Кіріспе

Конфедеративтік мемлекеттердің әскери-теңіз флотының темір кемесі

CSS Baltic – Америка Азамат соғысы кезінде Конфедеративтік мемлекеттердің әскери-теңіз флотында қызмет еткен темір кеме. Соғыстан бұрын буксирлік қайық болған ол 1861 жылдың желтоқсанында Алабама штаты тарапынан темір кемеге айналдыру үшін сатып алынды. 1862 жылдың мамырында Конфедерация әскери-теңіз флотына темір кеме ретінде қосылғаннан кейін, ол Мексика шығанағындағы Мобил шығанағында қызмет етті. Теңіз тарихшысы Уильям Н. Стилл-младший Балтиканың Конфедерациядағы қызметін "көп жағынан ерекшеленбес кеме" деп сипаттаған. Келесі екі жылда кеменің ағаш құрылымының бір бөлігі шіри бастады. Оның бронясы 1864 жылы CSS Nashville темір кемесіне ауыстырылды. Тамыз айына қарай Baltic кемесі қолдан шығарылды. Соғыстың соңына таяу ол Томбигби өзенімен жоғары қарай жылжытылды, онда 1865 жылдың 10 мамырында Одақ күштері тарапынан басып алынды. Келесі айда Балтиканы тексеру кезінде оның жоғарғы корпусы мен палубасы шірігені және қазандықтары қауіпсіз емес екені анықталды. Ол 31 желтоқсанда сатылып, шамамен 1866 жылы бөлшектелді.

Негізгі мәліметтер мен сипаттама

XIX ғасырдың басында АҚШ-тың солтүстік және оңтүстік аймақтарында, негізінен оңтүстік штаттарында кең таралған құлдық институты мәселесіне байланысты үлкен мәдени дау туды. 1860 жылғы президенттік сайлауда солтүстік штатының өкілі Авраам Линкольн жеңіске жетті. Оның құлдыққа қарсы позициясы салдарынан 1860 жылдың соңы мен 1861 жылдың басында бірқатар оңтүстік штаттары Америка Конфедерациялық Штаттарын құрып, одақтан шықты. 1861 жылдың сәуірінде Америка Азамат соғысы басталды. Соғыстың бастапқы кезеңдерінде Конфедерация кемелер саны, инфрақұрылымы және өндірістік қуаты жағынан Одақ флотына қарағанда әлсіз болды. Конфедерацияның жағалау аймақтарын бақылау маңызды болды, себебі Одақтың «Анаконда» жоспары Конфедерацияны блокадаға алып, сауданы, соның ішінде қару-жарақ импортын тоқтатуды көздеді. 1861 жылдың соңында Фортс-Хаттерас және Кларк шайқасында, сондай-ақ Порт-Роял шайқасында Одақ жеңіске жеткеннен кейін Конфедерация үкіметі мен жеке штаттар жағалау қорғау мәселесіне көбірек мән берді. «Балтик» 1860 жылы Пенсильвания штатындағы Филадельфия қаласында салынды. Ол туралы көп мәлімет жоқ, теңіз тарихшысы Саксон Бисби оны «Конфедерацияның ең жасырын темір кемелерінің бірі» деп сипаттап, «Конфедерацияның кемеге қатысты құжаттары дерлік жоқ» дейді. Бисбидің сөзіне сүйенсек, кеме Брагдонмен салынысымен бірге Алабама штатындағы Мобил қаласына жеткізілген, бірақ «Америкалық теңіз шайқастарының сөздігі» (DANFS) оның Оңтүстік Бу кемелер компаниясы үшін салынғанын айтады. Ол Мексика шығанағындағы Мобил шығанағында сүйрейтін кеме және мақта тасымалдаушы ретінде пайдаланылды. 1861 жылдың 8 қарашасында Алабама штатының Бас ассамблеясы 150 000 доллар көлемінде қаражат бөлу туралы заң қабылдады, бұл қаражат темір кеме құрылысына жұмсалуға тиіс болды, ол бір мезгілде қарулы кеме және тарау машинасы ретінде қызмет ете алатын еді. Штат үкіметі қайта жабдықтау үшін кеме таңдау бойынша комиссия құрды, ал 13 желтоқсанда «Балтик» бу кемесі 40 000 долларға сатып алынды. 22 желтоқсанда кемені казематтық темір кемеге айналдыру жұмыстары басталды, кеменің ұзындығы 57 метрге, ені 12 метрге, ал сыйымдылығы 624 тоннаға дейін ұлғайтылды. Кеменің қару-жарақ пен броняның қосымша салмағын көтере алуы үшін шошқа тізбектері орнатылды. Бисби өзгертілген кеменің сусыру тереңдігі 2 метр екенін айтады, ал DANFS және теңіз тарихшысы Пол Сильверстоун 6 метр дейді, ал теңіз тарихшысы Уильям Н. Стилл-младший шамамен 2 метрді көрсетеді. Кеменің қозғалтқыш құрылғысы екі бір цилиндрлі бу машинасынан тұрды, олар төрт көлденең қайтарымды түтін қазандықтарымен жабдықталған; қазандықтардың ұзындығы және диаметрі әртүрлі болды. Екі шеңгелдік дөңгелек 8,84 метр диаметрлі және 2 метр енді болды. Сол кездегі кемелерге тән болғандай, кеме ағаш немесе көмірді жағып қозғалысқа келтірілуі мүмкін еді. «Балтик» кемесінің отын сыйымдылығы жоғары болды. Оны темір кемеге айналдыру үшін жасалған өзгерістер оны өте баяу қозғалды; Сильверстоун және DANFS оның жылдамдығын көрсетпейді, ал Бисби оны «адамның жүріп бару жылдамдығынан да баяу» деп сипаттайды. Конфедерацияның темір кемелерінің көпшілігі бұрандалы бу кемелері болды, ал «Балтик» Конфедерацияда толықтай немесе қайта жабдықталған бірнеше шеңгелдік бу кемелерінің бірі болды, теңіз тарихшысы Раймондо Лураги оның қозғалтқышын ескірген деп сипаттады. Оның басқаруы да қиын болды. Оның экипажы 86 адамнан тұрды, Лураги олардың тұрғын үйлерін «өте нашар» деп сипаттады. Конфедерация темір кемелерінде көбінесе палуба астындағы ыстық, машиналардан зиянды газдар шығуы және нашар желдету мәселелері болды; «Балтик» экипажы жиі құрғақ жерде немесе ашық ауада ұйықтады. Оның мұрты тарау машинасы ретінде пайдалану үшін нығайтылды, ал ол алты зеңбірекпен қаруланды: екі Дальгрен зеңбірегі, екі 32 фунттық зеңбірек және тағы екі зеңбірек, оларды Лураги «ұсақ» деп, ал DANFS «кішкентай» деп атады. Тарихшы Гэри Д. Джойнер Дальгрен зеңбіректерінің бөлшектер болғанын айтады. Теңіз тарихшысы Дональд Канни оның қару-жарағы екі Дальгрен және үш 32 фунттық зеңбіректен немесе, мүмкін, бір Дальгрен, бір 42 фунттық және екі 32 фунттық зеңбіректен тұрғанын айтады. «Балтик» кемесінің бронясы кең және қалың темір пластиналардан жасалған, олар жаңа ағаш конструкциясына бұралып бекітілді, бірақ артқы бөлігі тек мақта балкаларымен қорғалған. Кеменің құрылымы туралы толық мәлімет жоқ. «Балтик» кемесінің қайта жабдықталуын сипаттаудың аз ғана нұсқасы бар, ал Стилл аяқталған өнімді «көп жағынан ерекшеленбейтін кеме» деп сипаттайды.

Қызмет тарихы

1862 жылдың 12 мамырында «Балтик» кемесі Алабама штатынан Конфедерациялық Әскери-теңіз күштеріне берілді. Конфедерациялықтар оны лейтенант Джеймс Д. Джонстонның басқаруына қойды. Кеме сол айда ресми түрде қолданысқа кірістірілді. Ол Мобил шығанағында, Мобил маңында және Томбигби өзенінде дислокацияланды. 1863 жылдың ақпан айына қарай кеме активті қызметке тым тозығы жетті және Мобил шығанағын қорғау үшін теңіз миналарын орнатуға жіберілді. 1864 жылдың ақпанында CSS «Теннесси» аяқталғанға дейін «Балтик» Мобил шығанағындағы Конфедерацияның жалғыз броненосцы болды. «Теннесси» аяқталғаннан кейін Джонстон оны басқаруға ауыстырылды, ал лейтенант Чарльз Кэрролл Симмс «Балтик» кемесінің командирі болып тағайындалды. 1863 жылдың соңы мен 1864 жылдың басында «Балтик» кемесінің жағдайы нашарлады. 1864 жылдың 20 наурызында кеме жасаушы Джон Л. Портер кеменің жай-күйін тексеріп, оның өте нашар күйде екенін анықтады және одан металды алып тастауды ұсынды. 20 мамырда Симмс «Балтик» өте шірігенін және «ластың өзіне де жарамсыз» екенін жазды. Шілде айында кеме жартылай демонтаждалды, оның бір бөлігі бронясы алынып, CSS «Нэшвилл» броненосцына орнатылды. Оның бронясы алынғаннан кейін Конфедерациялық теңіз офицері Джон Рэндольф Таккер инженерлердің қазандығын қауіпсіз емес деп жариялағанын және оны жөндеуге тура келгенін мәлімдеді. 21 шілдеде Симмс «Нэшвилл» кемесіне командир болып тағайындалды, ал «Балтик» кемесінің қалған бронясы «Нэшвилл» кемесіне ауыстырылды. Тамыздың басында Мобил шығанағындағы шайқас кезінде «Балтик» кемесі демобилизацияланды. Соғыс аяқталуға жақын қалғанда «Балтик», «Нэшвилл» және басқа кемелер Томбигби өзенімен жоғары қарай жіберілді. Олар 1865 жылдың 10 мамырында Нанна Хабба Блаффта Одақ күштерімен ұсталды. Келесі айда Одақ билігі «Балтик» кемесін тексеріп, жүк сызығының астындағы бөлігінің жақсы жағдайда екенін, бірақ корпусының жүк сызығынан жоғары бөлігі мен палубасы шірігенін анықтады. Қозғалтқыштар сол кезде жақсы жағдайда болғанымен, қазандықтарды пайдалану қауіпсіз емес еді. Тексерушілер жөндеуден кейін «Балтик» кемесін қайтадан сүйреуші кеме ретінде пайдалануға болады деп ұсынды, бірақ бұл орындалмады және ол 31 желтоқсанда сатылды. Бисби «Балтик» 1866 жылдың бірінші жартысында бұзылған болуы мүмкін деп санайды және кеменің нашар жағдайы мен оған қатысты қосымша жазбалардың болмауы оның басқа мақсаттар үшін қолданылмағанын көрсетеді.