Кіріспе

Феликс Соломон Коэн (3 шілде 1907 - 19 қазан 1953) – американдық заңгер және ғалым, ол заң философиясына елеулі үлес қосып, федералдық үнді заңнамасы мен саясатын түбегейлі түрде қалыптастырды.

Өмірбаян

Феликс С. Коэн 1907 жылы Нью-Йорк штатының Манхэттен қаласында дүниеге келді және Йонкерсте өсті. Коэн Нью-Йорк қалалық колледжінде оқыды және 1927 және 1929 жылдары Гарвард университетінде философия магистрі және докторы дәрежелерін алды. Коэн 1928 жылы Колумбия құқық мектебіне қабылданды және 1931 жылы бітірді. Ол Колумбия құқық журналының заң және кітаптарды қарау редакторы болды, бас редактор Герберт Векслермен бірге жұмыс істеді. Коэн құқықтық реализмнің жетекші өкілі болды – құқықтық формализмнің идеясын сынға түсетін, құқықтық принциптердің оларды қолданудан, сот түсіндіруінен немесе қоғамға тигізетін әсерден ажыратылмайтынын мойындайтын құқықтық қозғалыс. Коэннің осы пікірталасқа қосқан ең танымал үлесі – 1935 жылы Колумбия құқық журналында жарияланған «Трансцендентальді абсурд және функционалдық тәсіл» мақаласы, ол бүгінгі күнге дейін ең көп сілтеме жасалған құқық журналының мақалаларының бірі болып табылады. Франклин Рузвельттің «Жаңа мәміле» әкімшілігі Коэнды академиялық зерттеуден мемлекеттік қызметке көшірді. Коэн 1933 жылдан 1947 жылға дейін Ішкі істер департаментінің адвокаттық кеңсесінде жұмыс істеді. Осы қызметте Коэн «Үнділердің жаңа мәмілесінің» негізгі құқықтық архитекторы болды – бұл тайпалық үкіметтерді күшейтуге және үнді тайпаларына қатысты федералдық биліктің ықпалын азайтуға бағытталған федералды саясат. Коэн 1934 жылғы Үнділерді қайта ұйымдастыру туралы заңның жобасын жасады. Үнділер құқығын зерттеуде оған әйелі Люси Крамер Коэн (1907-2007) көмектесті. Ол 1920 жылдары Барнард колледжінде математика мен антропологияны оқыды және Колумбия университетінде математика магистрі дәрежесін алды. Антропология, экономика және статистика салаларындағы білімімен ол антропология профессоры Франц Боасқа жұмыс істеді. 1939 жылы Феликс Коэн американдық үндістерге қатысты федералды заңдар мен шарттарды жинақтау мақсатындағы Үнділер құқығын зерттеу басшысы болды. 1941 жылы «Федералды үнділер құқығының нұсқаулығы» деген атпен жарық көрген кітап қарапайым зерттеуден гөрі әлдеқайда маңызды болды. Бұл нұсқаулықта жүздеген жылдар бойы жасалған әртүрлі шарттар, заңдар мен сот шешімдерінің қалай біртұтас жүйе құрағаны алғаш рет көрсетілді. Бүгінде Коэн қазіргі заманғы Федералды үнділер құқығы саласын қалыптастырғаны үшін танымал. Бұл еңбек Ішкі істер және Әділет департаменттерінің бірлескен жобасы ретінде басталғанымен, Әділет департаменті Коэнды жобадан босатып, зерттеуді тоқтатты. Әділет департаментінің ниеті толыққанды түсініксіз. Коэн антисемитизмнің ойнағанын сезді, бірақ Коэн мен Әділет департаментіндегі басшылары арасында маңызды идеологиялық айырмашылықтар да болды. Әділет департаменті кітаптың үнді тайпалары үшін тым күшті құрал болатынынан қаушады. Нәтижесінде кітап жарық көрді, бірақ тек Ішкі істер департаментінің қолдауымен. Осы еңбегі үшін Коэн 1948 жылы департаменттің «Еңбегі үшін» сыйлығымен марапатталды. Нью-Мексико университеті бастапқы нұсқаулықты 1971 жылы қайта басып шығарды, ал нұсқаулықтың жаңартылған нұсқалары 1982 және 2005 жылдары жарық көрді. Коэн 1947 жылы үкіметтік қызметтен кетті, себебі федералды саясат тайпалық үкіметтерді қолдаудан тайпалық егемендік мәртебесін жоюға қарай өзгерді. Одан кейін ол жеке құқық практикасымен айналысып, Йель құқық мектебінде, Нью-Йорк қалалық колледжінде және Ратгерс құқық мектебінде құқық философиясын оқытты. 1951 жылы Коэн әкесі, профессор Моррис Р. Коэнмен бірге «Юриспруденция және құқықтық философиядағы оқулар» атты еңбегін жариялады. Жеке практикада Коэн үнділердің жер дауына қатысты сот істерін жүргізіп, Нью-Мексико және Аризона штаттарындағы үнділерге дауыс беру құқығын жеңіп алды және Аризона штатының үнділерге әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысын төлеуден бас тарту практикасына қарсы сәтті сот процесін өткізді. Ол сонымен қатар Федералды үнділер құқығына қатысты жазуды және адвокаттауды жалғастырды, «Үнділер құқықтарының ыдырауы» 1950-1953 жж.: Бюрократиядағы кейс-зерттеу, 62 Йель құқық журналы. 348 (1952-53) мақаласын жариялады, бұл мақала 1953 жылы оның қайтыс болуына аз уақыт қалғанда жарық көрді. Коэн сонымен қатар басқа да түрлі қысымдарға қарсы күреске, әсіресе иммигранттар мен этникалық азшылықтардың құқықтарын қорғауға белсенділік танытты. Оның маңызды мақалалары «Заңдық сана: Феликс С. Коэннің таңдамалы еңбектері» атты антологияда жинақталған, оны 1960 жылы оның жесірі Люси Крамер Коэн редакциялап жинаған.