Кіріспе
Ағылшын тіліндегі академиялық білімі бойынша құзыреттілік
Халықаралық жалпы орта білім беру сертификаты (IGCSE) – ағылшын тіліндегі орта білім беру құзыреттілігі, GCSE-ге ұқсас және Ұлыбританияда бұрынғы білім деңгейін мойындау мақсатында GCSE-ге балама деп танылады. Оны Кембридж халықаралық білім беру бағалау орталығы әзірледі. Edexcel, Learning Resource Network (LRN) және Oxford AQA емтихан орталықтары да халықаралық GCSE-нің өз нұсқаларын ұсынады. Оқушылар әдетте 10-шы сыныптың басында оқу жоспарын оқып, 11-шы сыныптың соңында емтихан тапсырады. Дегенмен, кейбір халықаралық мектептерде оқушылар 9-шы сыныптың басында оқу жоспарын оқып, 10-шы сыныптың соңында емтихан тапсыруы мүмкін. Бұл құзыреттіліктер жеке оқу пәндеріне негізделген, яғни әрбір пән бойынша "IGCSE" құзыреттілігі беріледі. IGCSE тапсырушылар үшін әдеттегі негізгі пәндер – бірінші тіл, екінші тіл, математика және ғылымдардан бір немесе бірнеше пән.
Pearson Edexcel International GCSE (Жалпы білім беру стандарттары бойынша)
Edexcel International GCSE емтихандары бұрын маусым және қаңтар айларында өткізілетін. 2023 жылдың қыркүйегінен басталатын оқу жылынан бастап Edexcel International GCSE емтихандары маусым және қараша айларында өткізіледі. Қаңтар емтихандарының соңғы сессиясы 2023 жылдың қаңтарында (2022 жылдың қыркүйегінен 2023 жылдың тамызына дейінгі оқу жылы), ал қараша емтихандарының алғашқы сессиясы 2023 жылдың қарашасында (2023 жылдың қыркүйегінен 2024 жылдың тамызына дейінгі оқу жылы) болады. Емтихандарды Edexcel әзірлейді, ол сондай-ақ Ұлыбританияда GCSE емтихандарын да әзірлейді.
Oxford AQA International GCSE (Қазақстанның жоғары білім беру ұйымдары)
Оксфорд AQA International GCSE емтихандары мамыр/маусым және қараша айларында өтеді. Бұл емтихандарды Oxford AQA (Oxford International AQA Examinations) әзірлейді, ол Ұлыбританияда GCSE емтихандарын өткізетін AQA мен Oxford University Press (OUP) арасындағы бірлескен кәсіпорын.
LRN International GCSE (Жалпы білім беру деңгейі бойынша)
LRN халықаралық GCSE емтихандары желтоқсан, наурыз және маусым айларында өтеді.
GCSE-мен салыстыру
2017 жылы GCSE-ге енгізілген өзгерістерге дейін IGCSE, Англиядағы қазіргі GCSE-ге қарағанда, ескі O деңгейлі біліктілікке көбірек ұқсас деп есептелген, сондықтан оны қатаң және қиын емтихан деп жиі айтқан. 2010 жылдардың басына дейін IGCSE курстарын ұсынатын мектептердің көпшілігі әлемдегі экспат балаларына арналған жеке халықаралық мектептер болды. Алайда, 2010 жылдары Ұлыбританиядағы тәуелсіз мектептердің саны артып, халықаралық IGCSE пәндері үшін дәстүрлі ағылшын GCSE-сіне балама ретінде IGCSE ұсыныла бастады, себебі оның ұлттық бағдарламадан гөрі қиын екені есептелді. Білім министрлігі 2019 жылы GCSE мен IGCSE арасында салыстыру жүргізді. Зерттеу көрсеткендей, ағылшын тілі мен әдебиетінен А бағасын алу IGCSE-де оңай, бірақ ғылым пәндерінен А бағасын алу қиын. Басқа пәндердің көпшілігі шамамен бірдей деңгейде болды. А*–G бағалау жүйесінен ағылшын GCSE біліктіліктерінде 9–1 бағалау жүйесіне көшу, 9–1 бағалы Халықаралық жалпы орта білім беру сертификатының қолжетімді болуына әкелді. Бұрын бұл біліктілік А*-дан G-ға дейінгі 8 балдық шкала бойынша бағаланған, ал 9-шы баға – “U” (“Бағаланбады”) дегенді білдірген. Мұндай бағалау жүйесі Ұлыбританияның GCSE-де де қолданылды. Көптеген IGCSE пәндері екі деңгейлі емтиханды ұсынады: Кембридж халықаралық емтиханында – “Негізгі” немесе “Кеңейтілген” жұмыстар, ал Edexcel-де – “Негізгі” немесе “Жоғары” жұмыстар. Бұл IGCSE-ні әртүрлі білім деңгейіне ие студенттерге қолайлы ету үшін жасалған. Кейбір пәндерде IGCSE курстық жұмыстармен немесе одан тыс жүргізіледі. Бір кезде GCSE-де “A*” бағасы болмаған, бірақ кейіннен үлгерімнің ең жоғары деңгейін мойындау үшін қосылды. Сонымен қатар, қосымша математика пәнінен, студенттердің жоғары деңгейдегі математикалық дағдыларын – мысалы, ойлау, дәлелдеу және мәселелерді шешудегі тұрақты жетістіктерін көрсетуге қабілетін тану үшін қосымша А* бағасы енгізілді.
Тану және баламалық
Бұл біліктілікті әлемнің көптеген мекемелері мойындайды. Ол сондай-ақ, кәсіби білімді одан әрі жалғастыруға мүмкіндік береді және көбінесе жұмысқа орналасу үшін қажетті минималды деңгей ретінде қарастырылады. Оның академиялық құндылығы әлемдегі көптеген орта мектеп оқу бағдарламаларымен шамалас, мысалы Англияның GCSE, Солтүстік Американың GED немесе жоғары мектеп дипломы, Гонконгтың HKCEE, Сингапурдың O деңгейі және Үндістанның ICSE курстары сияқты. IGCSE студенттерді одан әрі академиялық оқуға, оның ішінде A Level және BTEC 3-деңгейлі оқуға, Cambridge Pre U, IB Дипломдық бағдарламасына және басқа да осыған балама бағдарламаларға дайындайды. Ол әлемдегі академиялық мекемелер мен жұмыс берушілер тарапынан мойындалады және көптеген мекемелерде стандартты GCSE деңгейімен тең деп есептеледі.
Гонконг
IGCSE емтиханы халықаралық мектептерде кеңінен қолданылады. Гонконгтағы студенттер Кембридждік емтихан орталығының, сондай-ақ Edexcel емтихан орталығының емтихандарын өз мектептерінде немесе Гонконг емтихандар мен бағалау басқармасы (HKEAA) арқылы жеке үміткер ретінде тапсыруға тіркеле алады.
Макао
IGCSE емтиханы ағылшын тілінде оқытылатын және IGCSE оқу бағдарламасын қолданатын мектептерде кеңінен таралған. Кейбір халықаралық мектептердің оқушылары (Макао Англикан колледжі, Ұлттар мектебі және Generations International School) Кембриджтік емтихан тақтасымен қатар, өз мектептерінде Edexcel емтихан тақтасының да емтихандарын тапсыруға мүмкіндік алады (Пуи Чинг орта мектебі (Колоан кампусы), Салезиан институты, Юэ Ва колледжі, Қасиетті Жүрек Каноссиан колледжі (ағылшын бөлімі), Санта Роза де Лима мектебі (ағылшын бөлімі) және Чан Шуи Ки мәңгілік көмек колледжі).
Сингапур және Малайзия
IGCSE емтиханы көбінесе халықаралық мектептерде қолданылады, ал басқа мектептер оны O Level емтихандарына альтернатива ретінде ұсынады.
Ұлыбритания
IGCSE-лердің ресми мәртебесі Ұлыбританияда бірнеше рет өзгерді. 2013 жылы Біліктілік пен емтихандарды реттеу кеңсесі (Ofqual) мемлекеттік қаржыландырылатын мектептерде IGCSE пәндерін кеңірек пайдалануға рұқсат берді. Ofqual "Cambridge International Certificates" деген атпен Кембридж IGCSE емтихандарын пайдалануға рұқсат берді. Бастапқыда 16 Кембридж IGCSE оқу бағдарламасы Ұлыбритания үкіметінің аккредитациясын алды. Содан кейін Ұлыбритания үкіметі 16 аккредиттелген Кембридж IGCSE оқу бағдарламасы мемлекеттік мектептерде де қаржыландырылуы мүмкін екенін жариялады. Кейіннен Кембридж IGCSE неміс және испан тілдері де аккредиттелді және қаржыландырылды, соның нәтижесінде аккредиттелген және қаржыландырылған Кембридж IGCSE-лердің жалпы саны 18-ге жетті. Аккредитация мақсатында оқу бағдарламалары Ұлыбританияда "Cambridge International Certificates" деп аталады, бірақ олар әлем бойынша Кембридж IGCSE ретінде танымал. IGCSE-ні Ұлыбританиядағы екі емтихан орталығы ұсынады, олардың бірі Edexcel, екіншісі AQA. Дегенмен, 2017 жылдан бастап үкімет IGCSE-лерді ресми нәтижелер тізімінен шығару туралы шешім қабылдады, нәтижесінде мемлекеттік мектептердегі түсу көрсеткіштері төмендеді. Сөйтіп, "халықаралық GCSE-лер енді қаржыландыру шарттарына сай келмейді, бірақ олар бұрынғы білімді мойындау үшін GCSE-лерге тең деп есептеледі". 2018 жылы негізгі пәндер бойынша IGCSE UK-ге түсу көрсеткіштерінің 91%-ы жеке мектептерде, ал барлық пәндер бойынша шамамен 75%-ы болды.
Америка Құрама Штаттары
Солтүстік Америкада IGCSE бағдарламасын ұсынатын мектептердің саны әлі де аз болса да, кейбір үйде оқытатын педагогтар дәстүрлі Солтүстік Америка орта мектеп оқу жоспарының орнына IGCSE таңдап алады. Осы педагогтардың көптегенінің айтуынша, IGCSE бағдарламасы әдеттегі Солтүстік Америка орта мектебінің курсынан кем дегенде бір жылға жоғары деңгейде болуы мүмкін.
Италия
Бірнеше жылдан бері Италияда көптеген жоғары мектептер Кембридж мектептері желісіне қосылып, Кембридж халықаралық мектептеріне айналды. Осы мектептердің мақсаты – студенттерге IGCSE және AS & A Level сертификаттарын алуға көмектесу. Кейбір итальяндық университеттер де IGCSE және AS & A Level сертификаттарын қабылдайды, бірақ түсу үшін белгілі бір минималды балл талап етіледі.
Қайтарып алу
COVID-19 пандемиясы кезінде 2020 жылдың мамыр/маусым айларында өтетін барлық IGCSE емтихандары, сондай-ақ сол жылы GCSE және A Level емтихандары да тоқтатылды. 2020 жылдың 31 наурызынан бастап CAIE мектептерге оқушылардың бағаларын сынақ нәтижелері сияқты деректер арқылы болжауға көмектесуді шешті. 2020 жылдың 30 сәуірінде Pearson Edexcel 2020 жылдың мамыр/маусым айларындағы емтихан бағалары мектептерден алынған ақпарат негізінде есептелетінін хабарлады. Мектептерден әр оқушы үшін бағалау бағасын және 2020 жылдың 29 мамырына дейін әр бағадағы оқушылардың тізімін ұсыну сұралды. 2021 жылдың маусым айындағы емтихан сессиясы үшін CAIE рұқсат етілген және қауіпсіз елдерде емтихандарды өткізуді жоспарлап отыр. Үкіметтік шешімдерге байланысты емтихандар өткізілмейтін елдерде оқушылардың курстық жұмыстары мен сынақ нәтижелері сияқты деректерді пайдаланып, мектеп бағалауына көшіріледі. Мектептерге өтініш бойынша түзетулер, ерекшеліктер және ескерулер қарастырылады.