Көк қарға (Cyanocitta cristata) туралы мағлұматтар

Кіріспе

Құс түрі

Көк қарға (Cyanocitta cristata) – Солтүстік Американың шығысында таралған, қарғалар (Corvidae) тұқымдасына жататын құс. Ол АҚШ-тың көп бөлігінде, шығыс және орталық аймақтарында мекендейді; кейбір шығыс популяциялары көшпенді болуы мүмкін. Тұрақты популяциялары Канаданың Ньюфаундленд аймағында да кездеседі, ал көбеюге қабілетті популяциялары Канаданың оңтүстігінде таралған. Жапырақты және қылқан жапырақты орманды жерлерде көбейеді, сондай-ақ тұрғын үйлерге жақын жерлерде де жиі кездеседі. Оның түсі көк түске басым, ақ төсі мен ішкі жағы бар, көк түсті шоқысы бар; мойнында U пішіндес қара жағасы және шоқының артында қара жиектері бар. Аталықтары мен аналықтарының дене бітімі мен қауырсындары бірдей, ал қауырсын жыл бойы өзгермейді. Қазірге дейін төрт түршесі анықталған. Көк қарға негізінен тұқымдар мен жаңғақтармен, мысалы, емен жаңғақтарымен қоректенеді, оларды кейін жеу үшін жасыра алады; жұмсақ жемістермен, буынтық аяқтылармен және кейде кішкентай омыртқалы жануарлармен қоректенеді. Әдетте ағаштардан, бұталардан және жерден тамақ іздейді, сондай-ақ кейде жәндіктерді ауадан ұстап алады. Көк қарға басқа құстарға өте агрессивті келеді; олар кейде ұяларды тонап, тіпті басқа құстардың басын кесіп тастағандары да анықталған. Ағаш бұтақтарына ашық, кесе тәрізді ұя салады, оның құрылысына екі жыныс та қатысады. Ұяда екіден жетіге дейін жұмыртқа болады, олар көкшіл немесе ақшыл қоңыр түсті, қоңыр дақтармен өрнектелген. Балапандар жұмыртқадан шыққаннан кейін 8-12 күн бойы аналық құспен бірге болады және олар аналықтан тәуелді (altricial). Олар бір-екі айға дейін ата-аналарымен бірге қалады. "Jay" атауы оның дауысты, сөйлегіш мінезінен шыққан, сондай-ақ, көбінесе үйіршікпен тіршілік ететін осы тұқымдасқа жататын басқа құстарға да қолданылады. Көк қарғаларды "қарғалар" деп те атайды.

Таксономия

Көк жаяу тұмсықты алғаш рет 1731 жылы ағылшын табиғатшы Марк Кэйтсбидің "Каролина, Флорида және Багама аралдарының табиғи тарихы" атты басылымында "Pica glandaria cærulea cristata" деп сипаттаған. Кейіннен ол Карл Линнейдің 1758 жылғы "Systema Naturae" басылымында "Corvus cristatus" деп сипатталды. 19 ғасырда француз орнитологы Чарльз Люсьен Бонапарт 1838 жылы "Еуропа мен Солтүстік Америка құстарының географиялық және салыстырмалы тізімі" кітабында "Cyanocorax cristatus" деп сипаттады, ал 1845 жылы Хью Эдвин Стрикленд оған қазіргі ғылыми атауын – "Cyanocitta cristata" берді. "Cyanocitta" туысы грек тіліндегі "kyaneos" (көк) және "kitta" мен "kissa" (әңгімешіл құс, жайрақ) сөздерінен шыққан. "Көк әңгімешіл" термині құстың басының, мойнының, арқасының және құйрығының жарқын көк түсті қауырсындарына сілтеме жасайды. "Cristata" (торалы, шошақты) деген түрлік атау латын тілінен алынған, ол жайрақтың ерекше көк шошасына қатысты.

Сипаттама

Көк көкқұйрық құстың денесі бастан құйрыққа дейін өлшеніп, салмағы және қанаттарының ұзындығы бар. Басында айқын тік тұратын қауырсын шоғы бар, ол құстың көңіл-күйіне қарай көтеріліп немесе төмендеуі мүмкін. Қобалжыған немесе агрессивті күйде болғанда, қауырсын толық көтеріледі. Қорқығанда, қауырсын сыртқа қарай тікенедей болады. Құс басқа көкқұйрықтармен бірге тамақтасқанда немесе демалғанда, қауырсын басына жатып, тегіс болады. Көк қауырсынды сығып алғанда көк түсі жоғалады, себебі оның құрылымы бұзылады. Оның қауырсындарындағы түстің негізгі пигменті – меланин. Сондай-ақ, бұл көптеген басқа құс түрлерінің ареалдық кеңеюімен байланысты. 1966 жылдан 2015 жылға дейін көкқұйрық Атлант мұхитының жағалауында популяциясының азаюын бастан өткерді, бірақ солтүстік бөлігінде, Лабрадор, Новая Шотландия, Оңтүстік Квебек және Оңтүстік Манитобаны қоса алғанда, жылдық өсім 1,5%-дан жоғары болды. Ең солтүстік түрі – C. c. bromia, қажеттілік туғанда көшіп-қонып жүреді. Ол ареалының ең солтүстік бөлігінде бірнеше жүз шақырым оңтүстікке қарай жылжуы мүмкін. Мыңдаған көкқұйрықтар Ұлы көлдер мен Атлант мұхитының жағалауларында топтап көшіп бара жатқаны байқалды. Олар күндіз 5-250 құстан тұратын шашыраңқы топтармен көшіп-қонып жүреді. Олардың көшіп-қону мінез-құлқының көп бөлігі әлі де құпия болып қала береді. Кейбір құстар барлық ареалда қыс бойы кездеседі. Жастар ересектерге қарағанда көшіп-қонуға бейім, бірақ көптеген ересектер де көшіп-қонып жүреді. Кейбір жеке құстар бір жылы оңтүстікке көшіп, келесі жылы солтүстікте қыстап, содан кейін келесі жылы қайта оңтүстікке көшеді. Бүгінгі күнге дейін ешкім олардың неге көшіп баратынын нақты анықтаған жоқ. Бұл, әдетте, ауа-райы жағдайларымен және қысқы азық көздерінің жеткілікті болуымен байланысты, бұл басқа солтүстік құстардың оңтүстікке жылжуын анықтай алады. Ол денесі мен құйрығын бір деңгейде ұстап, қанаттарын баяу соғады. Оның баяу ұшу жылдамдығы осы түрді ашық жерлерде ұшқанда бүркіттер мен сұңқарлардың жеңіл жеміне айналдырады. Көкқұйрықпен бірге таралған барлық жыртқыш құстар оны жемдей алады, әсіресе Accipiter сұңқарлары сияқты жылдам құс аулауға мамандандырылғандар. Ағаш біліктері, жыландар, мысықтар, қарғалар, ракундар, еноттар, басқа көкқұйрықтар және тіпті ересектерге шабуыл жасайтын көптеген жыртқыш құстар сияқты әртүрлі жыртқыштар көкқұйрықтың жұмыртқаларымен және жас балапандарымен қоректене алады. Көкқұйрық басқа құс түрлеріне де пайдалы болуы мүмкін, өйткені ол жыртқыш құстарды, мысалы, бүркіттер мен сұңқарларды қуа алады және аумағында жыртқыштарды көрсе дабыл қағайды. Сондай-ақ, ол шұбарлар немесе басқа да қауіптер жақындағанда дабыл естіртіп, кішкентай құстар осы дабылға реакция жасайды және жасырынады. Кейде ол жыртқыш құстардың, әсіресе қызыл құйрықты және қызыл иықты шұбарлардың дауыстарын еліктейді, мүмкін шұбардың жақын маңдағы екенін тексеру үшін, немесе азық үшін бәсекелесетін басқа құстарды қорқыту үшін. Көкқұйрықтар өте территориялық құстар, және олар жеңіл тамақ алу үшін басқаларды тамақтандыру орындарынан қуа алады. Сонымен қатар, көкқұйрық басқа құстардың ұяларына шабуыл жасап, жұмыртқаларын, балапандарын және ұяларын ұрлап алады. Алайда, бұл көбінесе ойлағандай жиі кездеспейді, өйткені бір зерттеуде азықтың тек 1%-ы құс материалынан тұрды. Көкқұйрықтар, басқа қарғалар сияқты, өте жақсы байқағыш және ақылды құстар саналады. Жастар ашық түсті немесе жарқыраған заттарды, мысалы, бөтелке қақпақтарын немесе алюминий фольгасын ойыншық етіп алып, қызығушылықтарын жоғалтқанша алып жүреді.

The blue jay measures from bill to tail and weighs , with a wingspan of There is a pronounced crest on the head, a crown of feathers, which may be raised or lowered according to the bird's mood. When excited or aggressive, the crest will be fully raised. When frightened, the crest bristles outwards, brushlike. When the bird is feeding among other jays or resting, the crest is flattened on the head. if a blue feather is crushed, the blue disappears because the structure is destroyed. The actual pigment in its feathers is melanin. as well as range expansions of many other species of birds. From 1966 to 2015, the Blue Jay experienced a population decline along the Atlantic coast, but a greater than 1.5% annual population increase throughout the northern part of its range, including Labrador, Nova Scotia, southern Quebec, and southern Manitoba. The northernmost subspecies C. c. bromia is migratory, subject to necessity. It may withdraw several hundred kilometers south in the northernmost parts of its range. Thousands of blue jays have been observed to migrate in flocks along the Great Lakes and Atlantic coasts. It migrates during the daytime, in loose flocks of 5 to 250 birds. Much about their migratory behavior remains a mystery. Some are present throughout winter in all parts of their range. Young jays may be more likely to migrate than adults, but many adults also migrate. Some individual jays migrate south one year, stay north the next winter, and then migrate south again the next year. To date, no one has concretely worked out why they migrate when they do. Likely, it is related to weather conditions and how abundant the winter food sources are, which can determine whether other northern birds will move south. It flies with body and tail held level, with slow wing beats. Its slow flying speeds make this species easy prey for hawks and owls when it flies in open areas. Virtually all the raptorial birds sympatric in distribution with the blue jay may prey upon it, especially swift bird hunting specialists such as the Accipiter hawks. Diverse predators may prey on jay eggs and young up to their fledgling stage, including tree squirrels, snakes, cats, crows, raccoons, opossums, other jays and possibly many of the same birds of prey who attack adults. The blue jay can be beneficial to other bird species, as it may chase predatory birds, such as hawks and owls, and will scream if it sees a predator within its territory. It has also been known to sound an alarm call when hawks or other dangers are near, and smaller birds often recognize this call and hide themselves away accordingly. It may occasionally impersonate the calls of raptors, especially those of the red tailed and red shouldered hawks, possibly to test whether a hawk is in the vicinity, though also possibly to scare off other birds that may compete for food sources. Jays are very territorial birds, and they will chase others from a feeder for an easier meal. Additionally, the blue jay may raid other birds' nests, stealing eggs, chicks, and nests. However, this may not be as common as is typically thought, as only 1% of food matter in one study was bird material. Blue jays, like other corvids, are highly curious and are considered intelligent birds. Young individuals playfully snatch brightly coloured or reflective objects, such as bottle caps or pieces of aluminum foil, and carry them around until they lose interest.

Диета

Көк жаңбырлардың тамақтануы әртүрлі, бірақ Audubon Society қоғамының есебуынша, олардың рационының 75% -ы өсімдіктерден тұрады. Олардың мықты қара мүңкідері бар, оларды жаңғақтарды қақпақтап, көбінесе аяқтарымен ұстап, сондай-ақ жүгері, дәнді дақылдар мен тұқымдарды жеу үшін пайдаланады. Көк жаңбырлар қабығындағы жер жөңгелерді жеуді ерекше жақсы көреді. Олардың тағамы жерде де, ағаштарда да ізделеді және барлық белгілі өсімдік және жануар түрлерін қамтиды, мысалы, емен мен көкнәр тұқымдары, арамшөп тұқымдары, дәнді дақылдар, жемістер және басқа да жидектер, жер жөңгелер, нан, ет, көптеген ұсақ омыртқалы жануарлар, қалалық саябақтардағы қалдықтар, құстарға арналған дастарқандағы тағамдар және сирек жайшылықтар мен қозылар. Көк жаңбырлар кейде тағамды жинап қояды, бірақ мұндай жинау деңгейі әрбір жеке құстың өзгешелігіне байланысты. Мінез-құлқында кейде қанағаттанбасқа көрінгенмен, көк жаңбырлар көбінесе құс қоректеу орындарына келетін орташа мөлшердегі басқа құстарға бағынады. Флоридада көк жаңбырлар азықтандыру орындарында шығыс сұр сорлы аққулар, Флоридалық жаңбырлар, қара қарғалар және қызылбас тоқылдақтардың үстемдігіне тап болды, олардың барлығы кейде жаңбырлардың тамақтануына кедергі келтіретіні байқалды. Тағы бір жабайы жаңбырдың жасы шамамен 17 жарымға жуық екені анықталды. Ересекке дейін жеткен жабайы құстардың орташа өмір сүру ұзақтығы шамамен 7 жылды құрайды. Жыртқыштардан және кейде адам жасаған заттармен соқтығысудан басқа, соңғы онжылдықтарда өлімге себеп болатын жалпы фактор Батыс Нил вирусы болды, оған құзғындар отбасы ерекше сезімтал. Алайда, бірнеше ірі жергілікті төмендеулерге қарамастан, көк жаңбырлардың саны жалпы алғанда аурудан азаймады. Көк жаңбыр Toronto Blue Jays бейсбол командасының және олардың кіші лигадағы бірнеше командаларының символы ретінде қабылданды. Олардың талисманы – Ace атты көк жаңбырдың антропоморфты бейнесі. Көк жаңбыр сонымен қатар Johns Hopkins университетінің, Elmhurst университетінің және Creighton университетінің ресми талисманы болып табылады. Бұған қоса, ол Канаданың Принс-Эдвард аралы провинциясының провинциялық құсы болып табылады.