Ғылыми жаңалықтарды медиа арқылы жылдам тарату және оның салдары
Science by press conference
Ғылыми жаңалықтарды БАҚ арқылы жылдам тарату – ғылыми зерттеулердің нәтижелерін конференциялар мен пресс-релиздер арқылы жариялау тәжірибесі. Бұл әдіс ғылыми қауымда сынға ұшырайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ғылым жаңалықтарының бір қыры
Aspect of science news
Ғылымды баспасөз конференциясы арқылы немесе баспасөз хабарламасы арқылы таныстыру – ғалымдардың зерттеу нәтижелерін баспасөз конференциялары мен баспасөз хабарламалары арқылы жаңалықтар құралдарында кеңінен жариялауға баса назар аудару практикасы. Бұл термин көбінесе сынмен айтылады, себебі жарнама іздеушілер күмәнді ғылыми еңбекті жариялауға тырысып, ғылыми қауымдастықтың қолдауын алу мүмкін болмайынша, назар аудару үшін БАҚ-ты пайдаланады деген ұғым қалыптасады. Алдын ала жариялау ғылыми қауымның көптеген мүшелерінің қадір тұтатын мәдени құндылығына қайшы келеді, яғни, нәтижелер кеңінен таралмас бұрын тәуелсіз сараптамадан өтуі және "ғылыми қауымның жан-жақты қарауынан" өтуі керек. Андреопулос, әсіресе Biogen және Genentech сияқты биотехнологиялық стартаптардың жарнамалық тәжірибесі туралы пікір білдірді. Бұл журнал редакторы Франц Дж. Ингельфингердің ұзақ жылдар бойы сақтап келген саясатын қолдады, ол зерттеу жұмысын жариялау алдында оның жариялануын қатаң түрде тыйым салған еді, бұл ресми емес түрде Ингельфингер ережесі деп аталды.
Science by press conference or science by press release is the practice by which scientists put an unusual focus on publicizing results of research in the news media via press conferences or press releases. The term is usually used disparagingly, to suggest that the seekers of publicity are promoting claims of questionable scientific merit, using the media for attention as they are unlikely to win the approval of the scientific community. Premature publicity violates a cultural value of most of the scientific community, which is that findings should be subjected to independent review with a "thorough examination by the scientific community" before they are widely publicized. Andreopoulos was commenting specifically on the publicity practices of biotechnology startups, including Biogen and Genentech. The journal in which it appeared had implemented a long standing policy under editor Franz J. Ingelfinger which prohibited seeking publicity for research prior to its submission or publication, informally called the Ingelfinger Rule.
Баспасөз конференциясы бойынша ғылымның көрнекті мысалдары
1989 жылы химиктер Стэнли Понс пен Мартин Флейшман баспасөз конференциясында суық термоядролық синтезді сәтті жүзеге асырғанын мәлімдеді. (Терминнің анықтамасының күрделілігін ескеретін болсақ, Понс пен Флейшман өздерінің мақаласы баспасөз конференциясынан бұрын рецензияланған ғылыми журналда баспаға қабылданғанын айтты, бірақ бұл сол кезде кеңінен мойындалмады, ал мақаланың сапасы және оның рецензиясы кейіннен сынға іріктелді.) 1998 жылы Эндрю Уэйкфилд баспасөз конференциясында MMR вакцинасы аутизмге себеп болатынын мәлімдеді. 2002 жылы Clonaid деп аталатын ұйым адамды клондауды сәтті жүзеге асырғанын жариялау үшін баспасөз конференциясын өткізді. 2012 жылдың қыркүйегінде Жиль Эрик Сералини ғылыми мақала, кітап және фильм шығу алдында, сондай-ақ Калифорния штатының 37-қадамға дауыс беруге дайындалып тұрған кезде, генетикалық түрлендірілген тағамдар егеуқырларда қатты ісіктерге себеп болатынын мәлімдеді. Сералини ісі ашылғанда, Сералини журналистерден мақаланың алдын ала нұсқаларын алу үшін құпиялылық туралы келісімдерге қол қоюды талап еткені, осылайша тәуелсіз ғалымдармен талқылауларын болдырмақ болғаны белгілі болды. Ғылыми мақала 2013 жылы қайтарылып алынды. Осы оқиғалар «баспасөз конференциясы арқылы ғылым» деп аталатын жағдайдың көрнекті мысалдарына айналды, себебі олар баспасөзде кеңінен жарияланды, бірақ кейіннен жоққа шығарылды, дұрыс емес деп танылды немесе тікелей алаяқтық екені анықталды.
In 1989, chemists Stanley Pons and Martin Fleischmann held a press conference to claim they had successfully achieved cold fusion. (Highlighting the complexity of defining the term, Pons and Fleischman technically had an accepted paper in press at a peer reviewed journal at the time of their press conference, though that was not widely acknowledged at the time, and the quality of the paper and its review were later criticized.) In 1998, Andrew Wakefield held a press conference to claim that the MMR vaccine caused autism. In 2002, a group called Clonaid held a press conference to announce they had successfully achieved human cloning. In September 2012, Gilles Éric Séralini held a press conference to claim that genetically modified food caused terrible cancers in rats, on the eve of the publication of a scientific paper, a book publication, and a movie release, and in the runup to the vote on California Proposition 37, a GM food labeling initiative. As the Séralini affair unfolded, it was revealed that Séralini required journalists to sign confidentiality agreements in order to receive pre prints of the paper, to prevent them from discussing the paper with independent scientists. The scientific paper was retracted in 2013. These cases became notorious examples of "science by press conference" precisely because they were widely reported in the press, but were later rebuffed, debunked, or found to be outright fraud.
Көңіл көтеру
Ғылыми мекемелердің немесе жеке зерттеушілердің арасындағы жариялылыққа ұмтылыс ерте баспасөз мәслихаттарының себебі болып табылады. Ғылыми жаңалықтарда "алғашқылықты жоғалтпау" үшін зерттеу нәтижелерін жылдам жариялауға жасалатын қысымды қаржыландырудың шектеулі болуы немесе жоғары бәсекелестік ортасы күшейте алады.
Competition for publicity, between scientific institutions or just individual researchers, is considered a driving force behind premature press conferences. Pressure to announce research findings quickly enough to "avoid losing credit" for any scientific advances may be enhanced by limited or highly competitive funding.
Жауапкершілік
Бұл сөз тіркесі жариялылық жасауға қатысқан ғалымдарды сынға алумен қатар, көп жағдайда бұқаралық ақпарат құралдарының жауапкершілігін көрсету үшін де қолданылады. Тіпті жақсы ниетті ғалымдар да кейде журналистердің сыншылдық пен тепе-теңдікті сақтаудағы қиындықтары, БАҚ-тың сенсацияға құмарлығы және ғылым туралы хабарлаудың зерттеу саласының толық контексіне емес, көлемді "жаңалықтарға" назар аудару бейімділігі салдарынан шындықты бұрмалайтын БАҚ шуына себеп болуы мүмкін. Сонымен қатар, нәтижелер үлкен жаңғырыспен және шектеулі пікірсайыспен жарияланғанда, журналистиканың негізгі талаптары күмәнділік пен қосымша зерттеуді қажет етеді, мұндай талаптардың жиі орындалмауы ғалымдардың өздерінің билігін пайдалануға тырысуымен қатар БАҚ-тың да проблемасы ретінде қарастырылуы мүмкін. "Баспасөз конференциясы арқылы ғылым" мысалы ретінде белгілі бір өнімнің немесе әрекеттің денсаулыққа немесе қауіпсіздікке әсері туралы БАҚ хабарлары жиі кездеседі. Мысалы, БАҚ белгілі бір тағамның ауруды тудыратыны немесе одан сақтайтыны туралы хабарлайды. Мұндай хабарламалар кейде бұрынғы хабарламаларға қайшы келеді. Кейде белгілі бір хабарламаны жариялауға мүдделі топтың қатысы бар екені белгілі болады. Бұл сөз тіркесі әртүрлі салалардағы әртүрлі мінез-құлықты да айыптайды. Мысалы, зерттеулерді жылдам таратуға басымдық беретін салалардағы ғалымдар, мысалы, ВИЧ-пен емдеу зерттеулеріндегі ғалымдар, зерттеу нәтижелерін баспаға түсіруден бұрын конференциялар мен баяндамалар арқылы бірінші және ең көп таратады. Мұндай ғылым салаларында баспаға түсіру процесі кейбір басқа салаларға қарағанда нәтижелерді тарату процесінде кейінірек жүзеге асырылады. ВИЧ жағдайында бұл, ішінара, АИТВ белсенділерінің қозғалысының нәтижесі, онда АИТВ жұқтырғандар мен олардың жақтастары зерттеулердің баяу жүруін сынады. Олар жарияланбастан бұрын үнсіздік сақтаған зерттеушілерді АИТВ-мен ауыратын адамдардың денсаулығына қарағанда мансабына көбірек қызығушылық танытқан деп сипаттады. Екінші жағынан, әлдеқайда маңызды емес алғашқы нәтижелер белсенділердің наразылығын тудыруы және тіпті "баспасөз конференциясы арқылы ғылым" деген сөз тіркесін сынды түрде қолдануы мүмкін. АИТВ-ді жоққа шығарушылар тобы ВИЧ және АИТВ зерттеулеріндегі нәтижелерді жариялаған баспасөз конференциялары, әсіресе Роберт Галлоның 1984 жылғы 23 сәуірдегі, АИТВ вирусының табылуын жариялаған баспасөз конференциясы, АИТВ-тен басқа АИТВ этиологиясын зерттеуге кедеріл келтірді деп мәлімдеді. Сол сияқты, клиникалық сынақтар мен басқа да маңызды медициналық зерттеулер журналда мақала жарияланғанға дейін алдын ала нәтижелерді БАҚ-қа таратуы мүмкін. Мұндай жағдайда клиникалық дәрігерлер мен пациенттерге ақпараттың пайдасы тиеді, тіпті деректердің алдын ала екенін және қосымша тексеруді қажет ететінін білгенімен де. Мысалы, зерттеушілер SARS таралуы туралы мақалалар жариялауды күтіп, көптеген зерттеу нәтижелері туралы БАҚ-қа хабарлады, себебі бұл түсінікті болды. Тағы бір мысал – клиникалық сынақты тоқтату, себебі ол ерте пайда әкелді. Мұндай нәтижелерді жариялаудың айқын құндылығы бар; өмірге қауіп төндіретін жағдайларға қатысты нәтижелерде бірнеше айлық кешігу қорқынышты салдарға әкелуі мүмкін. Екінші жағынан, мұндай тәжірибе жеке мүдделер үшін теріс пайдалануға бейім және сондықтан "баспасөз конференциясы арқылы ғылым" деген сөз тіркесімен байланысты сынға ұшырайды. Бұл мысалдар "баспасөз конференциясы арқылы ғылым" терминіндегі сыни көзқарас міндетті түрде жариялаудан бұрын жариялаудың абсолютті ережесін білдірмейтінін көрсетеді. Керісінше, ол жариялылықтың ғылымның мақсаты емес, оның қосымша нәтижесі болуы керектігін көрсетеді.
While the phrase tends to criticize scientists involved in creating the publicity, it has also been used to assert that the media bear responsibility in many instances. Even well intentioned scientists can sometimes unintentionally create truth distorting media firestorms because of journalists' difficulty in remaining critical and balanced, the media's interest in controversy, and the general tendency of science reporting to focus on apparent "groundbreaking findings" rather than on the larger context of a research field. Further, when results are released with great fanfare and limited peer review, basic journalism skills require skepticism and further investigation, the frequent lack of which can be seen as a problem with the media as much as with scientists who seek to exploit their power. Common examples of science by press conference are media reports that a certain product or activity affects health or safety. For instance, the media frequently report findings that a certain food causes or prevents a disease. These reports sometimes contradict earlier reports. In some cases, it is later learned that a group interested in influencing opinion had a hand in publicizing a specific report. The phrase also condemns different behavior in different fields. For instance, scientists working in fields that put an emphasis on the value of fast dissemination of research, such as HIV treatment research, often first and most visibly disseminate research results via conferences or talks rather than through printed publication. In these areas of science, printed publication occurs later in the process of dissemination of results than in some other fields. In the case of HIV, this is partly the result of AIDS activism in which people with AIDS and their allies criticized the slow pace of research. In particular, they characterized researchers who kept quiet before publication as being more interested in their careers than in the well being of people with AIDS. On the other hand, over hyped early findings can inspire activists' ire and even their direct and critical use of the phrase "science by press conference". AIDS denialist groups have claimed that press conferences announcing findings in HIV and AIDS research, particularly Robert Gallo's April 23, 1984, announcement of the discovery of the probable AIDS virus, inhibited research into non HIV etiologies of AIDS. Similarly, clinical trials and other kinds of important medical research may release preliminary results to the media before a journal article is printed. In this case, the justification can be that clinicians and patients will benefit from the information even knowing that the data are preliminary and require further review. For instance, researchers did not wait to publish journal articles about the SARS outbreak before notifying the media about many of their findings, for obvious reasons. Another example might be the termination of a clinical trial because it has yielded early benefit. Publicizing this kind of result has obvious value; a delay of a few months might have terrible consequences when the results concern life threatening conditions. On the other hand, the latter practice is especially vulnerable to abuse for self serving ends and thus has drawn criticism similar to that implied by the phrase "science by press conference". These examples illustrate that the derision in the term "science by press conference" does not necessarily reflect an absolute rule to publish before publicizing. Rather, it illustrates the value that publicity should be a byproduct of science rather than its objective.