Кіріспе

Хобби: комикс кітаптарын жинақтау

Комикс кітаптарын жинақтау – комикс кітаптары мен оған байланысты заттарды коллекция ретінде іздеуге және сақтауға арналған хобби. Пошта маркаларын (филателия) немесе кітаптарды (библиофилия) жинауға қарағанда бұл әлдеқайда жаңа болғанымен, бүгінде әлем бойынша көптеген жанкүйерлері бар және 1980 жылдардағы уақытша төмендеуден кейін комикстерге деген қызығушылықтың қайта жандануына ықпал етті.

Шолу

Комикстер бірнеше себептермен жиналады, оның ішінде бағалау, ностальгия, қаржылық пайда және коллекцияны толықтыру. Комикстер 1930 жылдары Супермен, Бэтмен және Капитан Марвел супергеройларының танымалдығының арқасында поп-мәдениет аренасында танымал болды. 1960 жылдан бері американдық комикс индустриясында екі баспагер үстемдік құрып келеді: Marvel Comics, Spider-Man, X-Men және Fantastic Four сияқты комикстерді шығарады, және DC Comics, Супермен, Бэтмен және Wonder Woman сияқты туындыларды жариялайды. Басқа ірі, манга емес баспагерлерге Image Comics, IDW, Valiant Comics және Dark Horse Comics кіреді. 1960 жылдары «Күміс дәуірдің» гүлдену кезінде комикстер танымалдылығын қайта қалпына келтірді, соның нәтижесінде жанкүйерлер комикс конвенттерін ұйымдастырды, онда олар бір-бірімен және, ақырында, авторлармен сүйікті комикстерін талқылайтын. 2010 жылдан бері әлемде көптеген конвенттер мен фестивальдер өткізілуде, олардың ішінде Сан-Диегода жыл сайын өткізілетін Comic Con International АҚШ-тағы ең ірі және танымал конвент болып табылады. Кейбір адамдар комикстерді орта ретінде немесе кейіпкерлерге деген жеке қызығушылықпен жинайды, ал басқалары пайда табу үшін жинауды қалайды. Екі типті комикс коллекционеріне де көмектесу үшін комикс бағасы туралы нұсқаулықтар бар, олар комикстердің құндылығын бағалауға, сондай-ақ комикс авторлары мен кейіпкерлері туралы ақпарат беруге көмектеседі. Баға туралы нұсқаулықтар комикстерге сұранысқа, қолжетімділікке және дананың жағдайына байланысты құндылық тағайындайды. Ең ұзақ баға туралы нұсқаулық – 1970 жылы алғаш жарияланған жылдық Overstreet Price Guide. Тағы бір қолданыстағы ай сайынғы баға туралы нұсқаулық – Comics Buyer's Guide. 1990 жылдардың соңында Интернеттің дамуымен авторлар, кейіпкерлердің пайда болуы және сюжеттік желілерді қадағалау үшін онлайн деректер базасы құрылды, сондай-ақ комикс бағасы туралы нұсқаулықтарды жеке коллекцияны қадағалаумен біріктіретін веб-сайттар пайда болды, бұл коллекцияның құндылығын нақты уақыт режимінде анықтауға мүмкіндік берді. Grand Comics Database – комикс авторлары мен кейіпкерлері туралы ақпарат беретін танымал онлайн ресурс. Танымал онлайн баға туралы нұсқаулықтар мен коллекцияны қадағалау қызметтеріне comicbookrealm.com, comicspriceguide.com және GPAnalysis кіреді. Комикстерді сатып алу және сату үшін eBay немесе Heritage Auctions сияқты онлайн аукциондық қызметтердің танымалдылығының артуы комикстердің нақты сату бағаларының көрінуін арттырды, бұл баға туралы нұсқаулықтардың дәлдігін арттырды, әсіресе comicspriceguide.com және GPAnalysis сияқты онлайн баға туралы нұсқаулықтар үшін. GPA тек плиталанған даналардың сатылуын қадағалайды, сондықтан комикстердің жалпы сатылуының дәл көрсеткіші емес. Коллекционерлердің коллекцияларын сақтауға деген қызығушылығына жауап ретінде комикстерді қорғау және сақтауға арналған арнайы өнімдер пайда болды, оларға арнайы қаптар, қораптар және комикстерді тегіс ұстауға арналған қышқылсыз «арқалық тақталар» кіреді.

Шығу тегі

1960 жылдардың соңына дейін арнайы комикс дүкендері дерлік болған жоқ, ал комикстерді коллекциялық өнер ретінде қарастыру идеясы енді ғана қалыптаса бастады. Бірнеше коллекционерлік сауда орындары болды, ең танымалсы – Поп Холлингердің Канзас штатының Конкордия қаласындағы жаңа және қолданылған комикстерге арналған сауда және пошта арқылы тапсырыс қабылдау дүкені, ол 1940 жылға қарай толыққанды жұмыс істеді. Клод Хелд 1946 жылы Нью-Йорк штатының Буффало қаласында осыдан үлгі алды. Комикстерді коллекциялаудың ұйымдасқан хобби ретінде пайда болуының бастаулары ерте ғылыми-фантастикалық фандом мен комикстердегі оқырмандар хаттарында жарияланған беттерге тікелей байланысты. 1960 жылдардың басында DC Comics хат жазған адамдардың толық мекенжайларын жариялай бастады, бұл комикс жанкүйерлерінің бір-бірімен байланысуына мүмкіндік берді. АҚШ-та 1960 жылдары бірнеше мамандандырылған дүкендер ашылды, бірақ олар әлі де шағын нарық болып қала берді. Ұлыбританияда қолжетімді жалғыз тарату арналары – әдеттегі газет стендтері және Exchange and Mart сияқты пошта арқылы тапсырыс беру басылымдары немесе алғашқы панель зерттеушілерінің өзі жүргізген журналдар болды. Денвер, Колорадо штатындағы бөлшек саудагер Чак Розански 1977 жылы 1937-1955 жылдар аралығындағы 16 000 комикс кітабынан тұратын құнды "Mile High Collection" жинағын сатып алып, нарыққа таңдамалы кітаптарды баяу шығара бастағанда комикстер нарығының өсуіне үлкен үлес қосты. 1970 жылдардың соңы – 1980 жылдардың басында Marvel және DC Comics сияқты ірі комикс басылымдары жаңа үрдістерді мойындап, тек мамандандырылған дүкендерде сатуға арналған материалдарды жариялай бастады. 1981 жылы Marvel Dazzler атты жаңа комикс нарығын сынағанда, комикстен 400 000 данадан астам сатылды, бұл өте жақсы көрсеткіш және компанияны таң қалдырды. Осыдан кейін комикс басылымдары маркетинг пен өндірістің үлесін мамандандырылған дүкендерде сату үшін ғана бейімдей бастады. Кірістің көп бөлігі әлі де дәстүрлі арналар арқылы сатудан түскен болса да, нақты мақсатты топтарға көбірек назар аудару мүмкіндігі, сондай-ақ комикстерді сату немесе қайтару емес, саудагерлердің өзінің сату болжамдарына сәйкес шектеулі тиражбен шығару арқасында баспа және жалпы шығындарды айтарлықтай төмендетуге болады. 1970 жылдардан бастап қазіргі уақытқа дейін комикс басылымдары өз тақырыптарының көбірек бөлігін коллекционерлерге бағыттап, шектеулі басылымдар, жоғары сапалы қағазды пайдалану немесе жаңа өнімдерді қосу сияқты мүмкіндіктерді ұсынады.

Спекуляторлардың бумы

1985 жылдан 1993 жылға дейін комикс кітаптарының құны ең жоғары шарына жетті. Бұл өркендеу кезеңі Batman: The Dark Knight Returns және Watchmen сияқты туындылардың, сондай-ақ Crisis on Infinite Earths және Secret Wars сияқты «жазғы кроссовер эпостарының» жарық көруімен басталды. Бұл нарықты білген соң, басты ақпарат құралдары оның ақша табу әлеуетіне назар аударды. Газеттерде, журналдарда және телешоуларда Action Comics #1 және Incredible Hulk #181 (тиісінше Супермен мен Вольвериннің тұңғыш рет пайда болуы) сияқты сирек кездесетін, жоғары сұранысқа ие комикстердің мыңдаған долларға сатылғаны, ал Action #1 – 1 миллион доллардан асып кеткені туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілді. Осы кезеңде комикс баспалары коллекционерлер нарығына ерекше көңіл бөлді. Олар түрлі мұқабалар, полиэтилен қаптар және әртүрлі әрекеттерді пайдаланды. Комикс полиэтилен қапқа салынғанда, коллекционер комиксті оқуды немесе оны қаржылық пайда табу үшін мінсіз күйде сақтауды, немесе екі немесе одан да көп дана сатып алып, екеуін де жасауды таңдауға мәжбүр болды. Әртүрлі әрекеттерге шамдағанда жарқырау, голограммалық эффект, кесілген, рельефті, фольгамен басылған немесе фольгамен рельефті мұқабалар кірді. Осы баспалардың көптегені ағымдағы трендтерден пайда табуға тырысты – әрбір Teenage Mutant Ninja Turtles (өзі Uncanny X-Men танымалдылығына сілтеме жасады) үшін, Adolescent Radioactive Black Belt Hamsters, Geriatric Gangrene Jujitsu Gerbils және Pre-Teen Dirty Gene Kung Fu Kangaroos сияқты көптеген айқын көшірмелер болды. Бұл кезеңде баға туралы анықтамалықтардың да кеңеюі байқалды, ең танымал журналы – Wizard Magazine болды. Ол «Wizard Top 10» (айдың «ең танымал» санына назар аудару), «Market Watch» (өткен нарықтың тенденцияларын ғана емес, болашақ баға өзгерістерін де болжау) және «Comic Watch» (негізгі «арзан бағаланған» комикстерді атап көрсету) сияқты ай сайынғы бағалардың өсуіне ықпал етті. 1990 жылдардың басында комикс «инвестицияларынан» пайда тапқан немесе кемінде бұрынғыдай шығынға ұшырамаған спекулянттар, оларды басқа спекулянттарға сату арқылы ғана мұны істеді. Шындығында, 1990 жылдардың басында шығарылған комикстердің өте аз бөлігі қазіргі нарықта құндылығын сақтап қалды; кейбір туындылардың жүздеген мыңдаған (немесе бірнеше көрнекті жағдайларда он миллионнан астам) данасы шығарылғандықтан, олардың құны дерлік жойылды. «Х-мендер» #1 және «Жас қан» #1 сияқты «танымал» комикстерді бүгін бір данасы бір доллардан да арзанға табуға болады. Тәжірибелі комикс жанкүйерлері коллекционерлер нарығындағы маңызды фактіні атап өтті, оны спекулянттар көбінесе елемеді: Алтын ғасырдағы танымал комикстер шынымен сирек болғандықтан құнды болды. Комикстер бастапқыда балаларға арналғандықтан және көп уақыт өткен соң ғана коллекционерлік зат ретінде қарастырылғандықтан, Алтын ғасыр комикстерінің көпшілігі қазіргі заманға дейін жеткен жоқ. Сонымен қатар, 1990 жылдарға дейін комикстер арзан қағаздан шығарылып, нашар сақталды. Нәтижесінде 1940-1960 жылдар аралығында жарық көрген танымал комикстерді табу өте қиын, сондықтан коллекционерлер оларды жоғары бағалайды. Керісінше, 1990 жылдардағы спекулянттардың өркендеуі коллекционерлер мұқият сақтаған жоғары сапалы қағаздардағы комикстердің көптеп шығарылуына әкеп соқты, бұл коллекционерлер нарығында өнімнің артық болуын тудырды.

Спекуляторлар нарығының құлдырауы

Комикстерге қатысты спекуляциялық нарық 1990 жылдардың басында қанығу шегіне жетті және 1993-1997 жылдар аралығында құлдырап кетті. Осы кезеңде комикс кітаптарына арналған дүкендердің үштен екісі жабылды. Басқа баспа үйлерінің мәселелері басқаша болды. Бір кезде комикс кітаптарының үшінші ірі баспашысы болған Valiant Comics 1994 жылғы маусымда Acclaim Entertainment видео ойындар компаниясына 65 миллион долларға сатылды. Acclaim 1996 жылы өнімдерін Acclaim Comics деп атады. Олардың басты мақсаты – мүлікті видео ойын әзірлеу үшін ыңғайлы ету болды. Ақырында, Acclaim өзінің видео ойын бизнесінің құлауынан кейін банкротқа өтініш берді. Image Comics және Valiant Comics арасындағы кроссовер болған Deathmate мини-сериясы көбінесе спекуляциялық нарықтың соңғы соққысы деп есептеледі; алғашқыда үлкен жарнамамен және күтпеген қызығушылықпен қарсы алынса да, Image Comics тарапынан кітаптар бірнеше ай кешігіп шықты, нәтижесінде серия пайда болған кезде оқырмандардың қызығушылығы мүлдем жойылды, ал кейбір сатушылардың қолында сатылмаған Deathmate кітаптарының жүздеген данасы қалды. Бродвей комикстері, Comico, Continuity Comics, Defiant Comics, Eclipse Comics, First Comics және Malibu Comics сияқты басқа компаниялар да 1993 және 1997 жылдар аралығында жабылды.

Бұрыштықтан кейінгі спекуляция

1997 жылдан бері комикс кітаптарының сатылымы 1990 жылдар басындағы көрсеткіштердің бір бөлігіне дейін төмендеді, көптеген танымал комикстердің таралымы өрбу нүктесінен 90%-ға дейін азайды. Қазіргі уақытта ірі компаниялардың комикстеріне байланысты қызығушылықтың көп бөлігі кейіпкерлердегі өзгерістерге, танымал авторлардың комикстерді жазуына немесе суреттеуіне, сондай-ақ фильм немесе теледидар сияқты басқа форматқа бейімделуді қамтыған БАҚ жариялымдарына байланысты. Комикс нарығындағы спекуляциялар үшін қалған жалғыз орын – eBay сияқты онлайн аукциондық платформалар, бірақ тіпті онда да комикс кітаптарын сатып алушылар баға белгілейді. 2000 жылдары мүлдем сирек кездесетін, жақсы сақталған комикстердің бағасы тұрақты түрде өсті, кейбір жағдайларда екі есеге дейін көтерілді. Бұған Comic Guaranty LLC (CGC) және Professional Grading eXperts LLC (PGX) сияқты жаңадан құрылған комикс бағалау компаниялары көмектесті. Есеп берудің жақсаруы коллекционерлердің сенімін арттырды, бірақ кейбір коллекционерлер нарық қайтадан спекуляцияға ауысқандығына, ал көркемдік құндылығы мен мазмұны екінші орында тұрғанына шағымданады. 2002 жылдың ақпан айына дейін комикс кітабы үшін төленген ең жоғары сома – 350 000 доллар, ол 2001 жылдың қарашасында Джей Паррино (АҚШ) сатып алған Marvel Comics #1 комиксі үшін төленген. Бірақ "Comic Connect" онлайн аукциондық сайтында сатушы мен сатып алушы арасында өткен Action Comics #1 комиксінің CGC бағасы 8.0 ("өте жақсы") сатылымы 1 000 000 долларға бағаланды және бірнеше күнге рекордты иеленді. Алайда, Heritage Auctions аукционында CGC бағасы 8.0 Very Fine Detective #27 (алғашқы Batman комиксі) 1 075 500 долларға сатылып, бұл көрсеткішті арттырды. 2010 жылдың шілдесінде тағы бір Action Comics #1 комиксі, CGC бағасы 8.5, "Comics Connect" арқылы 1,5 миллион долларға сатылды, осылайша комикс кітабы үшін төленген ең жоғары соманың жаңа рекорды орнатылды.

Комикстерді сақтау

Комикстерді сақтау үшін, олар басылған материал болғандықтан, оларды салқын, қараңғы жерде сақтау қажет, себебі күн сәулесі сияны ағартып, қағазды сарғылтады. Кейбір коллекционерлер картон қораптарда немесе қабылдау тақталарын қолданудан аулақ болуға кеңес береді, өйткені олардың екеуі де комикстің қағаз талшықтарымен реакцияға түсуі мүмкін қышқылдың көзі болып табылады, бұл комикстің жойылуына әкелуі мүмкін. Егер осы өнімдер комикстерді сақтау үшін қолданылса, онда коллекционерлер қышқылсыз деп белгіленген өнімдерді пайдалануды ұсынады. ПЭТ пленкасы, полиэтилен немесе полипропиленнен жасалған сақтау қаптары танымал және комиксті жабық ортада "қаптауға" мүмкіндік береді, комикстерді сақтаудың дәстүрлі тәсіліне айналды. Кейбір комикс дүкендері қазір комикстерді қапталған күйде сатады, бірақ қаптың сапасы әртүрлі болуы мүмкін. Бұл қаптар "мұрағаттық қауіпсіз" деп есептелмейді, себебі әртүрлі пластик құрамында комикстің уақыт өте келе зақымдануына әкелуі мүмкін элементтер немесе басқа да қасиеттер болуы мүмкін. Майлар қаптары ғана мұрағаттық қауіпсіздікке қол жеткізе алады. Кейбір коллекционерлер бағалайтын гофрленген пластик қораптар қышқылға қарсы жақсырақ қорғаныс ұсынады, сонымен қатар ылғал мен зиянкестерден де жақсы қорғайды. Түпнұсқа суреттер, әдетте 11x17 өлшемді бристол тақталары, қарындашпен және сиямен салынған, тікелей күн сәулесінен және қышқылдың бұзуынан архивтік сапалы рама мен ультракүлгін сәулелерден қорғайтын әйнек арқылы қорғалуы мүмкін. Project Fanboy веб-сайтындағы "Comic Book Vitamins" бағанында Стивен Сикора комикстерді CGC-ге жіберу арқылы коллекцияларды сақтау туралы әңгімеледі, онда комикстер ақауларға тексеріледі, сәйкес бағаланады және ішкі құдыққа – Barex пластигінен жасалған, газ өткізбейтін қауіпсіз қапшаға орналастырылады. Содан кейін комикстер сығу және ультрадыбыстық тербеліс арқылы мөлдір, қатты пластикалық капсулаға жабылады. Бұл процеске көбінесе "slabbing" деп аталады және кітаптарды қышқылсыз қабылдау тақтасы мен майлар қаптарынан гөрі жақсы қорғай ма деген пікірталас бар. Комиксті компьютерлік файл ретінде сақтау (комиксті сканерлеп, комикстік файл немесе cbz/.cbr форматында сақтау) да мүмкіндік, бұл комикстің өзіне қол жеткізе алмайтындарға оның мазмұнын көруге мүмкіндік береді. Алайда, басқа да цифрлық медианы сақтау тәсілдері сияқты, бұл авторлық құқықтың бұзылуына, рұқсатсыз цифрлық таратуға, мысалы, файл алмасу желілері арқылы мүмкіндік береді.

Жазылу санының өсуі

Жазылымдық бүгілу комикс кітабының жағдайындағы нақты бір кемшілікті, әсіресе кітаптың жоғарыдан төменге дейін бүкіл бойына созылатын бүгілуді сипаттайды. Бұл термин комикс кітаптарын коллекциялайтындар арасында кеңінен қолданылады. Комикс баспалары комикстерді ай сайынғы жазылушыларға тікелей поштамен жіберуді бастағанда, комиксті жартылай бүгіп, стандартты No10 кеңсе конвертіне салып жіберетін. Бұл әдіс жылдам әрі экономикалық тиімді болды – комикс бизнесі өте тар шеңберде жұмыс істеді – бірақ комикстің жоғарынан төменге дейін анық көрінетін сызық пайда болды. Қағаздың есте сақтау қабілеті бұл бүгілудің мәңгілік болатынын қамтамасыз етті. Осылайша, жағдайға мән беретін коллекционерлер бұл кемшілік екенін және нақты бір комикс нөмірінің құнын төмендететінін есептейді. Бұл практика 1970-ші жылдардың басында баспагерлер комикстерді үлкен конверттерде, бүгілмеген күйінде жіберу арқылы жаңа маркетингтік мүмкіндік тапқанда тоқтатылды. Сондықтан, комикс журналдарында ай сайынғы комикстер "жазық күйінде жіберіледі!" деген жарнамалар пайда болды.

Қатысушы жинақтау

Түпнұсқа өнерді жинау – комикс кітаптарын жасау үшін суретшілер қолданған қарындаштар мен сияның жинақталуы. Жаппай өндірілген комикстерден өзгеше, әрбір комикс бетінің немесе мұқабасының тек бір ғана түпнұсқасы болады. 2022 жылдың қаңтарында Heritage Auctions аукционында Майк Зектың 1984 жылғы Marvel супербатырларының «Құпия соғыстар» комиксінің түпнұсқа беті – Өрмекші адам қара костюмін алғаш рет кигенін көрсететін беті 3 миллион доллардан астамға сатылды. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, бұл комикс кітабының ең қымбат беті болып табылады.

Комикстерді жинау веб-сайттары

Интернетте комикстер танымал болғандықтан, пайдаланушыларға комикстер жинағын басқаруға көмектесетін көптеген сайттар ашылды. Бұл сайттар коллекционерлердің пікір алмасуына жағдай жасайтын коммуникация платформасын да қамтиды. Ал кейбір сайттар комикстерді онлайн сатып алып, оқуға мүмкіндік береді.