Кіріспе

2001 жылғы Дуг Прай режиссерлік еткен деректі фильм. «Scratch» фильмі хип-хоп диджейлерінің өнерінің бастауын, диджейлердің пластинкалардағы үзілістерді ұзарта бастаған сәтінен, скретчинг пен бит жонглерлік өнертабысына дейін, сондай-ақ турнетаблизмнің қазіргі кездегі қарқынды дамуына дейінгі жолын қамтиды. Документалды фильм барысында көптеген әртістер хип-хоппен қалай танысқанын және олардың жеке тәжірибелерін бөліседі.

Элементтер

Бірінші тарауда Ұлы сиқыршы Теодор жиі шатастырылатын рэп пен хип-хоптың айырмашылығын түсіндіреді. Ол граффити, брейк-данс, ди-джейлік, эмсилік, сөйлеу және киіну әдебі хип-хоптың құрамына кіретін элементтер екенін түсіндіреді. Африка Бамбаата Бронкстағы зорлық-зомбылық пен бандалардың көп болған "хип-хоптың үйі" деп аталған ауданын көрсетеді. Африкаға сапардан кейін ол әлеуметтік және саяси жағдайына оқыс, рэперлер, B-бойлар, граффитишілер және хип-хоп мәдениетімен айналысатын басқа да адамдардан тұратын "Universal Zulu Nation" атты ұйымды құрды. Ди-джейдің маңыздылығы оның музыканы қалай таңдап, тыңдаушылардың қажеттіліктерін ескере отырып басқаратыны арқылы көрсетіледі. Музыка индустриясындағы олардың атқаратын рөлдері арқылы ди-джейлер мен эмсилер арасындағы байланыс және айырмашылықтар түсіндіріледі. DJ Jazzy Jay, Grand Mixer DXT, Almighty K. G., Kevie Kev, Dot A Rock және Steinski сияқты әртістер хип-хоптың қалай пайда болғанын және 1970-жылдардан бергі даму жолын баяндайды. The Herculords, Electronic Boogaloos, Original Graffiti Rock, "Wild Style" (1982) фильміндегі Busy Bee & Grand Wizard Theodore және Grand Master Flash сияқты брейк-данс пен ди-джейлердің қойылымдары көрсетіледі.

Рокит

Екінші тарауда Микс-мастер Майк 1984 жылғы «Грэмми» сыйлықтарында Герби Хэнкок пен Гранд Микшер DXT-пен бірге скретчпен алғашқы тәжірибесін бөліседі. Бұл DJ-лерден DJ-лерге тараған жаңа хип-хоптың дамуы. DJ QBert диджейлік аппараттардың қалай жұмыс істейтінін, әр бөлігін сипаттап түсіндіреді. Ол мұны «сөйлесумен» салыстырады. Микс-мастер Майк пен DJ QBert скретч арқылы бірлесіп қарым-қатынас жасады. Олар оны өнер және интеллекттің бір түрі деп сипаттайды. Басқа артистер 1980-ші жылдары жастар арасында кештер мен бәсекелерде оның қаншалықты танымал болғанын айтады. Олардың көптегені бәсекелердегі өнерімен атаққа жетті. Кейбіреулері диджейдің MC-сіз жұмыс істеуіне мүмкіндік берді. Бұл тарауда DJ Marz, DJ Eddie Def, DJ Cue, DJ Quest (Bullet Proof Space Travelers), Billy Jam, Dave Paul, DJ Relm, DJ Flare, DJ Shadow, Apollo және Rob Swift (X-Ecutioners) есімдері кездеседі.

Динамикалық айналым

Бұл бөлім айналмалы дискіні пайдалану арқылы жасалатын диджеинг өнерінің бастауын сипаттайды. DJ Бабу осы әдісті осы терминмен алғаш рет атады. Оның пікірінше, айналмалы диск музыкалық аспапқа айналуы мүмкін, егер оны [солай] деп қарасаңыз. Бабу айналмалы дискілерде ноталар, өлшемдер, әртүрлі тембрлер, уақыт және ырғақтар болатынын түсіндіреді. Джон Карлуччомен жасалған сұхбатта композицияларды қағазға жазылған сызықтар арқылы беру әдісі көрсетілген.

Жарыс

Стив Дидің әрқашан жақсаруға орын бар деген ұстанымының арқасында бәсекелестік кеңінен таралды. Көптеген диджейлер индустрияның бәсекеге толы екендігі туралы пікір білдіреді, әсіресе қазір Disco Mix Club сияқты жарыстарда диджейлер өздерінің дағдылары мен қабілеттерін көрсетуге алты минут алады. Әрбір қатысушы өз жиынтығын дайындап, оны бірнеше ай бұрын жаттықтырады.

DJ-лер мен MC-лер

Сырлау, осы элементтердің әрқайсысы сияқты, қалғандарынан нәр алады. Өз мәні бойынша, сырлау бір орында тұрмайды. Стив Ди айтқандай, "Хип-хоп сізге сұрақ қояды, ал ол сұрақ: сіз не жасайсыз?" Өзінің өнері мен кәсібіне шайқастардың қалай әсер ететінін айта келе, Ди мойындайды: "Мен бәсекеге дайынмын. Егер тура сызық салу керек болса, мен ең турасын салмаққа тырысамын."

Қазба

Бұл бәсекелестік тұжырымдамасы диджейлерді бөліп-жармамайды. Керісінше, олар бірлесіп жұмыс істеуге, идеялармен бөлісуге, бір-бірін қолдауға және жазбаларды "іздеуге" жиі шығады. DJ Shadow камераны дискілерге толы, жүруге қиын жатқан жертөлеге жетелейді, оны "менің кішкентай нирванасым" деп атайды. Көптеген сахналарда әртістердің бірге жұмыс істегендері көрсетіледі: Mix Master Mike және DJ Qbert; Shadow пен Cut Chemist Стейнскимен бірге; ал Jurassic 5 – Cut Chemist пен DJ Nu Markпен.

Биттер жасау

Фильмнің бесінші тарауы бит жасау өнерін зерттейді және диджей индустриясының болашағын қарастырады. DJ Premier соңғы 30 жылда биттерді жасаудың қалай дамығанын және өзінің жазба продюсері ретіндегі өмірін баяндайды. The Allies тобынан DJ Swamp өзі жинаған кейбір биттерді түсіндіріп, көптеген әртістер турнирлік және шайқас диджейлері үшін арнайы жасалған винилдерді ойнай бастағанын айтады. Содан кейін Даг Прай Лос-Анджелестегі 2000 жылғы NAMM көрмесіне барады. Олар индустрияның жарқын болашағын сипаттауға бағытталған бірнеше сұхбат алады. Бұл тарау Invisibl Skratch Piklz тобының индустрияға тигізген әсерін сипаттаумен аяқталады.

Толық шеңбер

Фильмнің соңғы тарауында индустриядағы ең танымал диджейлердің мақсаттары мен армандары, сондай-ақ олардың музыкасын тарату арқылы неге қол жеткізуді үміттенетіні талқыланады. DJ QBert адамзаттың бір-бірімен байланысын қалай түсінетінін және оның "тағдырының" музыка арқылы басқалардың өмірін жақсарту екенін түсіндіреді. Grand Mixer DXT көптеген диджейлер үшін үлгі болудың қаншалықты қуантқанын айтады. Mix Master Mike өзінің мақсаты әлемге "онда шынымен де керемет нәрсе бар, білесіз бе, ерекше нәрсе бар екенін көрсету" екенін мәлімдейді. Фильм Z Trip пен Cut Chemist төрт проигрываторда бірге орындап жатқан көрініспен аяқталады. Бұл 2x4 шоу деп те аталады.

Бағыт

Даг Прай Scratch фильмін жасағанға дейін хип-хоп диджейлері туралы көп білмеген. Ол Микс Мастер Майкпен кездескеннен кейін фильм түсіруге бел буды.

Өндіріс

Scratch-ті Брэд Блондхайм мен Эрнест Меза жасады, Хайди Ратадж қосымша өндіруші болды, ал Аллен мен Альберт Хьюз атқарушы өндірушілер болды. Оны Роберт Портер Беннет 16 мм-лік пленкамен түсірді.

Марапаттар

Scratch 2001 жылы Санденс кинофестивалінде әлемдік тұңғыш рет көрсетілді және Independent Feature Project (IFP) тәуелсіз рух сыйлығына ие болды. 2002 жылы Palm Pictures компаниясы оны бүкіл елдегі кинотеатрларда көрсетті, ал Intermedia Films халықаралық таралымды жүзеге асырды. Фильм шыққаннан кейін, ол әйгілі диджейлердің екі әлемдік гастрольдік сапарына түрткі болды, сондай-ақ Scratch: All the way live атты концерттік фильмнің түсірілуіне себепкер болды (бұл фильмді де Дуг Прай режиссерлік етті, ал Брэд Блондхайм продюсерлік етті).

Сыни қабылдау

Scratch шамалы емес сыншылардың мақтауына ие болды, Rotten Tomatoes сайтында 93% "Жаңа" деп бағаланды. The New York Times газетінде Стивен Холден былай деп жазды: "Сан-Франциско шығанағының жетекші хип-хоп музыканты Ди Джей Кьюберттің бір қолымен екі дискіні, екінші қолымен fader деп аталатын дыбыс араластырғышын басқарып, қызықтыратын полиритмиялық дыбыс эффекттерінің ландшафтын жасауы, ұлы джаз немесе концерттік пианисттің саусақтарының пернетақтада жылдам қозғалуын бақылауға ұқсас". Ол фильмді "керемет" деп атады. Ain't It Cool News оны жылдың үздік 5 фильмінің бірі деп тізімдеді және былай деп жазды: "Scratch – Роберт Джонсон жол айырысына барғанда камера болғандай. Бұл Б.Б. немесе Майлз алғашқы концертін ойнағанда камера болғандай. Бұл – тірі тарихтың жазбасы, өте маңызды тарих, және ешкімге, ешкімге, сізге басқаша айтуға рұқсат бермеңіз. Scratch өте күшті – ол әдемі және толыққанды, біліп айтылған шындық. Бұл – экранда көрсетудің ең қиын нәрсесі. Мен осы фильмді жеткілікті мақтауға тиіспін".