Кіріспе
Феминази (сондай-ақ феми наци және Феми наци) – феминистерді кемсітетін сөз, оны американдық консервативті радио бағдарламасының жүргізушісі Раш Лимбо танымал етті.
Feminazi (also spelled femi nazi and Femi Nazi) is a pejorative term for feminists that was popularized by politically conservative American radio talk show host Rush Limbaugh.
Шығуы және қолданылуы
Феминази – феминист және нацист сөздерінің бірігіп жасалған сөзі. "Оксфорд сөздігінің американдық саяси жаргоны" бойынша, бұл сөз "өз ісіне берілген феминист немесе қажырлы әйелді" (жағымсыз мағынада) білдіреді. Оксфорд ағылшын сөздігіндегі ең ерте кездескен қолданылуы – 1989 жылғы Лос-Анджелес таймс газетінде жарияланған, "Феминазистер үйге қайтыңыз" деген ұранды қолданған абортқа қарсы наразылық туралы мақала. Бұл терминді кейін 1990-шы жылдардың басында американдық консервативті радио бағдарламасын жүргізуші Раш Лимбо танымал етті. Лимбо бұл терминді университет профессоры Томас Хазлетт ойлап тапқанын айтты. Феминистік қозғалысты қатты сынға алған Лимбо, феминази термині "радикалды феминистерге" қатысты екенін, олардың мақсаты – "мүмкіндігінше көп аборт жасалуын қамтамасыз ету", ал олар – "үкіметке ұмтылысымен" және "еркектердің қажет еместігіне сенетін" шағын "жауынгерлер" тобы екенін мәлімдеді. Лимбо бұл әйелдерді "өздерін 'феминистер' деп атаған, жақсы ниетті, бірақ жаңылысқан адамдардан" ажыратты. Дегенмен, бұл термин феминизмнің барлық түрлеріне қатысты кеңінен қолданыла бастады. "The New Partridge Dictionary of Slang and Unconventional English" сөздігінде Лимбо бұл терминді "феминистерді қатал, келісімге келмейтін еркектерді жек көретін адамдар ретінде маргиналдау үшін" қолданғаны айтылады. "Нью-Йорк таймс" газеті бұл терминді "Лимбоның әйелдер құқығын қолдаушыларды атауға жиі қолдайтын сөздерінің бірі" деп сипаттады. Феминази термині феминистік көзқарастарды экстремистік деп көрсету үшін, феминистік аргументтерді күштен шығару және әйелдердің пікірлерін немесе мінез-құлқын "радикалды", "экстремистік" және "қатал" деп қорлау үшін қолданылады. Бұл термин американдық бұқаралық ақпарат құралдарында әйелдерді сексизмге аса сезімтал деп қате көрсету үшін пайдаланылған. Әдеби сыншы Торил Мои феминистер "еркектерді жек көреді", "догматикалық, икемсіз және төзімсіз" және "экстремистік, билікке ұмтылған азшылық" деген жалпыға тараған идеяларды бейнелейтінін жазады. Социолог Майкл Киммель өзінің "Ашулы ақ ерлер" кітабында бұл терминді әйелдердің тең жалақы мен зорлау және отбасылық зорлық-зомбылықтан қорғалуы үшін күресін нацистік геноцидпен байланыстырып, шабуыл жасау үшін қолданатынын айтады. Бұл термин бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілерде қорлау мақсатымен қолданылады. "Феминазистер" көбінесе қауіпті, дауыс көтеріп сөйлейтін, еркектерді жек көретін, қарапайым, әзілге жарамайтын және тым сезімтал деп сипатталады. Лингвист Джеральдин Хоран бұл терминнің қолданылуының едәуір өскенін, әсіресе әйелдерге қатысты жаңалықтар тақырыбында байқалатынын айтады. Ұлыбританияда бұл терминнің қолданылуы 2015 жылы адвокат Шарлотта Праудманның онлайн пікір білдірген әріптесінің сыртқы келбетін сынағаны туралы хабарлармен бірге өсті. Австралияда бұл термин 1995 жылы "The First Stone" кітабы жарық көргеннен кейін кеңінен таралды және танымал БАҚ-та феминистерді қауіпті, "көңілі толмаған" және "пуритандық" деп сипаттау үшін қолданылды.
Реакциялар
Феминази терминінің мағынасы мен орындылығы бұқаралық ақпарат құралдарында жиі талқыланады. Хоран феминази сөзін қорлау ретінде қолдануды "әйелдерге қарсы гендерлік сын, зорлық-зомбылық және троллингтің кең таралған құбылысы"мен байланыстырады. "Нью стейтсмен" журналының бас редакторының орынбасары Хелен Льюис: "Азаттық қозғалысын нацизммен теңестіру идеясы – терең білімсіздік. Бұл өзін-өзі жоққа шығарады, себебі бұл шамадан тыс." деп мәлімдеді. "Күнделікті сексизм" жобасының негізін қалаушы Лора Бейтс: "Бұл бізді қаралауға жасалған отчаянды әрекет, және бұл өкінішті, өйткені егер бұл сөз соншалықты қорлаушы болмағанда, сіз оны қабылдап, меншікке алуға бастауға болар едіңіз" деді. Активист Глория Штайнем: "Мен ешқашан [қанша мүмкін болса, сонша аборт жасағысы келетін] сипаттамаға сәйкес келетін адамды кездестірген емеспін, бірақ [Лимбоу] оны маған және тағы басқаларға көптеп тағайындайды" деп жазады. Штайнем Лимбоның бұл терминді қолданғаны үшін бойкот жариялауды ұсынды, "Гитлер Германиядағы күшті феминистік қозғалысқа қарсы билікке келді, отбасылық жоспарлау клиникаларын жапты және абортты мемлекетке қарсы қылмыс деп жариялады – бұл көзқарастар Раш Лимбоның көзқарастарына жақын" деді. Мои Лимбоның сөздері 1990 жылдардың ортасынан бастап американдық саяси спектрде феминизмге деген қабылданысты өзгертіп, феминистерді догматик және билікке құмар, еркектерді жек көретін және өз болжамдарын сынауға қабілетсіз әйелдер ретінде қарауға әкелді деп жазады. Феминази термині, мүмкін, белгілі бір феминистердің шағын тобын сипаттау үшін жасалған болса да, ол барлық феминистер немесе барлық әйелдердің стереотипіне айналды. Мои феминизм "F сөзіне" айналды деп жазады, сондықтан әйелдер өздерін "феминази" деп есептемеу үшін, тіпті феминизмнің мақсаттарына келіскендердің арасында да, оны мойындауға тартынды.