Кіріспе

Жан Килборн (1943 жылдың 4 қаңтарында туған) – американдық лектор, жазушы, кинорежиссер және қоғамдық белсенді. Ол жарнамадағы әйелдер бейнесін зерттеуімен және алкоголь мен темекі жарнамасына қатысты сын тұжырымдамаларымен танымал. Бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарнамалық кампаниялардың салдарынан туындайтын проблемаларды алдын алу мақсатында медиасауаттылықты оқыту идеясын алғаш рет ұсынған да осы кісі. Ол сондай-ақ осы тақырып бойынша лекциялар оқып, осы лекциялар негізінде түсірілген деректі фильмдері (мысалы, «Killing Us Softly» сериясы) бүкіл әлемде көрсетіледі. Ол Велсли колледжін бітірген, Бостон университетінде білім беру саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғаған, сонымен қатар «зерттеулері [және] ойлары [бізді] тұтынушылықтан санаға жетелейді» деген бағамен Вестфилд мемлекеттік колледжінің құрметті докторлық диссертациясын алған. Ол әйелдерге қарсы зорлық-зомбылық, тамақтану тәртібінің бұзылуы және тәуелділік сияқты мәселелерді қамтиды, сондай-ақ осы проблемаларды алдын алу үшін медиасауаттылықты кеңінен насихаттауға бағытталған қозғалысты бастады. Бұл идея сол кездегі бағыттан едәуір өзгеше болғандықтан, кейіннен ол кең таралды және көптеген алдын алу бағдарламаларының маңызды бөлігіне айналды. Килборн АҚШ-тағы колледждер мен университеттердің шамамен жартысында сөз сөйлеген. Ол әртүрлі конференцияларда, оның ішінде тәуелділік және қоғамдық денсаулық сақтау, әйелдерге қарсы зорлық-зомбылық және медиасауаттылыққа қатысты шараларда жиі баяндама жасаушы ретінде танымал. Ол сол жылы Вестфилд мемлекеттік колледжінен құрметті докторлық диссертациясын алды. Соңғы жылдары Килборн «1963–1975 жылдар аралығында Американы өзгерткен феминистер» кітабы үшін сұхбат берді және «сүйікті медиа-батырларын мақтан етуге» арналған «Медиа-батырлар» сауда картасына, оқыту құралы ретінде қолмен салынған суреттерімен және қысқаша өмірбаянмен енгізілді.

Белсенділік

1977 жылы Килборн Әйелдердің Баспасөз Еркіндігі Институтының (WIFP) серігі атанды. WIFP – американдық коммерциялық емес баспа ұйымы. Бұл ұйым әйелдер арасындағы байланысты күшейтуге және халықты әйелдер жасаған медиа құралдарымен таныстыруға жұмыс істейді.

Жарияланымдар

1999 жылы Simon & Schuster баспасында «Deadly Persuasion» деген атпен жарық көрген, Психологиядағы әйелдер қауымдастығының «Ерекше жарияланым» сыйлығына ие болды. Ол көптеген мақалалардың авторы, оның ішінде «The New York Times», «USA Today» және «The Journal of the American Medical Women's Association» газеттеріндегі редакциялық мақалалар мен көптеген кітаптарға жазылған тараулар бар.

Қолданылуы

Килборнның еңбегі ғылыми еңбектерде, ғылыми журналдарда және оқу сабақтарында кеңінен талқыланды. Тайсон Смиттің «Пампинг ирониясы: постфеминистік жарнамалық кампаниядағы еркектіктің құрылысы» атты кітабында Килборнның жас, ақ, орта тапқа жататын гетеросексуал еркектерді тартуға бағытталған Джим Бим бурбонына арналған жарнамалық науқанына қатысты алкоголь жарнамасы туралы пікірлері келтірілген. Смит Килборнға сілтеме жасап, алкоголь тұтыну көбінесе тәуелділікке алып келеді және алкоголь брендтері потенциалды тәуелді мен бренд арасында байланыс орнатуға тырысады десе, «арақ ішушілердің он пайызы сатылатын алкогольдің алпыс пайызын тұтынады» деп түсіндіріп, «тәуелді адам – ең жақсы тұтынушы» деген тұжырымға келеді. Килборн Смиттың мақаласында, әсіресе алкоголь ішу мен еркектік имиджі арасындағы байланысқа тоқталады. Алкогольді ішу «бір жағынан бүлікшіл, бір жағынан қауіпті» деп есептеледі және «нағыз еркек» болудың қадамдарының бірі саналады. Килборн айтқандай, алкоголь жарнамалары «жабайылық пен қоғамға қарсы мінез-құлық арасындағы жіңішке шекараны сақтайды», себебі жарнамалар көбінесе тұтынудан кейін адамдардың мінезінің өзгеруін көрсетеді, бұл өзгерісті «қалыпты жағдайға келтіреді» және алкогольді өнімді қарсылықпен байланыстырады. «Нағыз достар» атты жарнамалық кампанияда гипер-еркектік бейнеге орын берілмей, «қыздар сұраса, футбол көреміз» сияқты сөздермен «қарапайым жігіттер» бейнеленгенімен, науқандағы ерлер «әйелдердің талаптарын қабылдамау арқылы сенімділік пен қарсылық танытады», демек гипер-еркектік стереотипін күшейтеді. Жарнаманың және оның гендерге қатысты әсері тақырыбында Килборнның және оның «Бізді жұмсақ өлтіру» сериясы мен «Өлімге әкелетін ынандыру: Неліктен әйелдер мен қыздар жарнаманың тәуелділік күшімен күресуі керек» атты еңбектері «Идеалды қайта растау: Нағыз сұлулық үшін науқанның фокус-топтық талдауы» зерттемесінде пайдаланылды. Килборнның жарнама берушілер жарнамалық кампанияларға миллиардтаған доллар жұмсамайтындығын, егер тұтынушылар жарнаманың оларға әсер етпейтініне сенсе, жарнама берушілер мен тұтынушылар арасындағы қарым-қатынастың «Бізді жұмсақ өлтіру» сериясында, әсіресе әйелдердің дене бейнесін стандарт ретінде белгілеген жарнама берушілерде көрсетілгенін еске сала келе, жарнаманың әсеріне назар аудару қажет. Сонымен қатар, Unilever Dove Campaign for Real Beauty жас қыздардың өзін-өзі бағалауы мен дене бейнесіне сұлулық жарнамасының тигізетін әсерін білім беру арқылы түзетуге тырысқандықтан, Килборнның сериясы оның ықпалы болуы мүмкін. Килборнның «Бізді жұмсақ өлтіру» сериясы орта және жоғары білім беру мекемелеріндегі курстар үшін қосымша материалдармен жабдықталған білім беру ресурсы екендігін, ал мақала авторларының бірі Джули Энн Скотттың әйелдер зерттеу бағдарламасының негізі болып табылатын оқу орнында сабақ беретіні Килборнның ондаған жылдық еңбегінің нәтижесінде «сұлу» саналу үшін әйелдердің қалай көрінуі керек деген жарнамалық көзқарастың әшкереленуіне ықпал етеді.

Поп мәдениетінде

Лекциялар бергеннен және өзінің деректі фильмдерінде түскеннен басқа, Килборн жарнамадағы әйелдер бейнесін көрсететін Miss Representation деректі фильмінде де болды, сондай-ақ kidsinthehouse.com сайтында ата-аналық кеңестер бойынша видео сериясының авторы және Кэти Курик жүргізетін "Кэти" ток-шоуының бір бағдарламасында барлық гендерге әсер ететін, суицидке, ашаршылыққа, ауруханаға жатқызуға және есірткіге тәуелділікке алып келетін қауіпті жасөспірімдер диетасы тақырыбында қонақ болды. 2020 жылы Жан Килборн Джексон Катцпен бірлесіп Ms Magazine журналында Дональд Трампты токсикалық еркектік дәуірінде сынға алған мақала жазды. 2019 жылы ол өзінің ерте жұмыс тәжірибесі туралы журналға мақала жазды, онда Ли'л Абнердің авторы Аль Кэпп тарапынан сексуалдық зорлыққа ұшырағанын және осы оқиғаның оған ұзақ әсерін сипаттады.