Ғылыми зерттеулердегі қате мінез-құлық және этикалық нормалардың бұзылуы

Кіріспе

Ғылыми зерттеулердегі ғылыми және этикалық мінез-құлық кодекстерін бұзу

Ғылыми теріс мінез-құлық – кәсіби ғылыми зерттеулерді жариялаудағы ғылыми және этикалық мінез-құлық стандартты кодекстерін бұзу. Бұл ғылыми адалдықтың бұзылуы: ғылыми әдістің және ғылымдағы зерттеу этикасының бұзылуы, соның ішінде зерттеуді жобалау, жүргізу және нәтижелерін баяндау кезінде. The COPE 1999 баяндамасында келтірілген, Скандинавия елдеріндегі ғылыми теріс мінез-құлықты басқару туралы Lancet журналының шолуы мынадай мысал анықтамаларды ұсынады: Даниялық анықтама: «Ғылыми мәліметтерді жалған жасау немесе ғалымға негізсіз мақтау беруге немесе артық көңіл бөлуге әкелетін қасақана немесе өрескел немқұрайлылық». Швед анықтамасы: «Басқа зерттеушінің қолжазбасынан немесе жарияланымнан деректерді, мәтінді, гипотезаны немесе әдістерді қасақана бұрмалау арқылы зерттеу процесін бұрмалау; немесе зерттеу процесін басқа тәсілдермен бұрмалау». Ғылыми теріс мінез-құлықтың салдары кінәлілерге, журнал оқырмандарына және оны ашыққа шығаруға тырысқан кез келген адамға зиян келтіруі мүмкін. Бұған қоса, жалған немесе жасалған зерттеу нәтижелеріне негізделген медициналық немесе басқа да шараларды қолдау қоғамдық денсаулыққа қатысты салдарға әкелуі мүмкін. АҚШ Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер министрлігінің Ғылыми зерттеулер жөніндегі кеңсесіне есеп беретін 3475 зерттеу мекемесінің 3 пайызы ғылыми теріс мінез-құлықтың қандай да бір түрін көрсетеді. Дегенмен, ORI федералдық гранттармен қаржыландырылған зерттеулерде ғана орынсыздық туралы күдіктерді тергейді. Олар мұндай зерттеу жарияланымдарын жүйелі түрде қызыл жалауларға қарайды және олардың тергеулеріне мерзім шектеуі бар. Медициналық журналдар редакторының комитеті (COJE) сияқты басқа жеке ұйымдар тек өз мүшелерін ғана қадағалай алады.

Авторлық жауапкершілік

Ғылыми басылымның барлық авторлары ғылыми журналдарға жариялау үшін ұсынылған нәтижелерді тексеруге қатысты барлық мүмкіндіктерді пайдалануы керек. Бірнеше журналға бір уақытта ғылыми нәтижелерді жіберу немесе нәтижелерді қайта жариялау, әдетте «Ингельфингер ережесі» деп аталатын, 1967-1977 жылдар аралығында «The New England Journal of Medicine» журналының редакторы болған Франц Ингельфингердің есімімен аталған, құқық бұзушылық болып есептеледі. Қонақ авторлық (іс жүзінде қатыспаған авторлық, сондай-ақ сыйлық авторлық деп те аталады) және көлеңкелі авторлық (нақты автордың автор ретінде тізілмеуі) зерттеудегі құқық бұзушылықтың түрлері ретінде қарастырылады. Кейбір жағдайларда, жалған зерттеулердің авторлары басқалар немесе коммерциялық демеушілер жазған есептерді тексермегені үшін тиісіз мінез-құлыққа немесе зерттеудегі құқық бұзушылыққа кінәлі деп танылған. Мысалдарға Хван Ву Сукпен бірге авторлық құқықтың иегері болған Джеральд Шаттеннің жағдайы, Малкольм Пирс жасаған мақалалардың қонақ авторы ретінде аталған профессор Джеффри Чемберленнің жағдайы (Чемберлен Пирс алдауына қатысқандығынан ақталды) және Ян Хендрик Шонмен бірге Белл зертханасындағы авторлар жатады. Соңғы жағдайларға невропсихофармакология журналының бас редакторы Чарльз Немероффтың және Актонел дәрісіне қатысты жақсы құжатталған жағдай кіреді. Авторлар жарияланғаннан кейін де кейінірек қарау үшін зерттеудің барлық деректерін сақтауы керек. Деректерді сақтамау құқық бұзушылық ретінде қарастырылуы мүмкін. Кейбір ғылыми журналдар авторлардан коммерциялық немесе коммерциялық емес мүдделердің қақтығысын анықтауға көмектесетін ақпарат ұсынуды талап етеді. Авторлардан зерттеудің этикалық аспектілері туралы, әсіресе зерттеуге адамдар немесе жануарлар қатысқан немесе биологиялық материалдар қолданылған жағдайларда ақпарат беру талап етіледі. Журналдарға жалған ақпарат беру құқық бұзушылық болып есептелуі мүмкін. Университеттердегі қаржылық қиындықтар осы құқық бұзушылықтың көбеюіне ықпал етті. Жақындағы құқық бұзушылықтың көп бөлігі, ашық жарияланбаған мүдделердің қақтығысына немесе авторлардың ғылыми деректерді көруге мүмкіндік болмауына байланысты, ғалымдар мен биотехнологиялық компаниялар арасындағы бірлескен зерттеулерге қатысты.

All authors of a scientific publication are expected to have made reasonable attempts to check findings submitted to academic journals for publication. Simultaneous submission of scientific findings to more than one journal or duplicate publication of findings is usually regarded as misconduct, under what is known as the Ingelfinger rule, named after the editor of The New England Journal of Medicine 1967–1977, Franz Ingelfinger. Guest authorship (where there is stated authorship in the absence of involvement, also known as gift authorship) and ghost authorship (where the real author is not listed as an author) are commonly regarded as forms of research misconduct. In some cases coauthors of faked research have been accused of inappropriate behavior or research misconduct for failing to verify reports authored by others or by a commercial sponsor. Examples include the case of Gerald Schatten who co authored with Hwang Woo Suk, the case of Professor Geoffrey Chamberlain named as guest author of papers fabricated by Malcolm Pearce, (Chamberlain was exonerated from collusion in Pearce's deception) – and the coauthors with Jan Hendrik Schön at Bell Laboratories. More recent cases include that of Charles Nemeroff, then the editor in chief of Neuropsychopharmacology, and a well documented case involving the drug Actonel. Authors are expected to keep all study data for later examination even after publication. The failure to keep data may be regarded as misconduct. Some scientific journals require that authors provide information to allow readers to determine whether the authors might have commercial or non commercial conflicts of interest. Authors are also commonly required to provide information about ethical aspects of research, particularly where research involves human or animal participants or use of biological material. Provision of incorrect information to journals may be regarded as misconduct. Financial pressures on universities have encouraged this type of misconduct. The majority of recent cases of alleged misconduct involving undisclosed conflicts of interest or failure of the authors to have seen scientific data involve collaborative research between scientists and biotechnology companies.

Ғылыми-зерттеу институтының жауапкершілігі

Жалпы, жеке тұлғаның қанағаттандырмас мінез-құлық жасағанын анықтау үшін сол жеке тұлғаны жұмысқа алған академиялық мекемеге толыққанды тергеу жүргізу қажет. Мұндай тергеулерге егжей-тегжейлі және қатаң процедуралар талап етіледі және өте қымбатқа түсуі мүмкін. Сонымен қатар, күдік танытқан адамның лауазымы неғұрлым жоғары болса, мүдделердің қақтығысы тергеуге кедері келтіруі мүмкін. Көптеген елдерде (АҚШ-тан басқа) алаяқтық деректер негізінде алынған қаражат заң бойынша қылмыс болып есептелмейді, сондықтан зерттеудегі қанағаттандырмас мінез-құлыққа қатысты тергеуді қадағалайтын реттеуші орган жоқ. Сондықтан университеттердің мұндай айыптауларды жан-жақты тексеруге немесе егер олар айыптауды растаса, тергеу нәтижелері бойынша әрекет етуге ынтасы аз. Көпке тараған жағдайлар ғылыми институттардағы жоғары оқу орындарының ғылыми қанағаттандырмас мінез-құлықты жасырудағы ықтимал рөлін көрсетеді. Король колледжінің (Лондон) ішкі тергеуі олардың зерттеушілерінің бірінің зерттеу нәтижелерінің «ең жақсы жағдайда сенімсіз және көптеген жағдайларда жалған» екенін көрсетті, бірақ колледж тиісті жарияланған зерттеулерді қайтарып алу немесе одан әрі осындай жағдайлардың алдын алу сияқты шаралар қабыланбады. Соңғы кезде Пунадағы Ұлттық жасушалық ғылым орталығының (NCCS) ішкі тергеуі Гопал Кундудың қанағаттандырмас мінез-құлық жасағанына дәлелдер бар екенін анықтады, бірақ кейін сыртқы комиссия құрылып, бұл айыптама жоққа шығарылды, ал NCCS авторларды барлық қанағаттандырмас мінез-құлық айыптарынан босататын меморандум шығарды. NCCS-тің ақтауына қарамастан, тиісті журнал (Journal of Biological Chemistry) өз талдауының нәтижесінде мақаланы кері қайтарып алды.

Ғылыми әріптестер жауапкершілігі

Кейбір ғалымдар ғылыми теріс қылыққа күдік келтірген ғылыми әріптестер өздері бейресми шаралар қолдануды немесе алаңдаушылықтарын білдіруді қарастыруы керек деп санайды. Бұл мәселе өте маңызды, себебі көптеген зерттеулер көрсеткендей, адамдарға қабылдауға болмайтын әрекеттерді байқағанда, ұйымдарынан қолдау алмаса, іс-қимыл жасау немесе ашық айту өте қиын. "Пайдаланушыға қолайлы нұсқаулық" және құпия ұйымдық омбудсменнің болуы не істеу керектігіне көз жеткізбеген немесе сөйлегені үшін жаман салдардан қорқатын адамдарға көмектесуі мүмкін.

Журналдардың жауапкершілігі

Журналдар зерттеу деректерін сақтауға жауапты, демек күдікті бұзушылықтарды қарастыруда маңызды рөл атқарады. Бұл туралы Жарияланым этикасы жөніндегі комитет (COPE) мойындайды және зерттеу деректеріне қатысты алаңдаушылықтарды қалай шешуге болатыны туралы нақты нұсқаулар берді (мысалы, мақаланы кері қайтару). COPE нұсқауларында журнал редакторлары, егер нәтижелердің сенімді емес екендігіне қатысты нақты дәлелдер болса, бұл қателік (мысалы, деректерді жасау) немесе адал қателік (мысалы, есептеу қатесі немесе тәжірибелік қателік) нәтижесінде болса, жарияланымды кері қайтаруды қарастыру керек делінген. Мақалалардың қайталануы, плагиат және этикалық емес зерттеулер жағдайында да кері қайтару орынды. Егер авторлардың зерттеуіне немесе жариялануына қатысты нақты емес дәлелдер түскенде, нәтижелердің сенімді емес екеніне дәлелдер болғанда, бірақ авторлардың мекемесі істі тергемейтін болса, жарияланымға қатысты күдікті бұзушылықты тергеу әділ және бейтарап немесе толық болмайды деп саналса, немесе тергеу жүргізілуде, бірақ шешімге біршама уақыт күту керек болса, журнал редакторлары алаңдаушылық білдіруді қарастыруы керек. Егер басқаша сенімді жарияланымның шағын бөлігі қате түсінік тудырса (әсіресе адал қателік салдарынан) немесе авторлар/үлескерлер тізімі дұрыс болмаса (яғни лайықты автор алынып тасталған немесе авторлық критерийлеріне сәйкес келмейтін адам қосылған болса), журнал редакторлары түзету жариялауды қарастыруы керек. 2012 жылы зерттеулер көрсетті, көптеген журналдар күдікті бұзушылықтарға қатысты күшті дәлелдер болғанда, нәтижелердің көп бөлігіне әсер етуі мүмкін мәселелер болғанда, алаңдаушылық білдірмейді немесе тергеу жүргізілуі үшін қабылдаушы мекемемен хат алмасады. Бір жағдайда Journal of Clinical Oncology журналы түпнұсқа мақаланың жарамсыз екеніне қатысты нақты дәлелдерге қарамастан түзету жариялады. Тағы бір жағдайда Nature журналы суреттерде жасалған алдамшылыққа қатысты нақты дәлелдерге қарамастан түзетуге рұқсат берді. Мақаланы кері қайтару үшін тәуелсіз куәгердің араласуы қажет болды. Анестезиология саласындағы Жоахим Болдт және Йошитака Фудзи істері журналдардың ғылыми алаяқтықтың таралуына қалай ықпал ететінін және онымен қалай күресе алатынын көрсетті. Болдт ісінде 18 мамандық журналдарының бас редакторлары (әдетте анестезия және жансақтау) этика комитетінің келісімінсіз жүргізілген 88 жарияланған клиникалық сынақ туралы бірлескен мәлімдеме жасады. Фудзи ісінде, 200-ге жуық мақалаға қатысты, Anesthesia & Analgesia журналы, Фудзидің 24 мақаласын жариялаған, мәселені шешуде жеткіліксіз болғанын мойындады. 2000 жылдың сәуір айында Кранке және әріптестерінің редакторға жолданған хаттары және доктор Фудзидің нақты емес жауабынан кейін деректерді манипуляциялау туралы айыптау бойынша ешқандай ілгерілеу болған жоқ және доктор Фудзидің зерттеулерін институционалдық түрде қарау туралы өтініш түспеді. Anesthesia & Analgesia 2000 жылғы зерттеу алаяқтығына қатысты айыптаулардан кейін доктор Фудзидің 11 қосымша қолжазбасын жариялады, ал редактор Стивен Шафер 2012 жылдың наурыз айында доктор Фудзидің Журналға кейінгі ұсыныстары алдымен алаяқтық туралы айыптауларды тексермей жарияланбауы керек деп мәлімдеді. 2012 жылдың сәуір айында Шафер редакторлар тобын жетектеп, Фудзи жұмыс істеген көптеген академиялық мекемелерге, жалпыға қолжетімді ультиматум түрінде бірлескен мәлімдеме жазып, осы мекемелерге күдікті алаяқтық мақалалардың көпшілігінің адалдығын растау мүмкіндігін ұсынды.

Journals are responsible for safeguarding the research record and hence have a critical role in dealing with suspected misconduct. This is recognised by the Committee on Publication Ethics (COPE) which has issued clear guidelines on the form (e. g. retraction) that concerns over the research record should take. The COPE guidelines state that journal editors should consider retracting a publication if they have clear evidence that the findings are unreliable, either as a result of misconduct (e. g. data fabrication) or honest error (e. g. miscalculation or experimental error). Retraction is also appropriate in cases of redundant publication, plagiarism and unethical research. Journal editors should consider issuing an expression of concern if they receive inconclusive evidence of research or publication misconduct by the authors, there is evidence that the findings are unreliable but the authors' institution will not investigate the case, they believe that an investigation into alleged misconduct related to the publication either has not been, or would not be, fair and impartial or conclusive, or an investigation is underway but a judgement will not be available for a considerable time. Journal editors should consider issuing a correction if a small portion of an otherwise reliable publication proves to be misleading (especially because of honest error), or the author / contributor list is incorrect (i. e. a deserving author has been omitted or somebody who does not meet authorship criteria has been included). Evidence emerged in 2012 that journals learning of cases where there is strong evidence of possible misconduct, with issues potentially affecting a large portion of the findings, frequently fail to issue an expression of concern or correspond with the host institution so that an investigation can be undertaken. In one case the Journal of Clinical Oncology issued a correction despite strong evidence that the original paper was invalid. In another case, Nature allowed a corrigendum to be published despite clear evidence of image fraud. Subsequent retraction of the paper required the actions of an independent whistleblower. The cases of Joachim Boldt and Yoshitaka Fujii in anaesthesiology focussed attention on the role that journals play in perpetuating scientific fraud as well as how they can deal with it. In the Boldt case, the editors in chief of 18 specialist journals (generally anaesthesia and intensive care) made a joint statement regarding 88 published clinical trials conducted without Ethics Committee approval. In the Fujii case, involving nearly 200 papers, the journal Anesthesia & Analgesia, which published 24 of Fujii's papers, has accepted that its handling of the issue was inadequate. Following publication of a letter to the editor from Kranke and colleagues in April 2000, along with a non specific response from Dr. Fujii, there was no follow up on the allegation of data manipulation and no request for an institutional review of Dr. Fujii's research. Anesthesia & Analgesia went on to publish 11 additional manuscripts by Dr. Fujii following the 2000 allegations of research fraud, with Editor Steven Shafer stating in March 2012 that subsequent submissions to the Journal by Dr. Fujii should not have been published without first vetting the allegations of fraud. In April 2012 Shafer led a group of editors to write a joint statement, in the form of an ultimatum made available to the public, to a large number of academic institutions where Fujii had been employed, offering these institutions the chance to attest to the integrity of the bulk of the allegedly fraudulent papers.

Ғылымға әсері

Ғылыми алаяқтықтың салдары оның ауырлығына, хабарлану деңгейіне және оның қанша уақытқа дейін анықталмауына байланысты әртүрлі болады. Құрастырылған дәлелдерге қатысты жағдайларда салдары кең ауқымды болуы мүмкін: басқалар жалған нәтижені растау (немесе жоққа шығару) үшін жұмыс істейді немесе алаяқтық дәлелдерді шешуге бағытталған зерттеулердің бағыты бұрмаланады. «Пилтдаун адамы» алаяқтығы осыған нақты мысал: шын мәнінде табылған қазбалардың маңыздылығы ондаған жылдар бойы басылды, өйткені олар «Пилтдаун адамымен» келіспеді және бұл жалған қазбалар қолдаған бұрынғы пікірлерге қайшы келді. Сонымен қатар, көрнекті палеонтолог Артур Смит Вудвард өмірінің соңына дейін әр жыл сайын Пилтдаунда уақыт өткізіп, «Пилтдаун адамының» қалдықтарын табуға тырысты. Ресурстардың дұрыс бағытталмауы басқаларды нақты қазбаларға көбірек назар аударудан алды және адам эволюциясын дұрыс түсінуге жетуді кешіктірді. («Таунг баласы», адам миы бірінші дамыды деген көзқарасқа нүкте қоюы керек еді, керісінше, «Пилтдаун адамының» дәлелдерімен келіспегендігіне байланысты сынға ұшырады.) Профессор Дон Полдермансқа қатысты жағдайда, бұрмашылық операция жасалған науқастарда өлім мен миокард инфарктісін болдырмау мақсатындағы емдеу туралы есептерде орын алды. Осы сынақтардың есептері Солтүстік Америка мен Еуропа бойынша көп жылдар бойы қолданылған нұсқауларды әзірлеу үшін пайдаланылды. Доктор Альфред Штайншнайдердің жағдайында, екі онжылдық және ондаған миллион долларлық зерттеулер нәтижесіз кетті, өйткені Штайншнайдер зертханасында байқап, тіркегенін айтқан сәбилердің ұйқы апноэсі мен кенеттен сәбилердің өлімі синдромы (SIDS) арасындағы байланысты табуға тырысты. Жағдай 1994 жылы ашыққа шықты, Штайншнайдердің 1972 жылғы «Педиатрия» журналында осындай байланыс бар екенін мәлімдегеннен кейін 22 жыл өткен соң, мақаладағы науқастардың анасы Ванета Хойт тұтқындалды, айыпталып, бес баласын уыстап өлтіргені үшін екінші дәрежелі кісі өлтіруде кінәлі деп танылды. Бұл өзі жетерлік жаман болғанымен, сәбилердің өмірін сақтау мақсатында жазылған мақала, ирониялық түрде, Мюнхаузен синдромының кесірінен өз балаларының бірнеше рет өліміне күдік келген ата-аналардың қорғанысы ретінде қолданылды. 1972 жылғы «Педиатрия» журналындағы мақала аралық уақытта 404 мақалада сілтеме жасалды және қазірге дейін Pubmed-те ешқандай түсіндірмесіз тізімде тұр.

The consequences of scientific fraud vary based on the severity of the fraud, the level of notice it receives, and how long it goes undetected. For cases of fabricated evidence, the consequences can be wide ranging, with others working to confirm (or refute) the false finding, or with research agendas being distorted to address the fraudulent evidence. The Piltdown Man fraud is a case in point: The significance of the bona fide fossils that were being found was muted for decades because they disagreed with Piltdown Man and the preconceived notions that those faked fossils supported. In addition, the prominent paleontologist Arthur Smith Woodward spent time at Piltdown each year until he died, trying to find more Piltdown Man remains. The misdirection of resources kept others from taking the real fossils more seriously and delayed the reaching of a correct understanding of human evolution. (The Taung Child, which should have been the death knell for the view that the human brain evolved first, was instead treated very critically because of its disagreement with the Piltdown Man evidence.) In the case of Prof Don Poldermans, the misconduct occurred in reports of trials of treatment to prevent death and myocardial infarction in patients undergoing operations. The trial reports were relied upon to issue guidelines that applied for many years across North America and Europe. In the case of Dr Alfred Steinschneider, two decades and tens of millions of research dollars were lost trying to find the elusive link between infant sleep apnea, which Steinschneider said he had observed and recorded in his laboratory, and sudden infant death syndrome (SIDS), of which he stated it was a precursor. The cover was blown in 1994, 22 years after Steinschneider's 1972 Pediatrics paper claiming such an association, when Waneta Hoyt, the mother of the patients in the paper, was arrested, indicted and convicted on five counts of second degree murder for the smothering deaths of her five children. While that in itself was bad enough, the paper, presumably written as an attempt to save infants' lives, ironically was ultimately used as a defense by parents suspected in multiple deaths of their own children in cases of Münchausen syndrome by proxy. The 1972 Pediatrics paper was cited in 404 papers in the interim and is still listed on Pubmed without comment.

Жамандықты әшкерелейтіндерге қатысты жазалар

Қателік жасаған жеке тұлғаларға қатысты болатын ауыр салдарлар оларды қабылдаған немесе жұмысқа алған мекемелерге, сондай-ақ күмәнді зерттеулерді жариялауға мүмкіндік берген пір тұратын сараптама процесіне қатысушыларға да әсер етеді. Бұл, кез келген жағдайда, әртүрлі тараптардың кез келген дәлелді немесе қателіктерді жасыруға мүдделі болуы мүмкін дегенді білдіреді. Мұндай жағдайларды ашыққа шығаратын адамдар, көбінесе құпияны ашушылар деп аталады, олар түрлі тәсілдермен қудалауға ұшырауы мүмкін. Бірнеше мың жағдайда қайта жарияланған жазбаларды қамтитын ашық қолжетімді дерекқор бар. Дерекқордағы барлық жазбалар доктор Гарнердің зертханасында жасалған мәтіндік деректерді талдау алгоритмі eTBLAST арқылы табылды. Déjà vu дерекқорының құрылуы және оның ішіндегі бірнеше жүз мақаланың жіктелуі ғылыми қауымдастықта этикалық мінез-құлық, журнал стандарттары және интеллектуалды авторлық құқық сияқты мәселелер бойынша көптеген талқылауларға себеп болды. Осы дерекқордағы зерттеулер Nature және Science сияқты журналдарда, соның ішінде басқа да журналдарда жарияланды. Алдағы деректерді анықтау үшін қолданылатын басқа құралдарға қателіктерді талдау кіреді. Өлшемдер әдетте шамалы қателіктерге ие, ал бір нысанды бірнеше рет өлшеу нәтижесінде оқуларда шамалы айырмашылықтар пайда болады. Бұл айырмашылықтарды талдауға болады және олар белгілі математикалық және статистикалық қасиеттерге сәйкес келеді. Егер деректер жиынтығы гипотезаға тым сәйкес келіп, яғни осындай өлшемдерде әдетте болатын қателік деңгейі байқалмаса, деректердің жасалған болуы мүмкін деген қорытынды жасауға болады. Қателіктерді талдау ғана деректердің жалған немесе өңделгенін дәлелдеу үшін жеткіліксіз, бірақ ол қателіктер туралы күдіктерді растауға қажетті қосымша дәлелдерді ұсынуы мүмкін.

Деректерді ортақтастыру

Кирби Ли мен Лиза Беро: "Шикі деректерді қарау қиын, көп уақыт алады және қымбатқа түсуі мүмкін, бірақ мұндай саясат авторларды деректерінің дұрыстығы үшін жауапкершілікке тартады және ғылыми алаяқтық немесе қате мінез-құлықты төмендетуге ықпал етеді" деп санайды.

Есептілікте кемшілік

Ғылыми тәртіпсіздіктің көп бөлігі жария етілмей қалуы мүмкін. 2022 жылы шамамен 5500 мақала қайтарылып алынды, бірақ Retraction Watch-тың негізін қалаушылары Иван Оранский мен Адам Маркус жыл сайын кем дегенде 100 000 мақала қайтарылып алуға тиіс екенін болжайды, олардың тек бесіден біреуі ғана "шынайы қателік" нәтижесінде болады.

Кейбір елеулі оқиғалар

1998 жылы Эндрю Уэйкфилд MMR вакцинасы, аутизм және ішек қабыну ауруы арасындағы байланыс туралы жалған зерттеу мақаласын The Lancet журналында жариялады. 2010 жылы ол зерттеулерінде адалдықсыздық жасады деп танылды және Ұлыбританияның Бас медициналық кеңесі, Брайан Дирдің Лондондағы "Санди Таймс" газетіндегі тергеуінен кейін медициналық практикадан шеттетуге ұшырады. Уэйкфилдтің мақаласындағы мәлімдемелер кеңінен таралды, нәтижесінде Ұлыбритания мен Ирландияда вакцинациялау деңгейі күрт төмендеді және қызылша мен сіреспе індеттері пайда болды. Осы байланыстың таратылуы вакцинацияға қарсы қозғалысты одан әрі күшейте түсуде. 2011 жылы Нидерландының әйгілі әлеуметтік психологы Диедерик Стейпель адамның мінез-құлқына қатысты ондаған зерттеуде деректерді жасап шығарғаны анықталды. Ол "академиялық ғылымдағы ең ірі алаяқ" деп аталды. 2020 жылы Сапан Десай және оның авторлары COVID-19 пандемиясының басында беделді "The Lancet" және "The New England Journal of Medicine" медициналық журналдарында екі мақала жариялады. Мақалалар Десайға тиесілі Surgisphere компаниясы жариялаған үлкен деректер жиынтығына негізделген. Деректер жиынтығының жалған екені анықталды және мақалалар көп ұзамай қайтарылып алынды.

Ғылыми зерттеулерді бағалауды өзгерту

2012 жылдан бері Сан-Францискода қабылданған Ғылыми зерттеулерді бағалау туралы декларация (DORA) көптеген мекемелерді, баспагерлерді және жеке тұлғаларды зерттеулерді бағалауда қолданылатын көрсеткіштерді жақсартуға, сондай-ақ журналның әсер факторсына тым көп назар аударуды тоқтатуға шақыруда.