Жолды ұстаушылар (Geococcyx) - АҚШ, Мексика, Орталық Америкада кездесетін жылдам жүгіретін құстар. Ерекшелігі - ұзын құйрығы, шоқысы және қашқыш мінезі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құстар туысы
құс
Genus of birds
the bird
Жол жүгірушілер (Geococcyx туысы), сондай-ақ шапар құстары немесе шапар әтештері деп аталады, ұзын құйрықтары мен шоқылары бар екі жылдам жүгіретін жер кукуларының түрі. Олар Оңтүстік-Батыс және Оңтүстік Орталық АҚШ, Мексика және Орталық Америкада, көбінесе шөлде кездеседі. Ұшуға қабілетті болғанымен, жол жүгірушілер көбінесе жыртқыштардан қашып жүреді. Жерде жүргенде, кейбірдерінің жылдамдығы сағатта .
The roadrunners (genus Geococcyx), also known as chaparral birds or chaparral cocks, are two species of fast running ground cuckoos with long tails and crests. They are found in the southwestern and south central United States, Mexico and Central America, usually in the desert. Although capable of flight, roadrunners generally run away from predators. On the ground, some have been clocked at .
Морфология
Жол жүгірушілердің мөлшері, әдетте, басынан құйрығына дейін жетеді. Орташа салмағы шамамен . Жол жүгіруші – ірі, жіңішке денелі, қара қоңыр және ақ жолақты, ерекше бас тізгіші бар жер құсы. Оның аяқтары ұзын, тығыз, күшті табандары және үлкен қара мүсігі бар. Құйрығы кең, үш сыртқы қауырсынының ұштары ақ түсті. Құстың әр көзінің артында терісі ашық, ал алдыңғы бөлігі көгілдір, артқы бөлігі қызыл түсті. Кіші жол жүгіруші сәл кіші, жолақтары аз және мүсігі кішкентай. Кіші және үлкен жол жүгірушілер екі бағытта қозғалғандай көрінетін айқын "X" іздер қалдырады. Жол жүгірушілер мен көкектер тұқымдасының өзге де өкілдерінің екі саусақты аяқтары болады. Жол жүгіруші сағатына дейін жылдамдықпен жүгіре алады және көбінесе ұшудан гөрі шабуылдауды ұнатады, бірақ қауіптен қашу үшін ұшады. Ұшу кезінде қысқа, дөңгелек қанаттарының негізгі қауырсындарынан ақ жарым ай көрінеді.
The roadrunner generally ranges in size from from tail to beak. The average weight is about The roadrunner is a large, slender, black brown and white streaked ground bird with a distinctive head crest. It has long legs, strong feet, and an oversized dark bill. The tail is broad with white tips on the three outer tail feathers. The bird has a bare patch of skin behind each eye; this patch is shaded blue anterior to red posterior. The lesser roadrunner is slightly smaller, not as streaky, and has a smaller bill. Both the lesser roadrunner and the greater roadrunner leave behind very distinct "X" track marks appearing as if they are travelling in both directions. Roadrunners and other members of the cuckoo family have zygodactyl feet. The roadrunner can run at speeds of up to and generally prefer sprinting to flying, though it will fly to escape predators. During flight, the short, rounded wings reveal a white crescent in the primary feathers.
Дауыстау
Жол жүгіруші көгершін сияқты баяу және төмендейтін "қу" дыбысын шығарады. Сонымен қатар, ол тез, дауыстап, мүңкіреген дыбысты тоқылдатып шығарады.
The roadrunner has a slow and descending dove like "coo". It also makes a rapid, vocalized clattering sound with its beak.
Географиялық ауқым
Жол жүгірушілер АҚШ-тың оңтүстік-батысында, Миссури, Арканзас және Луизиана штаттарының бір бөлігінде, сондай-ақ Мексика мен Орталық Америкада қоныстанады. Олар құрғақ төмендіктерде немесе таулы бұталы және орманды жерлерде тіршілік етеді. Олар көшпейді, жыл бойына көбейетін аймағында қалады. Үлкен жол жүгіруші АҚШ-та қазіргі уақытта қорғауға алынбаған, бірақ оның табиғи ортасы шектеулі.
Roadrunners inhabit the Southwestern United States, to parts of Missouri, Arkansas, and Louisiana, as well as Mexico and Central America. They live in arid lowland or mountainous shrubland or woodland. They are non migratory, staying in their breeding area year round. The greater roadrunner is not currently considered threatened in the US, but is habitat limited.
Тамақ және азық іздеу әдеттері
Жол жүгіруші – мүмкіндікті пайдаланатын, барлық түрлі тамақтанатын жануар. Оның рационы әдетте жәндіктерден (мысалы, саранша, жұлдызқұрт, көбелек және қоңыздар), кішкентай бауырымен жорғалаушылардан (мысалы, кесірткелер мен жыландар, оның ішінде дауыл жыландары), кеміргіштер мен басқа да кішкентай сүтқоректілерден, мойынұзын жәндіктерден (тарантулдар), сарышаяндардан, жүзқаяқтардан, бұқақтардан, кішкентай құстардан (және балапандардан), жұмыртқалардан, жемістерден және кактус жемістері мен бүйірқанат сияқты тұқымдардан тұрады. Кішкентай жол жүгіруші негізінен жәндіктермен қоректенеді. Жол жүгіруші жерде азық іздейді және аң аулағанда, әдетте жасырын жерден шығып, жемтісін қуалайды. Ол жәндіктерді ұстау үшін секіріп, кейбір жемдерді жерге тигізіп ұрады. Жол жүгіруші – дауыл жыландарына аң аулайтын көптеген жануарлардың бірі; сонымен қатар ол тарантул шоқырының жалғыз нағыз жемтісі болып табылады. Жұптары жыл бойы бір аумақты иеленуі мүмкін. Ұсыну кезінде еркек иіліп, қанаттарын кезекпен көтеріп, түсіріп, құйрығын жаяды. Ол басын жоғары көтеріп, құйрығы мен қанаттарын төмен түсіріп, әйелдің алдынан шерумен өтеді және тамақ сыйлайды. Көбейту маусымы көктемнен жаздың ортасына дейін (географиялық орналасуына және түрлеріне байланысты) созылады. Ұя әдетте төменгі ағашта, бұтада немесе кактуста жерден жоғары орналасқан. Жол жүгірушінің жұмыртқалары көбінесе ақ түсті болады. Үлкен жол жүгіруші әдетте бір ұяға 2–6 жұмыртқа салады, ал кішкентай жол жүгірушінің ұялары көбінесе кішкентай болады. Жұмыртқалардың жарылуы асинхронды болады. Екі жыныс та ұяны күтіп, (еркектер түнгі уақытта ұяны жылытады) және балапандарды тамақтандырады. Балапандар ұядан шыққаннан кейін бірінші бір-екі аптада ата-аналарының біреуі ұяда қалады. Жастар екі-үш апталық шақта ұядан шығып, бірнеше күн бойы ата-аналарымен бірге азық іздейді. Орталық Американың жергілікті халықтарының жол жүгіруші туралы әртүрлі сенімдері бар. Ч’орти халқы оны т’унк’ух немесе му деп атайды және оған зиян келтіруге тыйым салады. Ч’ол Майя халқы жол жүгірушілердің ерекше күштері бар деп сенеді, оны ajkumtzu деп атайды, себебі оның дауысы тыңдаушыларда шаршау сезімін тудырады деп есептейді. О’одхам тілінде жол жүгіруші сөзі taḏai деп аталады, бұл Аризона штатының Тусон қаласындағы транзиттік орталықтың аты. О’одхам дәстүрінде жол жүгірушіге отты халыққа жеткізу де жатады.
The roadrunner is an opportunistic omnivore. Its diet normally consists of insects (such as grasshoppers, crickets, caterpillars, and beetles), small reptiles (such as lizards and snakes, including rattlesnakes), rodents and other small mammals, spiders (including tarantulas), scorpions, centipedes, snails, small birds (and nestlings), eggs, and fruits and seeds like those from prickly pear cactuses and sumacs. The lesser roadrunner eats mainly insects. The roadrunner forages on the ground and, when hunting, usually runs after prey from under cover. It may leap to catch insects, and commonly batters certain prey against the ground. The roadrunner is one of the many animals that preys upon rattlesnakes; it is also the only real predator of tarantula hawk wasps. and pairs may hold a territory all year. During the courtship display, the male bows, alternately lifting and dropping his wings and spreading his tail. He parades in front of the female with his head high and his tail and wings drooped, and may bring an offering of food. The reproductive season is spring to mid summer (depending on geographic location and species). It is commonly placed above ground level in a low tree, bush, or cactus. Roadrunner eggs are generally white. The greater roadrunner generally lays 2–6 eggs per clutch, but the lesser roadrunner's clutches are typically smaller. Hatching is asynchronous. Both sexes incubate the nest (with males incubating the nest at night) and feed the hatchlings. For the first one to two weeks after the young hatch, one parent remains at the nest. The young leave the nest at two to three weeks old, foraging with parents for a few days after. Central American Indigenous peoples have various beliefs about the roadrunner. The Ch’orti’, known to call it t’unk’u’x or mu’, have taboos against harming the bird. The Ch'ol Maya believe roadrunners possess special powers, calling it ajkumtz’u’ due to its call, which is believed to induce tiredness in listeners. The word for roadrunner in the O'odham language is taḏai, which is the name of a transit center in Tucson, Arizona. In the O'odham tradition, the roadrunner is also credited with bringing fire to the people.
Медиада
Жол жүгіруші – Нью-Мексико штатының құсы. Роудраннер 1949 жылы құрылған Warner Bros. мультфильмдерінің кейіпкерлері Уайл Э. Койот және Роудраннер арқылы танымал болды, сондай-ақ ұзақ жылдар бойы көрсетілген театрлық мультфильмдердің бірнеше бөлімінің тақырыбы болды. Әрбір эпизодта ашкөз, еліктеп, үнемі аш Уайл Э. Койот Роудраннерді ұстап, содан кейін жеуге әрекеттеніп, бірақ ешқашан сәттілікке жете алмайды. Мультфильмдер роудраннерлердің "мип, мип" деп айтатыны туралы жаңылыс пікірге әкелді, себебі осы мультсериалдағы роудраннер нақты роудраннердің шығарған дыбысының орнына осылай дыбыстаған. Кейбір мультфильмдерде Роудраннер тілін Уайл Э. Койотқа көрсетіп, оның нақты дауысына ұқсас дыбыс шығарады. Мультфильмдер роудраннердің койоттан әлдеқайда жылдам деген жаңылыс түсінікке негізделген. Шындығында, койоттың ең жылдам жүгіру жылдамдығы сағатына 69 километрді құрайды, бұл роудраннердің сағатына 32 километр жылдамдығынан екі есе жоғары.
The roadrunner is the state bird of New Mexico. The roadrunner was made popular by the Warner Bros. cartoon characters Wile E. Coyote and the Road Runner, created in 1949, and the subject of a long running series of theatrical cartoon shorts. In each episode, the cunning, insidious, and constantly hungry Wile E. Coyote repeatedly attempts to catch and subsequently eat the Road Runner, but is never successful. The cartoons led to a misconception that roadrunners say "meep, meep" because the roadrunner in this cartoon series made that sound instead of the aforementioned sound of a real roadrunner. In some shorts, the Road Runner makes a noise while sticking his tongue out at Wile E. Coyote, which resembles its actual call. The cartoons rely on a misconception that a roadrunner is much faster than a coyote. In fact, a coyote's fastest sprinting speed is , which is twice that of a roadrunner's at .