Кіріспе

Toa Payoh () – Сингапурдың орталық аймағының солтүстік бөлігінде орналасқан жоспарлы аймақ және дамыған тұрғын үй қаласы. Toa Payoh жоспарлы аймағы солтүстікте Бишан және Серангунмен, солтүстік-батыста Орталық су қоймасымен, оңтүстікте Каллангпен, оңтүстік-шығыста Гейлангпен, батыста Новенамен және шығыста Хугангпен шектеседі. Toa Payoh жаңа қаласы Toa Payoh жоспарлы аймағының батыс бөлігінде орналасқан. Аймақтың өзі әлдеқайда үлкен аумақты алып жатыр, оның құрамында Потонг Пасир және Бидадари сияқты елді мекендер бар.

Этимология

Тоа Пайо Хоккиен тілінде "үлкен батпақ" деп аударылады (мұнда "тоа" – "үлкен", ал "паёх" – "батпақ" деген мағынаны білдіреді). Малай тілінде батпақ "пая" деп аталады. Бұл "Paya Lebar" атауының қытайша баламасы, ол "үлкен батпақты жер" деп аударылады. Тоа Пайоның бұрынғы қытайша аты Аң Чианг Сан (немесе Ань Сян Шан) деп белгілі болған, яғни "көму төбесі". Бұл аймақ сол жерде орналасқан ескі зираттың болуына байланысты осылай аталған. 1849 жылғы ауыл шаруашылығы жөніндегі есебінде мемлекеттік геодезист Джон Тернбулл Томсон Тоа Пайоны Тоа Пё Лье және Тоа Пёх деп атаған. Сингапурдың тұрғын үй аудандарына тән ерекшелік ретінде, Тоа Пайодағы көшелерге малай тіліндегі префикстер берілген (мысалы, "Жалан Тоа Пайо", "Лоронг Сату Тоа Пайо"), себебі қала құрылған кезде Сингапур Малайзияның бір штаты болған.

Тарих

Тоа-Пайо бір кезде кең аумақты және жаман атқа ие болған жер басып алушылар ауданы болған. Көптеген жер басып алушылар егіншілікпен және шошқа шаруашылығымен айналысқан. Қалғандары саудагерлер, фабрика жұмысшылары, механиктер немесе үй шаруасында көмектесетін адамдар болған. 1962 жылы Үкімет ұсынған өтемақы мөлшерінің артуы және басқа да ыңғайлы жағдайлардың нәтижесінде жер басып алушылар көшіп кетуге бастады. Осыдан кейін тазалау жұмыстары жүргізіліп, 1964 жылдың басында жаңадан салу жұмыстары басталды. Тоа-Пайо жаңа қаласы – Сингапурдың екінші ең көне серік қаласы және 1950 жылдардың соңында Сингапурді жақсарту тресті Куинстаунды дамытқаннан кейін Тұрғын үй және даму кеңесі салған алғашқы қала. Тоа-Пайо тұрғын қалаға айналуға дейін, бұл аймақта маңызды ауыл шаруашылығы дәстүрі бар, жер басып алушылар осы жерде қоныстанған. 1960 жылдардың басынан 1980 жылдардың басына дейін қала, бүгінгі Гейланг сияқты, Сингапурдың ірі қылмыстык ұйымдары мен топтарының мекені болғандықтан, жаман әдеттерімен танымал болды. 1981 жылы Тоа-Пайода болған қорқынышты салт-дәстүрлі кісі өлтірулер, адамдарды өлтіріп, бочкаларға тығып қою оқиғасы қалаға үлкен назар аударды. Сондықтан, бұқаралық ақпарат құралдары Тоа-Пайоны «Шығыстың Чикагосы» және «Сингапурдың Чикагосы» деп атады.

Тоа Пайо қалалық паркі

Тұрғын үй және даму кеңесі, тұрғын үй салу үшін жерге қысым түсіп тұрған жағдайға қарамастан, Тоа Пайоның үлкен аумағын ландшафты саябақпен жабдықталған, Тоа Пайо қала бағы үшін бөлуге шешім қабылдады. Бұл қала бағы бұрыннан-ақ алыс-жақын жерлерден келген қонақтарға өте танымал болған, олар мұнда ителгілердің, бамбуктердің және Делоникс регия ағаштарының жарқын қызыл және сары түстерін тамашалауға жиналған. Бақтың ортасында 0,8 гектарлық шашақ көлі орналасқан, онда шарлауық пен көпірлермен байланысқан аралдар тобы бар. Аралдар күндіз де, түнде де, бақ жарықтандырылғанда да, ләззатты серуендеу мүмкіндіктерін ұсынады. Бақ, Тоа Пайо жолымен өтетін көліктердің шуы мен түнгі жарығынан қорғалған, биік беткейге қалың қатарлап отырғызылған ангсана ағаштарымен жабдықталған. Мұнда сонымен қатар балалар ойын алаңы, демалыс орындары, ашық ауадағы шахмат тақтасы, шай киоскі және 27 метрлік қарау мұнарасы бар. 1999 жылы Тоа Пайо қала паркі уақытша автобус стансасы үшін жартылай жабылды. 2002 жылдың маусымында HDB Hub-тағы жаңа Тоа Пайо автобус стансасы аяқталғаннан кейін, уақытша автобус стансасы ландшафты саябаққа айналдырылды. Содан кейін Тоа Пайо қала бағы Тоа Пайо қала паркі деп атауға ие болды.

Тоа Пайо сезім паркі

Лоронг 5 Тоа Пайо бойында орналасқан Тоа Пайо сенсорлық паркі белгілі бір аумақты қамтиды. Зейінкерлердің сезімдерін қатыстыру үшін жасалған бұл парк бес сезімге негізделген бес аймаққа бөлінген. Сурбана Интернешнл және Йошисуке Мияке жобалаған, Жапониядағы ұқсас парктерінен шабыт алған парк алғаш рет 2007 жылдың желтоқсанында жарияланды және 2009 жылдың қазанында аяқталды. Парктің құны – 59,5 миллион доллар.

Спорт және демалыс

Спорттық нысандар Тоа Пайоның оңтүстік-орталық бөлігінде, қала орталығына жақын орналасқан. Оған 3500 орындық Тоа Пайо стадионы кіреді, онда S. Лигасының клубы Balestier Khalsa FC өз үй ойындарын өткізеді. Стадионның жанында Тоа Пайо спорт залы мен Сингапур үстел теннисі федерациясының академиясы орналасқан. Сонымен қатар, Тоа Пайо жүзу кешені де бар, онда ұлттық деңгейдегі жүзушілер жаттығуларын өткізеді. Қала орталығындағы бұл нысандардан өзге, Тоа Пайоның түрлі аудандарында көше футбол алаңдары, жаттығу залдары және баскетбол алаңдары да қолжетімді. Ал SAFRA клубы Тоа Пайо стадионының жанында орналасқан.

Саясат

Тоа Пайо толығымен Бишан-Тоа Пайо тобының сайлау округінде орналасқан, ал Лоронг 8 Тоа Пайоның бір бөлігі 2020 жылға дейін Потонг Пасир жеке мүшелік сайлау округінің құрамында болды. Бишан-Тоа Пайо ГРК-нің құрамына кіретін бөлік үш бөлімге бөлінеді: негізінен Тоа Пайо Орталығы, Тоа Пайо Шығысы және Тоа Пайо Батыс-Томсон. Парламент мүшелері – Қорғаныс министрі Нг Энг Хен, Сактианди Супаат және Сингапурдың биліктегі Халықтық әрекет партиясының Чэ Хонг Тат.