ ұзақ уақыт бойы әлемнің көп бөлігіне ашық болуы мүмкін. Күн дақтарының белсенділігі төмен болған кезде, Sporadic E таралу кезеңдерінен (көктемнің соңынан жаздың ортасына дейін) басқа, аспан толқынын пайдалану мүмкін болмайды. Қашықтықтың атылуы CB жиіліктеріндегі шуға себеп болады. АҚШ-та оператордың орналасқан жерінен тыс кез келген станциямен CB байланысын жүргізу (немесе жүргізуге тырысу) енді заңсыз емес. Бұл шектеу CB-ді жергілікті (көз горизонты) радио қызметі ретінде сақтау үшін енгізілген; алайда, АҚШ-та бұл шектеу алынып тасталды. Көптеген елдерде қашықтықты атудың заңдылығы мәселе емес. Жақында FCC-нің қабылдаған шешімі АҚШ-та қашықтықты атуға рұқсат береді.

Еркін жолақты және экспорттық радиостанциялар

Азаматтар тобынан жоғары немесе төменгі жиіліктерде ("жоғарғы" немесе "төменгі" жиіліктерде) жұмыс істеу "бос жолақты" немесе "жолақтан шығу" деп аталады. "Жолақтан шығу" термині Кнайтельдің 1979 жылғы тамыздағы S9 журналында пайда болды. Көптеген еркін радиобайланыс операторлары әуесқой радиостанцияларын өзгертіп, жолақтан шығу үшін пайдаланады, бұл кейбір елдерде заңсыз. Ескі әуесқой радиолардың компоненттерін өзгерту қажет болуы мүмкін; мысалы, 1970-ші жылдардағы Yaesu FT 101 10 метрлік жолақтың бөліктерін баптау үшін қолданылатын кристаллдар жиынтығын ауыстыру арқылы CB үшін өзгертілді, бірақ FT 101 кейбір нұсқалары АҚШ FCC арналары стандартымен сатылды және заңды 40 арнадан жоғары және төмен тағы 10 немесе одан да көп арналар арқылы хабар тарата алды. Басқа байланыс әдісі болмаған төтенше жағдайларды қоспағанда, радиостанциямен CB жиіліктерінде хабар тарату заңсыз. Көптеген елдерде импортталған CB жабдықтарымен сұр нарықта сауда-саттық жүргізіледі. Кейбір жағдайларда шетелдік стандарттағы КБ жабдықтарын сату немесе иелену заңсыз емес, бірақ оны пайдалану заңсыз. FCC өзінің CB ережелерін тиісінше орындамағандықтан, АҚШ-тағы энтузиасттар "экспорттық радиоларды" немесе Еуропалық жиілік модуляциясы (FM) CB жабдықтарын көпшілікке толы AM арналарынан қашу үшін қолданады. Америкалық АМ жабдықтары Еуропаға да экспортталды. "Экспорттық радиолар" АҚШ-та 10 метрлік әуесқой радиоқабылдағыштар ретінде сатылады. Егер мұндай радиостанциялар әуесқойлық радиоқабылдағыштардан басқа түрде таратылса, оларды сату, импорттау және сату заңсыз. Сондай-ақ, АҚШ-та кез-келген адам үшін осы радиостанцияларды әуесқойлық радио жолақтарынан тыс жерде пайдалану заңсыз, өйткені олар басқа радио қызметтер үшін типтік сертификатталмаған және әдетте рұқсат етілген қуат шектерінен асады. Осы радиостанцияларды лицензиялық оператордың лицензиялық артықшылықтары бойынша Әуесқойлық радио қызметі шеңберінде пайдалану, егер Әуесқойлық радио үшін барлық FCC ережелері сақталса, заңды болып табылады.

Шақыру кітабы

Радиошақыру кітабы – радиостанциялардың шақыру таңбаларының тізімі. Алғашқыда телефондық анықтамаға ұқсас, мұқабаланған кітап түрінде шыққан, онда белгілі бір аумақтағы (елдегі) радиостанциялардың атауы мен мекенжайы көрсетілген. Modern Electrics 1909 жылы АҚШ-та алғашқы радиошақыру кітабын жариялаған. Бүгінде радиошақыру кітабының басты мақсаты – радио операторларына радио арқылы байланысқан операторға QSL картасы деп аталатын растау хатты жіберуге мүмкіндік беру. Радиошақыру кітаптары дамып, басқа радио әуесқойдың және олардың QSL менеджерлерінің мекенжайын дереу алу үшін интернет арқылы қолжетімді онлайн деректер базасын қамтиды. 11 метрлік / еркін толқындық қауымдастық үшін ең танымал және қолданылатын QSL деректер базасы – QRZ11.COM, ол QRZ.com әуесқойлық радио үшін жасалған "үлкен інісінен" үлгі алған.

Медиа

1970 және 1980 жылдары CB радиосының өркендеген кезеңінде көптеген азаматтық радио тақырыбындағы журналдар дүкендерде пайда болды. Осы кезеңде ең танымал екі журнал – S9 CB Radio және CB Radio Magazine болды. S9 журналының ізбасары 1982 жылдан бастап басқа баспагерде, бірақ сол редактормен Popular Communications журналы аталды. Ол хобби радиосымен қатар CB радиосын да қамтыды. Сол баспагер 1990 жылдардың ортасында RadioShack дүкендері үшін "Радио!" атты журналды шығарды. Австралияда CB Action Magazine журналы 1977 жылдың ортасынан бастап ай сайын жарық көрді және 1990 жылдардың басына дейін шығарылды. CB Action журналы бірнеше танымал басылымдарды тудырды, оның ішінде байланыс және сканерлік журналдар, сондай-ақ бірнеше онжылдық бойы шығарылып, 18 томға дейін жеткен Әуесқой радио әрекеті журналы бар. Стивен Кингтің "Тұру" (The Stand) әңгімесінде Ральф Брентнердің Колорадо штатының Боулдер қаласынан берген радиосигналы CB арқылы қабылданады. 2000 жылдардың басында National Communications Magazine сканерлік радио туралы хабарлаумен қатар CB радиосын да қамтып, Солтүстік Америкада CB радиосын қамтитын жалғыз журнал болып қала береді.