Британдық әлеуметтік реализм: «Ас үй реализмі» қозғалысы
Kitchen sink realism
Британдық «ас үй реализмі» – 1950-60жж.ғы қоғамдық мәселелерді суреттейтін театр, кино, әдебиеттегі реалистік бағыт. Нарғыз азаматтар өмірінен көріністер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық әлеуметтік реалистік көркемдік қозғалысы
British social realist artistic movement
Ас үй реализмі (немесе ас үй драмасы) – 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында театр, өнер, роман, кино және теледидар пьесаларында дамыған британдық мәдени қозғалыс. Оның кейіпкерлері көбінесе қазіргі қоғамға наразы болған "ашулы жас жігіттер" деп сипатталған. Бұл қозғалыс әлеуметтік реализм стилін пайдаланып, британдық жұмысшы табының тұрмысын, тар жалдамалы пәтерлерде өмір сүруін, бос уақыттарын лас пабтарда өткізуін бейнеледі. Осы арқылы аборттан бастап баспанасыздыққа дейінгі өткір әлеуметтік және саяси мәселелер зерттелді. Бұл стильдің шұбалы, реалистік сипаты алдыңғы буынның "жақсы жасалған пьесалары" деп аталатын фантастикалық әлемінен мүлдем өзгеше болды. Осы стильді қолданатын фильмдер, пьесалар мен романдар көбінесе Англияның солтүстігіндегі кедей өнеркәсіптік аймақтарда өріледі және сол аймақтарға тән акцент пен жаргон қолданылады. "It Always Rains on Sunday" (1947) фильмі жанрдың белгісі болса, Джон Осборнның "Look Back in Anger" (1956) пьесасы жанрдың алғашқы туындысы саналады. Мысалы, "Look Back in Anger" пьесасындағы күрделі махаббат үшбұрышы Англияның орталық аймағындағы бір бөлмелі пәтерде орын алады. Шелах Деланидің 1958 жылғы "A Taste of Honey" пьесасы (1961 жылы осы атпен фильмге түсірілді) жасөспірім мектеп оқушысының қара теңізшімен романы, жүктілік және кейін гей досымен бірге тұруы туралы. Бұл пьеса әлеуметтік топ, ұлттық қатысты, гендер және сексуалдық бағдар сияқты мәселелерді көтеріп, талқылайды. Жанрдың қағидалары 2000 жылдарға дейін сақталды және "Coronation Street" және "EastEnders" сияқты телешоуларда көрініс тапты.
Kitchen sink realism (or kitchen sink drama) is a British cultural movement that developed in the late 1950s and early 1960s in theatre, art, novels, film and television plays, whose protagonists usually could be described as "angry young men" who were disillusioned with modern society. It used a style of social realism which depicted the domestic situations of working class Britons, living in cramped rented accommodation and spending their off hours drinking in grimy pubs, to explore controversial social and political issues ranging from abortion to homelessness. The harsh, realistic style contrasted sharply with the escapism of the previous generation's so called "well made plays". The films, plays and novels employing this style are often set in poorer industrial areas in the North of England, and use the accents and slang heard in those regions. The film It Always Rains on Sunday (1947) is a precursor of the genre and the John Osborne play Look Back in Anger (1956) is thought of as the first of the genre. The gritty love triangle of Look Back in Anger, for example, takes place in a cramped, one room flat in the English Midlands. Shelagh Delaney's 1958 play A Taste of Honey (which was made into a film of the same name in 1961) is about a teenage schoolgirl who has an affair with a black sailor, gets pregnant and then moves in with a gay male acquaintance; it raises issues such as class, ethnicity, gender and sexual orientation. The conventions of the genre have continued into the 2000s, finding expression in such television shows as Coronation Street and EastEnders.
Тарих
Мәдени қозғалыс әлеуметтік реализм идеалдарына негізделген, жұмысшы табының қызметін бейнелейтін бейнелеу және басқа да реалистік өнердегі көркемдік бағыт. Әлеуметтік реализмді қолдаған көптеген суретшілер социалистік саяси көзқарастарды ұстанған. Бұл қозғалыстың социалистік реализммен, реализмнің тағы бір стилімен, Кеңес Одағы және басқа Шығыс блогы елдерінің үкіметтері қолдаған "ресми өнермен" кейбір ортақ белгілері болғанымен, екеуінің арасында бірнеше айырмашылықтар бар. Әлеуметтік реализм – әлеуметтік мәселелерді шынайы бейнелейтін өнердің кең түрі, ал социалистік реализм социалистік құндылықтарды, мысалы, пролетариатты азат етуді, шынайы түрде бейнелеумен сипатталады. Социалистік реализмнен айырмашылығы, әлеуметтік реализм үкіметтің бақылауымен немесе оның тікелей тапсырысымен жасалмайды. Басты кейіпкерлер көбінесе "антигеройлар" болып табылады, социалистік реализмдегідей, құрметке лайық сыныптың бір бөлігі емес. Әдетте, әлеуметтік реализмдегі басты кейіпкерлер жұмысшы табының өміріне және әлемге наразы болады, олар социалистік утопия құрылысының бір бөлігі болған идеалданған жұмысшылар емес. Сондықтан, әлеуметтік реализм автордың субъективтілігін көрсете беруге көбірек мүмкіндік береді. Әлеуметтік реализм, бір жағынан, өнер мен музыканың "айтылмалы" сұлулығы мен шындығы сияқты жоғары ұғымдарды жариялап, тіпті оларды рухани идеалдарға айналдырған романтизмге қарсы реакция ретінде қалыптасты. Сондықтан, әлеуметтік реализм "қазіргі заманғы өмірдің жағымсыз шындықтарына" назар аударды және жұмысшы табына, әсіресе кедейлерге көңіл жақты. (Бұл цитата Валенсиядағы Көркемсурет академиясының профессоры Джордж Шиге тиесілі).
The cultural movement was rooted in the ideals of social realism, an artistic movement expressed in the visual and other realist arts which depicts working class activities. Many artists who subscribed to social realism were painters with socialist political views. While the movement has some commonalities with Socialist Realism, another style of realism which was the "official art" advocated by the governments of the Soviet Union and other Eastern Bloc countries, the two had several differences. While social realism is a broader type of art that realistically depicts subjects of social concern, Socialist realism is characterized by the glorified depiction of socialist values, such as the emancipation of the proletariat, in a realistic manner. Unlike Socialist realism, social realism is not an official art produced by or under the supervision of the government. The leading characters are often 'anti heroes' rather than part of a class to be admired, as in Socialist realism. Typically, protagonists in social realism are dissatisfied with their working class lives and the world, rather than being idealised workers who are part of a Socialist utopia in the process of creation. As such, social realism allows more space for the subjectivity of the author to be displayed. Partly, social realism developed as a reaction against Romanticism, which promoted lofty concepts such as the "ineffable" beauty and truth of art and music and even turned them into spiritual ideals. As such, social realism focused on the "ugly realities of contemporary life and sympathized with working class people, particularly the poor." (The quotation is from George Shi, of the University of Fine Arts, Valencia).
Ерекшеліктері
Ас үйде ыдыс-аяқ орнатудың реализмі жұмысшы класының жағдайлары мен акценттерін қамтиды, соның ішінде Солтүстік Англияның акценттері бар. Фильмдер мен спектакльдерде көбінесе неке адалдығын бұзу, некеге дейінгі жыныстық қатынас, аборт және қылмыс сияқты табу тақырыптары қарастырылады.
Kitchen sink realism involves working class settings and accents, including accents from Northern England. The films and plays often explore taboo subjects such as adultery, pre marital sex, abortion, and crime.
Терминнің шығу тегі
Ұлыбританияда "ас үйдің ыдысы" термині Джон Братбидің ас үйдің ыдысын бейнелейтін экспрессионисттік суреттерінен туындаған. Братби ас үй және ванна бөлмелері тақырыбында көптеген суреттер салған, оның ішінде үш дәретхана суреті де бар. Братбидің адамдарды бейнелеген суреттеріндегі кейіпкерлердің жүздері көбінесе уайымды және жағымсыз болып кескен. "Ас үйдің ыдысы" реализміндегі суретшілер қоқыс жәшіктері мен сыра бөтелкелері сияқты күнделікті заттарды суреттеген. 1954 жылы сыншы Дэвид Сильвестр жақындағы ағылшын өнеріндегі бағыттар туралы мақала жазып, Братбидің суретіне сілтеме жасай отырып, мақаласын "The Kitchen Sink" деп атады. Сильвестр жас суретшілердің арасында тұрмыстық көріністерге жаңа қызығушылық оянғанын, сондай-ақ өмірдің жалпыға ортақ еместігіне ерекше назар аударылғанын айтты.
In the United Kingdom, the term "kitchen sink" derived from expressionist paintings by John Bratby that contained an image of a kitchen sink. Bratby did various kitchen and bathroom themed paintings, including three paintings of toilets. Bratby's paintings of people often depicted the faces of his subjects as desperate and unsightly. Kitchen sink realism artists painted everyday objects, such as trash cans and beer bottles. The critic David Sylvester wrote an article in 1954 about trends in recent English art, calling his article "The Kitchen Sink" in reference to Bratby's picture. Sylvester argued that there was a new interest among young painters in domestic scenes, with stress on the banality of life.
1950-1960 жылдар
1950 жылдарға дейін Ұлыбританияның жұмысшы табы көбінесе Ноэль Ковардтың қонақ бөлмесі комедияларында және британдық фильмдерде стереотипті бейнеленген. Ас үй реализмі «жақсы жасалған пьесаларға» қарсы тұрды, театр сыншысы Кеннет Тайнан Теренс Раттиган сияқты драматургтердің туындылары «Лоамширде» орналасқан деп айыптаған болатын. «Жақсы жасалған пьесалар» – XIX ғасыр театрының драмалық жанры, ол ХХ ғасырдың басында Ұлыбританияда Уильям Арчердің «Play Making: A Manual of Craftmanship» (1912) және АҚШ-та Джордж Пирс Бейкердің «Dramatic Technique» (1919) еңбектерінде қалыптасты. Ас үй реализмінің туындылары мұның бәрін өзгерту мақсатымен жарыққа келді. Олардың саяси көзқарастары бастапқыда радикалды, кейде тіпті анархиялық деп танылды. Джон Осборнның «Ашулы жастар» (Look Back in Anger) пьесасы (1956) сол кездегі кино және театр режиссерлерінің «Ашулы жастар» қозғалысына ұқсас жас жігіттерді бейнеледі. «Ашулы жастар» – 1950 жылдары танымал болған, көбінесе жұмысшы және орта таптан шыққан британдық драматургтар мен романда суретшілердің тобы. Осборнның пьесасының сәттілігінен кейін, британдық БАҚ «ашулы жастар» деген атауды дәстүрлі британдық қоғамға наразылық білдіретін жас жазушыларды сипаттау үшін қолданды. «Ашулы көзбен қара» пьесасының басты кейіпкері – жоғары білім алған, бірақ қазір жұмысшы мамандығымен айналысатын жігіт. Ол әлеуметтік оқшалану, провинциалдық өмірдің тар шеңбері мен төмен табысқа байланысты туындайтын көңілсіздік туралы мәселелерді көтерді. Бұл туынды Арнольд Вескер, Шелах Делани және тағы да көптеген авторларды өз пьесаларын жазуға шабыттандырды. Джордж Девайн басқарған Корольдік сот театрының ағылшын сахналық компаниясы және Джоан Литтлвуд ұйымдастырған Театр шеберханасы осы пьесаларды көпшілік назарына жеткізуде маңызды рөл атқарды. Сыншы Джон Хейлперн «Ашулы көзбен қара» пьесасының ағылшын театрының бағытын өзгерткен «күшті сезім мен сыныптық жеккөрушілік» сезімін білдіргенін жазды. «Ашулы театр» термині сыншы Джон Расселл Тейлормен қолданылды. Бұл британдық жаңа толқынның бір бөлігі болды – Франциядағы бір мезгілдегі nouvelle vague киноқозғалысының ықпалымен туындаған құбылыс, оның кейбір туындылары, мысалы, 1959 жылғы «400 соққы» фильмі, қалалық пролетариаттың өмірін көрсетті. Британдық режиссерлер Тони Ричардсон мен Линдси Андерсон (сондай-ақ, Free Cinema) өздерінің ашуларын киноға арнады. «Шіршәмбе түні және жексенбі таңы» (1960) және «Ауылдың тәсілі» (1961) сияқты фильмдер жанрдағы ең танымал туындылардың қатарына жатты. «Шіршәмбе түні және жексенбі таңы» фильмі демалыс күндері жалақысын ішімдікке жұмсайтын және көңіл көтеретін жас токарь туралы. Оның үйленген әйелмен болған қарым-қатынасы оның жүкті болуына және күйеуінің туыстарының зорлық-зомбылығына ұшырауына әкеледі, нәтижесінде ол ауруханаға түседі. «Ауылдың тәсілі» 16 жасар мектеп оқушысы мен маскүнем анасы туралы. Оқушы қара теңізшімен қарым-қатынас жасап, жүкті болады. Теңізші кемесімен кеткен соң, Джо гомосексуал танысының үйіне көшіп барады, ол оның әкесінің рөлін атқарады. «Ауылдың тәсілі» сынып, нәсіл, гендер және сексуалдық бағдар туралы мәселелерді көтереді. Кейіннен, осы жазушылар мен режиссерлердің көпшілігі басқа салаларға ауысқандықтан, ас үй реализмін теледидар режиссерлері қабылдады, олар телеспектакльдер шығарды. Жекелеген телеспектакльдер сол кезде бұл ортаның маңызды бөлігі болды, ал ITV мердігері ABC, The Wednesday Play (1964–70) және Play for Today (1970–84) BBC сериялары осы сияқты көптеген туындыларды ұсынды. Мысалы, Джереми Сэндфордтың «Кэти үйге кел» (1966, Кен Лоуч режиссерлік еткен, The Wednesday Play үшін түсірілген) телеспектаклі үйсіздік мәселесін қарастырды. Ас үй реализмі Стен Барстоу, Джон Бреййн, Алан Силлито және басқалардың романдарында қолданылды.
Before the 1950s, the United Kingdom's working class were often depicted stereotypically in Noël Coward's drawing room comedies and British films. Kitchen sink realism was seen as being in opposition to the "well made play", the kind which theatre critic Kenneth Tynan once denounced as being set in "Loamshire", of dramatists like Terence Rattigan. "Well made plays" were a dramatic genre from nineteenth century theatre which found its early 20th century codification in Britain in the form of William Archer's Play Making: A Manual of Craftmanship (1912), and in the United States with George Pierce Baker's Dramatic Technique (1919). Kitchen sink works were created with the intention of changing all that. Their political views were initially labeled as radical, sometimes even anarchic. John Osborne's play Look Back in Anger (1956) depicted young men in a way that is similar to the then contemporary "Angry Young Men" movement of film and theatre directors. The "angry young men" were a group of mostly working and middle class British playwrights and novelists who became prominent in the 1950s. Following the success of the Osborne play, the label "angry young men" was later applied by British media to describe young writers who were characterised by a disillusionment with traditional British society. The hero of Look Back In Anger is a graduate, but he is working in a manual occupation. It dealt with social alienation, the claustrophobia and frustrations of a provincial life on low incomes. The impact of this work inspired Arnold Wesker, Shelagh Delaney, and numerous others, to write plays of their own. The English Stage Company at the Royal Court Theatre, headed by George Devine and Theatre Workshop organised by Joan Littlewood were particularly prominent in bringing these plays to public attention. Critic John Heilpern wrote that Look Back in Anger expressed such "immensity of feeling and class hatred" that it altered the course of English theatre. The term "Angry theatre" was coined by critic John Russell Taylor. This was all part of the British New Wave—a transposition of the concurrent nouvelle vague film movement in France, some of whose works, such as The 400 Blows of 1959, also emphasised the lives of the urban proletariat. British filmmakers such as Tony Richardson and Lindsay Anderson (see also Free Cinema) channelled their vitriolic anger into film making. Confrontational films such as Saturday Night and Sunday Morning (1960) and A Taste of Honey (1961) were noteworthy movies in the genre. Saturday Night and Sunday Morning is about a young machinist who spends his wages at weekends on drinking and having a good time, until his affair with a married woman leads to her getting pregnant and him being beaten by her husband's cousins to the point of hospitalisation. A Taste of Honey is about a 16 year old schoolgirl with an abusive, alcoholic mother. The schoolgirl starts a relationship with a black sailor and gets pregnant. After the sailor leaves on his ship, Jo moves in with a homosexual acquaintance who assumes the role of surrogate father. A Taste of Honey raises the issues of class, race, gender and sexual orientation. Later, as many of these writers and directors diversified, kitchen sink realism was taken up by television directors who produced television plays. The single play was then a staple of the medium, and Armchair Theatre (1956–68), produced by the ITV contractor ABC, The Wednesday Play (1964–70) and Play for Today (1970–84), both BBC series, contained many works of this kind. Jeremy Sandford's television play Cathy Come Home (1966, directed by Ken Loach for The Wednesday Play slot) for instance, addressed the issue of homelessness. Kitchen sink realism was used in the novels of Stan Barstow, John Braine, Alan Sillitoe and others.
1960 жылдан бастап
Ас үй реализмінің ықпалы көптеген қазіргі британдық режиссерлердің жұмысында жалғасты, ең бастысы Кен Лоуч (алғашқы режиссерлік жұмыстары 1960 жылдардың соңындағы ас үй реализмі драмаларында болды) және Майк Ли. Ас үй реализмінің рухын сақтап жұмыс істейтін басқа режиссерлердің қатарында Шейн Медоуз, Андреа Арнольд, Клио Барнард және Линн Рамсей бар. "Жаңа ас үй реализмі" термині Лидің 2004 жылғы "Вера Дрейк" сияқты фильмдеріне қатысты қолданылған.
The influence of kitchen sink realism has continued in the work of many more recent British directors, most notably Ken Loach (whose first directorial roles were in late 1960s kitchen sink dramas) and Mike Leigh. Other directors to continue working within the spirit of kitchen sink realism include Shane Meadows, Andrea Arnold, Clio Barnard, and Lynne Ramsay. The term "neo kitchen sink" has been used for films such as Leigh's 2004 Vera Drake.