Мысырдың Ахмим қаласы: Тарихы мен мәдениеті

Кіріспе

Ахмим (أخميم, ; Ахмимик , ; Сахид / Бохаирик) – Жоғарғы Египеттің Сохаг облысында орналасқан қала. Ежелгі гректер бұл қаланы Хеммис немесе Хеммис (Χέμμις) және Панополис (Πανόπολις) деп атаған, ол Нілдің шығыс жағалауында, Сохагтың солтүстік-шығысынан орналасқан.

Тарих

Ахмим ежелгі Египетте Ипу, Апу (Бругштің сөзінше, бұл атау жақын орналасқан Кафр Абу ауылымен байланысты) немесе Хент мин деп белгілі болды. Бұл Жоғарғы Египеттің тоғызыншы (Хеммит) номының астанасы еді. Қала Тутмос IV және Аменхотеп III-нің шенеуігі Юяның туған жері болуы мүмкін. Гректер Панмен теңестірген итифаллик Мин мұнда «күшті Гор» ретінде құдайға сыйынған. Геродот Персейге арналған ғибадатхананы еске алып, Хеммис батырдың туған отаны болғандығымен ерекшеленгенін айтады, онда гректерге ұқсас оның құрметіне тойлар мен ойындар өткізілді, онда жүлделер тағайындалды. Шындығында, кейбір суреттерде нубияндықтар мен Пунт халқы (Оңтүстік Судан мен Эритреяның жағалауы) Мин құдайының алдында полюстерге шығып тұрғаны белгілі. Мин, ең алдымен, Египеттің шығысындағы шөл жолдарының құдайы болды, ал саудагер тайпалары Коптосқа (немесе Неаполистің жанындағы жерге) оның мерекелеріне бизнес және демалыс үшін жиналған болуы мүмкін, тіпті Ахмимге қарағанда да. Геродот, мүмкін, Коптосты Хеммиспен шатастырған. Страбон Панополистің ежелгі өнеркәсіптері ретінде зығыр тоқу және тас кесуді атап көрсетті, сонымен қатар Ахмимнің зираты Египеттен әкелінген римдік және христиандық дәуірдің әдемі маталарының маңызды көзі болуы бекер емес. Христиандық копт кезеңінде Ахмим сахид тілінде жазылған, бірақ жергілікті жерде Хмин немесе Хмим деп айтылған болуы мүмкін. Бұл аймақта ерте заманнан бері монастырлар көптеп орналасқан. Шенуда Архимандрит (348–466) Ахмимге жақын Атрибисте монах болған. Бірнеше жыл бұрын Константинопольдің қуылған бұрынғы патриархы Несторий Ахмим маңында қарттық шағында қайтыс болды. Грек ақыны Нонн IV ғасырдың соңында Панополисте дүниеге келді. Панополис епископтарының арасында Ле Куин Ариус, қасиетті Пахомийдің үш монастырь салған досы, Сабин және Менас туралы айтады. Ахмимдегі қазба жұмыстары көптеген христиан қолжазбаларын ашты, олардың ішінде Енох кітабының, Ілтебілдің, Петірдің Апокалипсисінің, Ефес кеңесінің шешімдерінің және көптеген басқа христиандық жазбалардың фрагменттері бар. 13 ғасырда Ахмимде әлі де өте әсерлі ғибадатхана тұрды.

Akhmim was known in Ancient Egypt as Ipu, Apu (according to Brugsch the name is related to the nearby village of Kafr Abou) or Khent min. It was the capital of the ninth (Chemmite) nome of Upper Egypt. The city is a suggested hometown for Yuya, the official of Tuthmosis IV and Amenhotep III. The ithyphallic Min (whom the Greeks identified with Pan) was worshipped here as "the strong Horus." Herodotus mentions the temple dedicated to Perseus and asserts that Chemmis was remarkable for being the hero’s birthplace, wherein celebrations and games were held in his honour after the manner of the Greeks; at which prizes were given. As a matter of fact, some representations are known of Nubians and people of Punt (southern coastal Sudan and the Eritrean coast) climbing up poles before the god Min. Min was especially a god of the desert routes on the east of Egypt, and the trading tribes are likely to have gathered to his festivals for business and pleasure at Coptos (which was really near Neapolis) even more than at Akhmim. Herodotus perhaps confused Coptos with Chemmis. Strabo mentions linen weaving and stone cutting as ancient industries of Panopolis, and it is not altogether a coincidence that the cemetery of Akhmim is one of the chief sources of the beautiful textiles of Roman and Christian age, that are brought from Egypt. In the Christian Coptic era, Akhmim was written in Sahidic but was probably pronounced locally something like Khmin or Khmim. Monasteries abounded in this region from a very early date. Shenouda the Archimandrite (348–466) was a monk at Athribis near Akhmim. Some years earlier Nestorius, the exiled ex patriarch of Constantinople, had died at an old age in the neighborhood of Akhmim. Nonnus, the Greek poet, was born at Panopolis at the end of the 4th century. Among the bishops of Panopolis, Le Quien mentions Arius, friend of Saint Pachomius who had built three convents in the city, Sabinus, and Menas. Excavations at Akhmim have disclosed numerous Christian manuscripts, among them fragments of the Book of Henoch, of the Gospel, and of the Apocalypse of Peter, the Acts of the Council of Ephesus, as well as numerous other Christian inscriptions. In the 13th century AD, a very imposing temple still stood in Akhmim.

Қазіргі заманғы қала

Ахмим – Сохаг облысындағы Нилдің шығыс жағындағы ең ірі қала. 1907 жылы қаланың халқы 23 795 адамды құрады, олардың шамамен үштен бірі копттар еді. Ахмимде бірнеше мешіт және екі копт шіркеуі бар. Шейіттер монастыры қаладан солтүстік-шығысқа қарай 6 шақырым қашықтықта орналасқан. Ахмимде апталық базар өткізіледі, сондай-ақ мақтадан жасалған заттар, әсіресе Мысырдың төмендегі топтары киетін көк жейделер мен жібек шеттері бар клеткалы шалдар өндіріледі. Қала қабырғаларының сыртында екі ежелгі ғибадатхананың аз ғана қираған қалдықтары сақталған. Нилдің батыс жағалауында, Ахмимге қарсы жатқан жерде, Каир және Асванмен теміржол байланысы бар.