Кіріспе

Австралияның басқарылатын зымыранды эсминшісі "Брисбен" өзінің алғашқы тоғыз айлық қызметін АҚШ суларында жаттығулар жасап өткізді, содан кейін 1968 жылдың 28 қыркүйегінде Австралияға бет бұрды. Вьетнам соғысына RAN соғыс кемелерін жөнелту идеясы бастапқыда қолданыстағы кемелер санымен, әсіресе Қиыр Шығыс стратегиялық резервіне берген міндеттемелерімен және Индонезия-Малайзия қақтығысына қатысуымен қиындыққа тап болды, сондай-ақ британдық жобаланған кемелерді АҚШ ресурстарымен пайдалану мен күтудің қиындықтары да себеп болды. 1966 жылдың 14 желтоқсанында Австралия үкіметі "Хобартты" жөнелтуді мақұлдады. Әдетте жеті кеме "атыс шебінде" орналастырылды, ал шабуылдар екі санатқа бөлінді: Солтүстік Вьетнам немесе Вьетконг күштері мен нысандары бар деген болжаммен немесе мәлімделген аймақтарды "көрінбейтін" оқпен атқылау және жердегі әскерлерге тікелей қолдау көрсету үшін "көрінетін" оттық миссиялар. Осы рөлде "Брисбен" "Flamboyant" шақыру белгісімен жұмыс істеді. "Базар уақыты" операциясы аясындағы инфильтрацияға қарсы операциялар, мақсаты Оңтүстік Вьетнамдағы Вьетконг бөлімшелеріне логистикалық жабдықтар мен күштерді жеткізуді тоқтату, жағалау кемелерін бақылау, тоқтату және тексеру. RAN эсминдері ресми түрде "Базар уақытына" бекітілмеген, бірақ "атыс шебінің" және "Базар уақытының" операциялық аймақтарының үлкен ұқсастығы кемелердің күдікті кемелерді іздеуге немесе шабуылдарға қатысуға көмектесуіне жиі себеп болды. "Роллинг Тандер" операциясы аясындағы әуе шабуылына қатысқан АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әуе тасымалдаушыларын сүйемелдеу. "Хобарт" және оның сеңдес кемелері Солтүстік Вьетнам жағалауындағы кемелерді тоқтату патрульдеріне қатысқан, бұл "Теңіздік Дракон" операциясының бір бөлігі болды, бірақ "Брисбеннің" алғашқы жөнелту кезінде бұл операция аяқталған еді. RAN кемелері жөнелту кезінде американдық эсминецтің барлық міндеттерін орындауы тиіс болса да, Австралия үкіметі оларға Вьетнам театрынан тыс, жетінші флотпен байланысты емес міндеттерді орындауға тыйым салды (мысалы, Тайвань патрульдік күштері, Гонконгтағы күзет кемелері немесе ғарышқа қайта оралу бағдарламасы). 1970 жылы Камбоджаға басып кіргеннен кейін RAN кемелеріне Камбоджа суларына кіруге тыйым салынды. Вьетнамға жөнелту кезінде эсминдер Австралия Флотының Флаг офицерінің басқаруымен қатар, Вьетнамдағы Австралия күштерінің командирінің әкімшілік бақылауына берілді. Операциялық тұрғыдан алғанда, RAN кемелері АҚШ-тың жетінші флотының қол астында болды. Логистикалық қолдауды АҚШ Тынық мұхиты флоты арқылы ұйымдастыру туралы келісім жасалды. 1967 жылдың наурызында RAN жөнелтуі RAN эсминдерінің алты айлық жөнелту үлгісін бастады, бұл жетінші флотпен тұрақты RAN қатысуын қамтамасыз етті. Австралия Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштеріне теңіздік қолдау көрсеткен жалғыз одақтас ел болды.

Бірінші пайдалану

Австралия суларында әскери қызметке дайындалғаннан кейін, Брисбен 1969 жылғы 28 наурызда Субикке Вьетнам соғысына жіберу үшін келді. Жоққылаушы алғашқыда теңіз артиллериялық қолдау міндеттеріне тағайындалды және 15 сәуірде IV корпус операциялық аймағына жетті. 5 мамырда Брисбенге Таиланд шығанағына, Камбоджа шекарасына жақын жердегі Оңтүстік Вьетнам күштеріне қолдау көрсету үшін бару бұйрығы берілді. 18 мамырда Уэдделл эсминецті алмастырды және техникалық қызмет көрсету үшін Субикке жөнелтілді. 10 маусымда австралиялық кеме Рупертусты алмастырып, II корпус аймағында артиллериялық қызметке кірісті. Сингапурға жол аясында эсминец өртенген сауда кемесімен кездесті. 22 шілдеде, жағалауға жасалған шабуыл операциясының соңында, алдыңғы оқ мұнарасының ішінде ерте жарылыс болды; зардап шеккендердің саны бір теңізшінің білезігінің сынуымен шектелді, бірақ мұнара қолдануға жарамсыз болды. Кеме 3 тамызда Субикке оралғанда, зақымдалған мұнара алынып тасталды, бірақ алмастыру мұнарасы қыркүйекке дейін келмейтіндіктен, Брисбен тек бір ғана оқ мұнарасымен орналасуын аяқтады. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін, Брисбен 23 тамызда қайтадан қызметке кірісті, бірақ артиллериялық қызмет орнына, Орискани ұшақ тасымалдағышы үшін эскорт экранының басшысы болып тағайындалды. 13 қазанда келген Брисбен бірден күрделі жөндеуге кірісті, ол 1970 жылдың 15 шілдесіне дейін жалғасты. Бұл, алдыңғы оқ мұнарасының зақымдануымен және басқа да кемшіліктермен бірге, жойғыштың алты айлық орналасу кезінде барлығы 7891 снарядты атқанын білдірді. Кеме 3-ші әскери аймаққа артиллериялық қолдау міндеттерін орындау үшін тағайындалды және 5 сәуірде келді. Брисбен демилитаризацияланған аймаққа жақын жерде жұмыс істеуге тағайындалды. 3 және 4 мамыр күндері Брисбен Солтүстік Вьетнамға әскери тұтқындарды қайтару үшін қорғанышпен айналысты. 15 тамызда эсминец демилитаризацияланған аймақтан артиллериялық қолдау операцияларын бастады. Тозу деңгейі әлі де дәлдікке әсер етпеді, сондықтан эсминецке артиллериялық миссияларды жалғастыруға бұйрық берілді, ал крейсер Оклахома Сити мен эсминец Роджерс Брисбенді қолдау үшін артиллериялық желіге орналастырылды; австралиялық эсминец басқа кемелердің қашықтығынан тыс нысаналар болған жағдайда ғана атып, немесе олар қол жетімді болмаған жағдайда ғана атуды бастады. 1971 жылы Австралия үкіметі жыл соңына дейін Вьетнамнан барлық күштерді шығару туралы шешім қабылдады; Брисбен Вьетнамға соңғы жауынгерлік миссияны орындаған кеме болды және орналасу аяқталғаннан кейін алмастырылмады. Брисбен Вьетнамдағы қызметі үшін "Вьетнам 1969–71" атты екі шайқас құрметінің біріншісін алды. Орналасу кезінде 24 теңізші марапатталды, екеуі "Деспачтерде аталды" және кеме командирі Британ империясының орденінің командирі болып тағайындалды. Брисбен 31 желтоқсанда алға жылдамдықпен жетіп, көмек күштері мен Канберра арасында байланыс орнатты. Байланысты жеңілдетуден басқа, Брисбен экипажы тікұшақтар мен штаб-пәтерлер үшін алаңдарды тазалауға, қайықтар мен жабдықтарды құтқаруға, инфрақұрылымды жөндеуге және электр генераторларын орнатуға жауапты болды: орташа есеппен, кеме экипажының 160 адамы күн сайын жағаға шықты. 9 мамырда ұшақ тасымалдағыштың Sea King тікұшағы Үнді мұхитында апатқа ұшырады: Брисбен әуе экипажын сәтті құтқарып алды. Кемелер 28 маусымда Спитхедтегі теңіз парадына қатысты, ал Брисбен 4 қазанда Сиднейге оралды және сегіз күннен кейін жөндеу үшін докқа кірді. Брисбен екінші шайқас құрметі "Кувейт 1990–91" аталымын да алды. Осы кезеңде кемедегі алдыңғы оқ мұнарасында өрт шықты, ол тез арада сөндірілді.

Пайдаланудан шығару және тағдыры

Брисбен 2001 жылдың 19 қазанында қолданыстан шығарылды. Кемені жою жолдары туралы алғашқы ұсыныстардың бірі – оны Австралия Ұлттық теңіз мұражайына Daring кластың эсминецінің орнына сыйлау болатын. Ақырында Брисбен Квинсленд жағалауында суға батырылып, сүңгірлерге арналған жасанды риф ретінде пайдалануға белгіленді. Оның мостигі мен бір қаруы алынып, Канберрадағы Австралия соғыс ескерткішінде сақталды, ол 2007 жылы ашылған 1945 жылдан кейінгі экспонаттарға қосылды. Брисбен 2005 жылдың 31 шілдесінде Мъджимба жағалауынан шамамен суға батырылды, тереңдігі шамамен метрлік болды. Брисбен бетонмен толтырылды, сосын корпусын бұзу үшін 38 шағын жарылғыш құрылғысы қолданылды. Брисбен екі минут он секундта батып, түбі теңіз төріне бір метрге сіңіп, мұхит ағынына қарай бағытталды, кеменің жоғарғы бөлігі су астында қалды. Рифке губкалар, жұмсақ және қатты кораллдар қоныстанды, ал аймақта 200-ден астам түрлі балықтар кездеседі. 2010 жылдың шілдесінде Квинсленд штатының үкіметі кеме жанындағы күзетті күшейтуге мәжбүр болды, себебі адамдар сүңгірлерге тыйым салынған аймақты балық аулау үшін заңсыз пайдаланды. Брисбеннің суға батырылғанына 10 жыл толуына орай, 92.7 MIX FM радиостанциясы 2015 жылдың 31 шілдесінде кемеден әлемдегі алғашқы тікелей су асты радио хабарын жүргізді.