Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өзін-өзі өлтіру шабуылын жасайтын әйел
Woman who carries out a suicide attack
Әйел-жанкештілер – өз өмірін өз қолымен аяқтауға және сонымен бірге белгіленген адамдарды өлтіруге ниеттенген әйелдер. Жанкешті шабуылдар жасаушылар көбінесе еркек саяси радикалдар ретінде қарастырылады, бірақ 1960 жылдан бері әйелдер жасаған өзін-өзі өлтіру шабуылдарының саны артып келеді. 1985-2006 жылдар аралығында барлық жанкешті шабуылдардың 15%-ын әйел-жанкештілер жасаған. Боко Харам (әйелдерді жанкешті бомбалаушылардың көп бөлігін қолданған алғашқы ұйым және тарихында басқа террористік ұйымдарға қарағанда көбірек әйел-жанкештілерді пайдаланған Тамил жолбарыстарын озып кеткен), ИГИЛ және Әл-Ақса шейіттер бригадасы сияқты көптеген ұйымдар әйелдерді өз шабуылдарында құрал ретінде пайдалана бастады, себебі олар көбінесе еркектерге қарағанда кем қауіпті деп есептеледі. Бұған әйелдердің күтпеген шабуыл жасау мүмкіндігі, әйелдерді тексеруге тартыншақтық, әйелдердің жанкешті шабуылдары туралы жариялылықтың артуы және әйелдер зорлық-зомбылыққа бейім емес деген стереотип жатады.
Female suicide bombers are women who intend to do suicide attack, wherein the bomber kills herself while simultaneously killing targeted people. Suicide bombers are normally viewed as male political radicals but since the 1960s female suicide attacks have been on the rise. Through 1985–2006, 15% of all suicide attacks were conducted by female suicide bombers. There are many organizations, such as Boko Haram (which is the first group to use females in a majority of their suicide bombings and surpassed the Tamil Tigers in using more female suicide bombers than any other terrorist group in history), ISIS, and the Al Aqsa Martyrs Brigade, that recently started using women as tools in their attacks, since they are normally viewed as less of a threat than their male counterparts. This includes women having the element of surprise, a hesitancy to search females, increased publicity for female suicide bombing attacks, and the female stereotype as non violent.
Өмірбаян
Әйелдердің саяси зорлық-зомбылық тарихы кең және күрделі. 1960 жылдардағы террористер көбінесе жоғары орта таптан шыққан, білімді ер адамдар болғанмен, 1960 және 1970 жылдардағы көптеген солшыл террористік топтарда белсенді әйелдер болды. Германиялық солшыл террорист және журналист Ульрике Мейнхоф, Қызыл Армия фракциясын (RAF) құрған және бірнеше бомбалаулар мен банк тонауларына қатысқан. Палестинаны Азат ету Халық майданының (PFLP) Лейла Халед ұшақты қасып алып, халықаралық назар аударған алғашқы әйел ретінде танылады. Фусако Шигенобу Жапондық Қызыл Армияны құрып, басқарды – ұшақ қасып алулар мен жаппай өлтірулер жасаған коммунистік жауынгерлік топ. 1970–1984 жылдар аралығында итальяндық әйелдердің көптегені итальяндық террористік ұйымдарда белсенділік танытты. Әйелдер Пуэрто-Риконың ұлттық азаттық күштерінде (FLAN) және Борикуа халық армиясында (Los Macheteros) сияқты Пуэрто-Рико ұлтшыл қозғалыстарында маңызды рөл атқарды. Бұл екі ұйым террористік деп танылды. Әйелдер Симбиондық Азат ету Армиясы сияқты американдық топтарда да көзге түсетін рөлдер атқарды. Сонымен қатар, олар Weather Underground үшін жұмылдыру агенттері ретінде қызмет етіп, ұйымға жаңа мүшелерді тартты. Әйелдер солшыл топтарда белсендірек болды, себебі осы топтардың идеологиясы әйелдердің жауынгерлік және басқа да дәстүрлі емес рөлдерге қатысуына қолайлы жағдай жасады. Ұйымдар әйел-жүректерге (жүректерге) қатысты әртүрлі ұстанымдарды ұстанады. Мысалы, 2002 жылы Хамас рухани басшысы "әйелдерді жанкешті шаһидтер ретінде пайдаланудан толығымен бас тартты". Шындығында, 2002 жылдың басында ол "Хамас әйелдерді соғысқа тартуға құлшынбайтынын, оның себебі – ұяттылық" деп мәлімдеді. Алайда, 2004 жылы бірінші әйел-жүрек қолданылған кезде бұл ұстаным өзгерді. Ресми тұлғалар бұл әрекетті "біздің күресіміздегі маңызды эволюция" деп атады. "Ерлер көптеген кедергілерге тап болса, әйелдер – резервтік армия сияқты, қажет болған жағдайда біз оларды қолданамыз". Раджини Тиранагама былай деді: "Түнде LTTE әйелдерін иықтарына AK-47 ілген күйде көруге болады, оларға қарап адам ынтызар болады. Олардың дайындыққа деген құлшынысы мен қажырлылығы таң қалдырады. Ұлтшылдық құштарлығы мен ұлтты қорғаудағы әйелдердің романтикалық көрінісін көруге болады". Олардың көбінесе күдіктілерге қарағанда көбірек секулярлық байланыстары бар. Кейбіреулері үйленген, ал енді біреулері жесір. Әйелдердің әлеуметтік-экономикалық жағдайы да әртүрлі. Әйелдердің қатысуы ерлерге қарағанда басқаша болады; олар көбінесе жеке байланыстар немесе отбасы мүшелері арқылы қатысады, ал ерлердің қатысу процесі көбінесе қозғалысқа адалуынан және зорлық-зомбылықсыз саяси белсенділіктің түрлеріне наразылық тудырады.
Women have an extensive and complex history in political violence. While the typical terrorist of the 1960s tended to be an educated male from an upper middle class background, many left wing terrorist groups in the 1960s and 1970s had prominent women active within these groups. Ulrike Meinhof, a German left wing terrorist and journalist, co founded the Red Army Faction and participated in a range of bombings and bank robberies. The Popular Front for the Liberation of Palestine (PFLP)'s Leila Khaled is considered to be the first women to hijack an airplane, drawing international attention. Fusako Shigenobu founded and led the Japanese Red Army, a communist militant group that conducted hijackings and massacres. A number of Italian women were active in Italian terrorist organizations between 1970–1984. Females played fundamental roles in Puerto Rican nationalist movements such as the Puerto Rican Armed Forces of National Liberation (FLAN) and the Boricua Popular Army (Los Macheteros), two groups designated as terrorist organizations. Women served visible roles in American groups, such as the Symbionese Liberation Army. Women also served as mobilizing agents for Weather Underground, recruiting people into the organization. Women have been more active in left wing groups as these groups' ideologies tend to be more conducive to women's participation in combatant and other non traditional roles. Organizations have differing stances on female suicide bombers. For example, in 2002, the spiritual leader of Hamas "categorically renounced the use of women as suicide bombers." In fact, in early 2002, he reported that "Hamas was far from enthusiastic about the inclusion of women in warfare, for reasons of modesty." This stance shifted in 2004, when the first female suicide bomber was used. Officials exclaimed that the act was a "significant evolution in our fight. The male fighters face many obstacles women are like the reserve army―when there is a necessity, we use them." Rajini Thiranagama stated, "One cannot but be inspired when one sees the women of the LTTE in the night with their AKs slung over the shoulder. One cannot but admire the dedication and toughness of their training. One could see the nationalist fervor and the romantic vision of women in arms defending the nation." They also tend to have more secular ties than presumed. Some are married while others are widows. Socioeconomic status also varies among female attackers. Women's involvement is mediated differently than men's; they are more likely to be involved through personal contacts or family members, while men's process of involvement is more likely to stem from movement affiliation and disenchantment with nonviolent forms of political activism.
Мысалдар
Сана Мехайдли, Сирияның ливандық жақтасы, Сирияның әлеуметтік-ұлттық партиясының (SSNP/PPS) 16 жасар православиелік мүшесі, алғашқы әйел жанкешті болды деп есептеледі. 1985 жылдың 9 сәуірінде ол өзін және жарылғыш заттарды тасымалдайтын жүк көлігін Ливандағы Израильдің оңтүстік Ливанды басып алуы кезінде Израиль конвойының жанында жарылқады. Ол видео дүкенінде жұмыс істеді, онда өсиетін жазды: "Мен бұл операцияны орындаумен өте ыңғайлымын. Мен осыны өз еліме деген сүйіспеншілігімді, өз өмірімді құрбан ету және оңтүстіктегі халықты құрметтеу үшін таңдадым". Тейнможи Раджаратнам (туған аты Калаивани Раджаратнам; лақабы: "Дану") Тамил Иламның азат ету жолбарыстарының (Тамил жолбарыстары) мүшесі болған деп саналады. Ол 1991 жылы Үндістанның бұрынғы премьер-министрі Ражив Гандиді және басқа он алты адамды өлтіруге қатысқан. Оған үндістандық бейбітшілікті сақтау күштерінің сарбаздары зорлық көрсеткен, ал оның төрт ағасы өлтірілген. Шри-Ланканың саяси тобы, Тамилдік тайландарды азат ету жолбарыстары (ТТТИ), қара жолбарыстарды қамтиды, ал қара жолбарыстар көбінесе әйелдер жасаған жанкешті шабуылдармен белгілі. 2006 жылы әйел жанкешті Шри-Ланканың армиясының қолбасшысы Сарат Фонсеканы өлтіруге тырысты. Фонсека аман қалды, бірақ тағы жеті адам шабуылда қаза тапты. 2007 жылы Шри-Ланканың балық шаруашылығы министрі және бұрынғы боевик Дуглас Девананда жанкешті әйел бомбалаушының нысанасы болды. Ол бомбаны дене тексеру кезінде жарытты. Вафа Идрис Иерусалимнің орталығында Жаффа жолындағы аяқ киім дүкенінің алдында 22 фунт салмақты бомба жарылып, өзін және 81 жастағы Пинхас Токатлиді өлтірді, ал 100-ден астам адамды жарақаттады. Шабуыл 2002 жылдың 27 қаңтарында болды, бірақ бомбалаушының жеке басы 2002 жылдың 30 қаңтарына дейін расталмады. Бұған дейін Идрис "Розалар армиясын" шақырған. Вафа атақты тұлғаға айналып, Әл-Акса шейіт бригадасының құрамында қызмет етті. Вафа босқындар лагерінде дүниеге келді, әкесінің қайтыс болуынан кейін ол бала болып қалды. Бірінші интифада кезінде ол босқындар лагерінің әйелдер комитетінде қызмет етіп, тұтқындардың отбасыларына көмектесіп, азық-түлік таратты. Ол өлі бала туып, баласын толықтай көтеріп алмайтынын білген соң, күйеуімен ажырасты. Мюриэль Дегаук - 2005 жылдың 9 қарашасында Ирактағы АҚШ әскери конвойына қарсы жанкешті бомбалы шабуыл жасаған бельгиялық ислам дініне кірген адам. Ол алғашқыда нан пісіру залында жұмыс істеді, мұсылманға үйленгеннен кейін Иракқа көшіп барып, радикалды дінге айналды. Зейнеп Кынаджи Күрдстан жұмысшы партиясының (ПКК) мүшесі болды және 1996 жылы Түнселиде болған бомбалауды жасағаны үшін белгілі. 2010 жылы Ресейдің Дагестан қаласында 17 жасар Қауқас өлкесіндегі боевиктің жесірі, бомбаға толы жанкешті жилет киіп, Губден ауылында орналасқан Ішкі істер министрлігінің кеңсесіне барды. Ол кеңсеге кіре алмай, кеңсе алдындағы қауіпсіздік бекетінде жарылғыш заттарды жарылдырып, бір полицейді өлтіріп, төртеуін жарақаттады. Шабуылдың жауапкершілігін Кавказ әмірлігі деп аталатын жиһадшы топ өз мойнына алды. Нигерияның солтүстік-шығысындағы Майдугури қаласында екі әйел жанкешті бомбаға толы базарда жарылыс болып, 2015 жылдың 22 маусымында кем дегенде 20 адам қаза тапты. 2016 жылдың 23 желтоқсанында Бангладештегі алғашқы әйел жанкешті бомбалаушы полиция рейдінде өзінің жарылғыш затын жарылдырды. Оның аты - Жәбуннахар Ислам Шила. 2018 жылы Индонезияның Шығыс Ява штатының Сурабая қаласында үш ер адамнан тұратын мұсылман отбасы (әке Дита Оэприарто және ұлдары Фирман мен Юсуф, 15 және 17 жаста) және үш әйел (ана Пуджи Кусвати, Индонезияның алғашқы әйел жанкешті бомбалаушысы, және қыздары Фамела мен Фадила, 8 және 12 жаста) үш католик және христиан шіркеуінде бомбалаудан қаза тапты, 12 адам қаза тапты және кем дегенде 40 адам жарақат алды. 2022 жылдың 26 сәуірінде 30 жастағы ғылым мұғалімі және екі баланың анасы Шари Балуч Пәкістанның Карачи университетінде жарылғыш заттарды жардырып, үш қытай мұғалімін өлтірді. Сепаратистік ұлтшыл топ Белуджистан бостандық армиясы (BLA) оқиға үшін жауапкершілікті өз мойнына алды, оны ұйымның алғашқы әйел жанкешті-бомбашы деп атады.
Sana’a Mehaidli, a 16 year old Eastern Orthodox member of the Syrian Social Nationalist Party (SSNP/PPS), a pro Syrian Lebanese organization, is believed to have been the first female suicide bomber. On 9 April 1985, she blew up herself and a truck of explosives next to an Israeli convoy in Lebanon during the Israeli occupation of South Lebanon. She worked at a video store where she recorded her will, saying "I am very comfortable with carrying out this operation. I choose to do this because I am fulfilling my duty towards my land and my people Now I am loving my country, sacrificing my life and respecting the people of the south." Thenmozhi Rajaratnam (born Kalaivani Rajaratnam; soubriquet: "Dhanu") is thought to have been a member of the Liberation Tigers of Tamil Eelam (Tamil Tigers), was involved in the assassination of Rajiv Gandhi, the ex Prime minister of India, and sixteen other bystanders in 1991. She allegedly had been raped by Indian Peace Keeping Force soldiers and her four brothers were killed. Sri Lanka's political group, Liberation Tigers of Tamil Ealam (LTTE) includes the Black Tigers, and the Black Tigers are known for suicide bombing attacks, mostly perpetrated by women. A female suicide bomber attempted to kill Sri Lanka's Army Commander Sarath Fonseka in 2006. Fonseka survived, but seven others were killed in the attack. Sri Lanka's Fisheries Minister and former militant Douglas Devananda was the target of a female suicide bomber in 2007. She detonated the bomb during a body check. Wafa Idris detonated a 22 pound bomb in the center of Jerusalem outside a shoe store on Jaffa Road, killing herself and Pinhas Tokatli (81), and injuring more than 100 others. The attack took place on 27 January 2002 but the identity of the bomber was not confirmed until 30 January 2002. Prior to this Idris called for an "Army of Roses." Wafa became an icon and served under Al Aqsa Martyrs Brigade. Wafa was born in a refugee camp, and her father died in when she was a child. During the First Intifada, she served on the refugee camp's women's committee, helping prisoners' families and distributing food. When she delivered a stillborn and was told she would never be able to carry a baby to full term, her husband divorced her. Muriel Degauque was a Belgian convert to Islam who performed a suicide car bomb attack on 9 November 2005 against a U. S. military convoy in Iraq. She originally worked at a bakery and after marrying a Muslim man, she moved to Iraq and became radicalized. Zeynep Kınacı was a Kurdish member of the Kurdistan Workers' Party (PKK) and known for having committed its 1996 Tunceli bombing. In Dagestan, Russia in 2010, a 17 year old widow of a Caucasus militant wearing a suicide bomb vest approached a Ministry of the Interior office in the village of Gubden. She was apparently stopped at a security post outside the office where she detonated her explosives, killing one police officer and injuring four others. The attack was claimed by the Caucasus Emirate militant jihadist group. Blasts from two female suicide bombers at a crowded fish market in Nigeria's northeastern city of Maiduguri killed at least 20 people on 22 June 2015. On 23 December 2016, the first female suicide bomber in Bangladesh detonated her explosive during a police raid. She was identified as Jebunnahar Islam Shila. In 2018, in Surabaya, East Java, Indonesia, a Muslim family, composed of three men (father Dita Oepriarto and sons Firman and Yusuf, aged 15 and 17) and three women (mother Puji Kuswati, Indonesia's first female suicide bomber, and daughters Famela and Fadhila, aged 8 and 12), died carrying out bombings at three Catholic and Christian churches, killing 12 people and injuring at least 40. On 26 April 2022, Shari Baloch, a 30 year old science teacher and mother of two, detonated her explosives in the University of Karachi in Pakistan, killing three Chinese teachers. The separatist militant group Balochistan Liberation Army (BLA) claimed responsibility for the incident, claiming her as the organisation's first female suicide bomber.
Себептері мен себептері
Топтар әйелдерді өз-өзіне қатыгездікке салу үшін неге пайдаланады дегенге қатысты бірнеше себеп бар. Террористер бомбалаушыларды қару-жарақ сатып алудан арзандықтан пайдаланады. Олар төмен тәуекелді қару саналады және аз технология талап етеді. Олар көп жаттығуды қажет етпейді, көп із қалдырмайды, күтпеген шабуыл жасауға мүмкіндік береді, нысаналы топтарға және осал нысандарға қол жеткізу оңай және жалпы халықты қорқытуға бейім. Әйелдер көбінесе киім мен гендерлік стереотиптерді қауіпсіздік шараларын айналып өту үшін пайдаланады. Мысалы, жүкті болып көрінетін әйелдер күтілетін стереотиптерді өз пайдасына орайды, дене тінтілуін қиындатады. Әйелдер өз әрекеттерін жасыру және анықталмау үшін сыртқы түрін "батыстық" стильде көрсетуі мүмкін. Әйелдер сондай-ақ өз-өзіне қатыгездікке салушылар ретінде қолданылады, себебі олар "ұйымға көбірек қоғамдық қолдау мен жариялылық әкеледі". Мысалы, 2002 жылдың қаңтар айында Хамас ұйымының рухани көшбасшысы шейх Ахмет Ясин әйелдерді өз-өзіне қатыгездікке салу үшін пайдаланудан бас тартты. Сол жылы Хамас әйелдерді қатарына қосуға құлшынбады. Бірақ 2004 жылдың қаңтар айында Хамас алғашқы әйел өз-өзіне қатыгездікке салушысын пайдаланды. Хамас мұны күрестің дамуы деп түсіндірді. Мақсаттарға қол жеткізудің оңайлатылуын атап, Хамас әйелдерді резервтік армия деп мәлімдеді. Қажет болған жағдайда оларды қолданады. Бұл топтық хабарламаларды жеткізуге де көмектеседі. Мысалы, БАҚ әйелдерді пайдалану арқылы топтың экстремалды шараларға баруға мәжбүр болғанын көрсетуі мүмкін. Бұқаралық ақпарат құралдарының назары әйелдердің қатысуына идеологиялық түсіндірмелерден гөрі эмоционалдық себептерді қарастыруға бейім.
There are a number of reasons as to why female suicide bombers are used by groups. Terrorists use bombers as they are cheaper than purchasing arms. They are considered a low risk weapon and require low technology. They do not require much training, do not leave much of a trace behind, have the element of surprise, have easier access to targeted populations as well as soft targets, and tend to frighten the general population. Dress and gender stereotypes are often utilized by women to bypass security defenses. For example, women who appear pregnant appropriate related expectations and stereotypes to their benefit, discouraging invasive body searchers. Women may also "westernize" their appearance in an attempt at covering their actions and avoiding detection. Women are also deployed as suicide bombers as they tend to "elicit greater public sympathy and publicity for an organization." An example of this was in January 2002 when Sheikh Ahmed Yassin, the spiritual leader of Hamas, renounced the use of female bombers. Later on in the same year, Hamas was not enthusiastic about adding women into their ranks. Then in January 2004, Hamas used their first female suicide bomber. Hamas defense to this was evolution of their fight. Citing easier access to reach targets, Hamas stated that women are the reserve army. When there is a need they will use them. It also may help deliver group based messages. For example, media coverage may highlight that the group, by using women, had been driven to extreme measures. Media attention on female suicide bombers tends to examine emotional explanations for women's involvement, as opposed to ideological justifications.
Жеке мотивациялар
Әйелдердің өзін-өзі жарып жіберуіне түрлі себептер мен түсініктер бар. Біріншіден, көптеген адамдар мұндай міндеттерді орындауда жеке құрбандық сезіміне баса назар аударады. Мұндай миссиялар құрбандық ретінде ұсылғанда, қоғам тарапынан оларға көбірек құрмет көрсетіледі. Қоғам "өмірін құрбан ететін әйелдің осы контексте ең жоғары қайырымдылықпен әрекет ететінін қабылдауға қиналады". LTTE арқылы бостандық үшін күресуді әйелдер өзін өзі ақтаудың жолы ретінде қарастыруы мүмкін. Тамил зорлыққа ұшыраған әйелдерге көбінесе үйленуге және бала тууға тыйым салынады. Әйелдерді бомбалаушылар ана ретінде қарастыру, жанкештілік шабуылдары ана бола алмайтын әйелдерге арналған құрбандық ретінде танылуына мүмкіндік береді. Әйелдердің өзін-өзі жарып жіберуі туралы зерттеулерде әйелдерді пайдалану оларды еркектерден ерекшелендіретін маңызды фактор болып табылады. Зерттеулер әйелдердің өз отбасылары тарапынан, көбінесе ақшалай сыйақы үшін қанауға ұшырау жағдайларын қарастырды. Әйелдерді саяси және/немесе тарихи жағдайлар өз жауларына қарсы әрекет етуге итермелеуі мүмкін. Мысалы, Израиль-Палестина қақтығысы аясында палестиналық әйелдердің жанкештілік шабуылдарына антисионизм және Израильдің олардың отанына басып кіруі себеп болуы мүмкін. Палестиналық заңгер Нура Эракаттың сөзіне сәйкес, "Израильдің әскери оккупациясы палестиналық әйелдердің құқықтарын басып тастауға ықпал ететін маңызды, тіпті ең маңызды фактор". Олар көбінесе осы жағдайда әрекет етуге өздерінің айналасындағы саяси жағдайлардың ықпалымен түрткі алады. Батыстық феминист сыншысы Амаль Амире әйелдердің саяси бейімділігін қалай қолданатынын, соның ішінде бомбалаушының көбінесе өзінің саяси тобы мен ұлтшылдығын жариялайтынын, сондай-ақ олардың бұл әрекетті жұртшылықтың назарында көрсету үшін жасайтынын атап көрсетті. Дін мен саяси идеологиялық әсер ету туралы да айтуға болады. LTTE сияқты кейбір рекрутерлер өте жас болғандықтан, жетім балаларды рекруттеуге баса назар аударды, бұл оларды оңай оқытуға және жағдайға бейімдеуге мүмкіндік берді.
There are different causes and reasons why female suicide bombers perform these deadly actions. For one, many cite personal feelings of sacrifice in conducting such missions. The missions become more esteemed to the public when they are framed as forms of sacrifice. Society would be "hard pressed to accept, that a female who offers her life in this context is seen as engaging in the most profound form of selflessness." Struggling for the pursuit of freedom through the LTTE can be seen as a way in which women can redeem themselves. Tamil rape victims tend to be prohibited from marriage and childbearing. Conceptualizing female bombers as mothers allows suicide bombings to serve as offerings for women who cannot become mothers. In the literature on female suicide bombers, exploitation of women is a distinctive factor that separates them from male suicide bombers. Research has examined cases of women's exploitation by their own families, often for monetary compensation. Women can also be motivated by political/and or historical contexts to take action against their enemy. For example, in the context of the Israeli–Palestinian conflict, it has been noted that Palestinian female suicide bombers are often motivated by anti Zionism and the Israeli occupation of their homeland to take action. According to Palestinian legal scholar Noura Erakat, the "Israeli military occupation [is] a significant, if not the most significant, factor contributing to the subjugation of Palestinian women's rights." They are often motivated by the politics of their environment to take action in this situation. Western feminist critic Amal Amireh notes examples of how the women exercise their political agency in the conflict, including the fact that the bomber often declares in public her political group and nationalism, as well as the fact that they commit the act in public as a spectacle to be observed. There is also a case to be made toward religion/political indoctrination. Some recruiters, like the LTTE, would concentrate on recruiting orphans due to their young age, making it much easier to indoctrinate and condition.
Өлім-жітім
2021 жылғы зерттеуге сәйкес, әйелдер жасаған қанаушылық шабуылдары "әйелдердің еңбек нарығында, азаматтық қоғамда және наразылық ұйымдарында аз өкілдік еткен елдерде көбірек қазаатқа әкеледі". Дегенмен, "уақыт өте келе әйелдердің шабуылдық қабілеті төмендеп барады, бұл қауіпсіздік күштерінің әйелдердің терроризмге қатысуына бейімделуін көрсетеді".
According to a 2021 study, female suicide attacks "are more deadly in countries where women are largely absent from the workforce, civil society, and protest organizations." However, "female attack lethality is declining with time, suggesting that security forces eventually adapt to women's participation in terrorism."
Әйел жанкешті терроршылар ұйымдары
Әл-Ақса шейіттері бригадасы – көптеген әйел-жанкештілерді даярлаған белгілі террористік ұйым. Саяси қару ретінде қолданысқа енгізгеннен бері олардың көтерілісінен бастап, 2002 жылдың қаңтарында бұл топ Израильдің ішіндегі алғашқы әйел-жанкешті бомбалық шабуылға жауапкершілікті мойнына алды, мақсаты Батыс жағалаудан Израиль қоныс аударушыларын шығарып, толыққанды Палестина мемлекетін құру болды. Бұл топ Газа секторында ең белсендірек, бірақ Израиль мен Батыс жағалауда да шабуылдар жасап тұрады.
The Al Aqsa Martyrs' Brigades is a known terrorist organization that has trained many female suicide bombers since their uprising as political weapons. In January 2002, the group claimed responsibility for the first female suicide bombing attack inside of Israel, in efforts to push Israel settlers out of West Bank and to form an entirely Palestinian state. The group is known to be most active in the Gaza Strip, but also attacks inside of Israel and the West Bank.