Кіріспе

Американдық заңгер және саясаткер (1945–2021)

Сара Кэтрин Регл Уэддингтон (5 ақпан 1945 жыл – 26 желтоқсан 2021 жыл) – американдық адвокат, заң профессоры, әйелдер құқықтары мен репродуктивті денсаулықты жақтаушы және Техас штатының Өкілдер палатасының мүшесі. Ол АҚШ Жоғарғы Соты алдындағы тарихи Roe v. Wade ісінде "Джейн Роу" (шынайы аты Норма Маккорви) өкілі ретінде ең көп танылды. Сонымен қатар, ол АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің алғашқы әйел Бас кеңесшісі болды.

Ерте өмір және білім

Сара Рагл 1945 жылдың 5 ақпанында Техас штатының Абилин қаласында Лена Кэтрин мен методист пасторы Герберт Дойл Раглдің отбасында дүниеге келді. Бала кезінде ол мектептік оркестрдің барабан тоғызғышы, шіркеудегі методист жастар бірлестігінің президенті болды, орган ойнады, шіркеу хорында ән айтты және жылқы мініп жүрді. Уэддингтон орта мектепті екі жыл ертерек бітіріп, кейін Абилиндегі МакМюрри университетінде ағылшын тілі мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Ол 120 студенттен тұратын заң факультетінің класындағы бес әйелдің бірі болды. 1967 жылы, заң факультетінің үшінші курсында Уэддингтон Рон Уэддингтоннан жүкті болып, заңсыз аборт жасату үшін Мексикаға барды, бұл фактіні ол 1992 жылға дейін жасырып келді.

Мансап

Мектепті бітіргеннен кейін Уэддингтон заң фирмасында жұмыс табу қиынға түсті. Көп ұзамай, Норма Маккорви атты жүкті әйел аборт жасау үшін жергілікті адвокатқа жүгінді. Адвокат Маккорвиге баласын асырап алуға көмектесіп, содан кейін оны Уэддингтон мен Линда Коффиге жолдады. 1970 жылдың наурыз айында Уэддингтон және оның әріптесі Даллас округінің прокуроры, абортқа қарсы заңды күшімен орындауға жауапты Генри Уэйдке қарсы сотқа шағымданып, іс қозғады. Маккорви маңызды талапкер атанды және оның жеке басын қорғау үшін сот құжаттарында «Джейн Ро» деп аталды. 1970 жылдың мамырында Уэддингтон Далластағы үш судьядан тұратын округтік соттың алдында өз ісін алғаш рет таныстырды. Округтік сот Техас штатының аборт заңдары конституцияға қайшы екенін мойындады, бірақ штат бұл шешімге шағымданып, істі АҚШ Жоғарғы Сотына жеткізді. Жоғарғы Сотта алғашқы рет басқарылған кезде Уэддингтон 26 жаста болды және бұрын ешқандай сот ісін жүргізген емес. 1973 жылдың қаңтарында сот шешімі шығарылып, Техас штатының аборт заңын 7:2 дауыспен жойды және бүкіл АҚШ бойынша абортты заңдастырды. Бас талапкер Маккорви сол кезде зорлыққа ұшырағанын мәлімдеді, бірақ кейіннен бұл мәлімдемесінен бас тартып, экономикалық себептермен аборт жасағысы келгенін айтты. «Роу против Уэйд» ісі кезінде ол бала тауып, оны асырап алуға берді. Зорлық-зомбылық мәселесі сот процесінде де, Жоғарғы Соттың шешімінде де қарастырылмады. 1993 жылы Оклахомадағы Білім беру этикасы институтында сөйлеген сөзінде Уэддингтон Маккорвиді сот ісі кезінде қалай ұсынғанын талқылады: «Менің әрекеттерім толығымен этикалық болмаған болуы мүмкін. Бірақ мен оны дұрыс себептермен жасадым деп ойладым». 2018 жылы Time журналына берген сұхбатында ол Маккорвидің «өзгермелі мінезді адам» екенін айтып, «Менде болған қиындық оның қашан шындықты айтып жатқанын және қашан жалған айтып жатқанын анықтау болды. Сотқа ұсынылған материалдарды өте мұқият дайындадым, тек қана мен сенімді болған нәрселерді ғана жаздым». 1989 жылы Уэддингтонды Эми Мадиган «Роу против Уэйд» телефильмінде сомдады. 1992 жылы Уэддингтон осы іске қатысты тәжірибесін және оған қатысы бар адамдармен сұхбаттарын «Таңдау мәселесі» атты кітапқа жинақтады. 1973 жылдың қаңтарында «Роу против Уэйд» ісі шешілген кезде Уэддингтон Техас штатының Өкілдер палатасына сайланды және тағы екі мерзімге қайта сайланды. 1977 жылы АҚШ президенті Джимми Картердің әкімшілігі Уэддингтонды АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінде қызмет етуге таңдады, ал 1978 жылдан 1981 жылға дейін ол оның көмекшісі болды. 1981 жылдан 1990 жылға дейін ол Техас әйелдер университетінде лекция оқыды. Ол «Уэддингтон» орталығының негізін қалаушы еді.

Жеке өмір және өлім

1968 жылдан 1974 жылға дейін ол Рон Уэддингтонға үйленді. Ажырасқаннан кейін Сара Тексас штатының Остин қаласында жалғыз өмір сүрді. Уэддингтон 2021 жылғы 26 желтоқсанда 76 жасында Остиндегі үйінде денсаулығы нашарлағаннан кейін қайтыс болды. Бұқаралық ақпарат құралдары оның өлімі АҚШ Жоғарғы Сотының «Доббс против Джексон әйелдер денсаулығы ұйымы» ісі бойынша жазбаша аргументтерді тыңдағаннан кейін көп ұзамай болғанын хабарлады, бұл іс «Ро против Уэйд» шешімін қайта қарастырып, одан кейін күштен шығарды.

Марапаттар

Уэддингтон МакМюрри университетінен, Гамильтон колледжінен, Остин колледжінен, Оңтүстік-Батыс университетінен және Нова Оңтүстік-Шығыс университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Уэддингтон, Сара Рагл және 1975 жылғы АҚШ Үй шаруашылығы комитеті. Халықаралық әйелдер жылын мерекелеу жөніндегі ұлттық комиссия. Техастағы үй шаруашылығымен айналысатын әйелдердің заңдық мәртебесі. Вашингтон, округ Колумбия, Үй шаруашылығы комитеті, Халықаралық әйелдер жылын мерекелеу жөніндегі ұлттық комиссия: АҚШ Үкіметтік басылымындағы құжаттарды тарату басқармасы арқылы сатуға арналған, 1977 жыл.

Автор ретінде

Әйелдер ресурстарына арналған нұсқаулық. Вашингтон, Сара Уэддингтон кеңсесі, 1980. Америка халқына адалдық: Президент Джимми Картердің әйелдер мәселелері жөніндегі еңбектері. Вашингтон, Сара Уэддингтон кеңсесі, 1980. Роу, Джейн, Генри Уэйд, Сара Р. Уэддингтон және Джей Флойд. Джейн Роу және басқалар, шақырушылар V. Генри Уэйд, шақырушы: АҚШ Жоғарғы Соты алдындағы сот отырысының баяндамасы, 13 желтоқсан, 1971 жыл. Вашингтон: АҚШ Жоғарғы Соты, 1971. Уэддингтон, Сара Р, Джейн Хики, Диана Фицджеральд, Элизабет В. Фернеа және Мэрилин П. Дункан. Техас әйелдері саясатта. Остин, Техас: Әйелдер ресурстары қоры, 1977.