Намибияның екінші президенті – Хификепунье Лукас Похамба

Кіріспе

2005 жылдан 2015 жылға дейін Намибия президенті

Хификепунье Лукас Похамба (18 тамыз 1935 жылы туған) – намибиялық саясаткер, 2005 жылдың 21 наурызынан 2015 жылдың 21 наурызына дейін Намибияның екінші президенті қызметін атқарған. Ол 2004 жылғы президенттік сайлауда SWAPO партиясынан кандидат ретінде үлкен артықшылықпен жеңіске жетті және 2009 жылы қайта сайланды. Похамба 2007 жылдан 2015 жылы зейнетке шыққанға дейін SWAPO партиясының президенті болды. Ол Ибрагим сыйлығының иегері. Президенттік қызметке тағайындалғанға дейін Похамба 1990 жылы Намибия тәуелсіздік алғаннан бастап түрлі министрлік лауазымдарда қызмет етті. Ол 1990 жылдан 1995 жылға дейін Ішкі істер министрі, 1995 жылдан 1997 жылға дейін Балық шаруашылығы және теңіз ресурстары министрі, 1997 жылдан 2000 жылға дейін портфелі жоқ министр, ал 2001 жылдан 2005 жылға дейін Жерді басқару, қайта қоныстандыру және жаңарту министрі болды. Сонымен қатар, ол 1997 жылдан 2002 жылға дейін SWAPO партиясының бас хатшысы, ал 2002 жылдан 2007 жылға дейін вице-президенті болды.

Ерте өмір

Хификепунье Похамба 1935 жылдың 18 тамызында Оңтүстік-Батыс Африкадағы Окангудиде, сол кезде Овамболанд деп аталған аймақта (қазіргі Намибияның Охангвена облысында) дүниеге келді. Ол бастауыш білімін Онамунахмадағы Англикандық Қасиетті Крест миссиялық мектебінде алып, 1956 жылы Цумеб кенішінде жұмыс істеді.

Оңтүстік Африканың басқыншылығы кезінде

Похамба Ованболанд халық ұйымында белсенді болды. 1960 жылы бұл ұлт-азаттық қозғалысы SWAPO-ға айналған кезде Похамба ұйымның жаңа құрылымының негізін қалаушы мүшесі болды және шахтадағы жұмысын тастап, топтың толық уақытты ұйымдастырушысы болып жұмыс істеді. 1961 жылы Похамба елден қуылды. Ол Дар-эс-Саламға, жаңадан тәуелсіздік алған Танганьикаға (қазіргі Танзанияның бөлігі) сапар шекті, онда ол алғаш рет Сам Нухомамен, кейін Намибияның бірінші президентімен кездесті. Ол SWAPO мүшелерінің үйлеріне оралып, сол жердегі халықты жұмылдыру тобына қосылуы керек деп шешілді. Жолда ол Родезияда (қазіргі Зимбабве) тұтқындалып, Булавайода түрмеге қамалды, содан кейін Йоханнесбургке депортацияланды. Ол алты ай түрмеде отырды, содан кейін Ованболандта үй қамауына алынды. 1971 жылы SWAPO Похамбаны Алжирге жіберді; ол қозғалыстың Солтүстік Африкадағы бас өкілі болды. 1979 жылы ол Лусакадағы партияның операциялар жөніндегі басшысы болды. 1981 жылдан 1982 жылға дейін ол Кеңес Одағында саясатты оқыды, Африкаға оралғаннан кейін ол Анголаның Луанда қаласына көшіп барды, онда SWAPO штаб-пәтері орналасқан еді. 1990 жылы наурыз айында тәуелсіздік алғаннан кейін ол Ұлттық Ассамблеяның мүшесі болды. 1997 жылы ол SWAPO бас хатшысы болып сайланды және 2002 жылы партияның вице-президенті болып сайланды. Ол 2005 жылы президент болғанға дейін осы лауазымда қалды. Похамбаның Жерді басқару, қоныс аудару және қайта құру министрі ретіндегі басшылығымен Намибия жер иеленуші ақ фермерлерден жерсіз қараларға жерді ішінара иемдену саясатын бастады. Бұл саясат "сатуға ниетті сатып алушы – сатуға ниетті сатушы" қағидасын толықтыру үшін енгізілді, процесті жылдамдатуға бағытталған шара болды. Президент болғаннан кейін Похамба 2011 жылдың қараша айында Нухомадан Намибия университетінің канцлерлігін де қабылдады.

Төрағалық

Похамба 2004 жылы мамыр айында өткен партияның кезектен тыс съезінде 2004 жылғы президенттік сайлауға СВАПО кандидаты болып сайланды. Ол бірінші турда 526 дауыс берудің 213-ін алды; екінші турда, 30 мамырда, ол 341 дауыспен Хидипо Хамутеньяға қарсы 167 дауыспен жеңіске жетті, бірінші турда үшінші орынға үміткер Нахас Ангуланы қолдағандардың көп бөлігінің қолдауымен. 2004 жылы 15-16 қарашада өткен президенттік сайлауда Похамба 76,44% дауыспен жеңіске жетті, бұл «көшкін» деп сипатталды, бірақ оппозиция оны бұрыс деп сынады. Оны Нюхома қолдады, ол сол кезде үшінші бес жылдық мерзімде қызмет етіп жатқан еді; Похамба Нюхоманың таңдаған мұрагері ретінде сипатталды. Похамба 2005 жылдың 21 наурызында президент лауазымына кірісті және содан бері сыбайлас жемқорлыққа қарсы сақтықпен, бірақ шешуші қадамдар жасап көзге түсті. 2007 жылы Нюхома СВАПО президенті болып қайта сайлануға тырысады, содан кейін 2009 жылы Намибия президенті лауазымына қайтадан үміткер болады деген болжамдар айтылса да, ол 2007 жылдың қазан айының басында бұл қауесеттерді жоққа шығарып, партия басшысы лауазымынан Похамбаға өткізіп беруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2007 жылдың 29 қарашасында Похамба партия съезінде СВАПО президенті болып сайланды; ол ұсынылған жалғыз кандидат болды және дауыс беру қажет деп табылған жоқ. Нюхома «басшылықтың жауапкершілігі мен құрметін жолдас Похамбаға тапсырамын» деді. Съезд сонымен қатар 2009 жылғы президенттік сайлауда партияның жалғыз кандидаты ретінде Похамбаны бекітті. Похамба 2009 жылдың қарашасында өткен президенттік сайлауда 611 241 дауыс жинап (76,42%), екінші мерзімге сайланды. Екінші орынға кандидат Хидипо Хамутенья (СВАПО-дан шығып, оппозицияға өткен) 88 640 (11,08%) дауыс алды. Похамба 2014 жылы конституциялық мерзімнің шегіне жеткендіктен қайта сайлануға құқығы болмады. Сайлауда СВАПО тағы да үлкен артықшылықпен жеңіске жетті, ал Похамбаның орнын 2015 жылдың 21 наурызында Хаге Гейнгоб басты. Одан бір ай өткен соң, 2015 жылдың 19 сәуірінде ол СВАПО президенті лауазымынан кетті. Ол өкілеттігін жоғары беделмен аяқтады, гендерлік теңдікті ілгерілеткені және тұрғын үй мен білім беруге қаржыландыруды арттырғаны үшін жоғары бағаланды.

Pohamba was selected as SWAPO's candidate for the 2004 presidential election at an extraordinary party congress held in May 2004. He received 213 votes out of 526 in the first round of voting; in the second round, held on 30 May, he won with 341 votes against 167 for Hidipo Hamutenya, having received the support of nearly all of those who had backed third place candidate Nahas Angula in the first round. In the presidential election, held on 15/16 November 2004, Pohamba won with 76.44% of the vote, in what has been described as a "landslide", but also denounced as flawed by the opposition. He was backed by Nujoma, who was then serving his third five year term; Pohamba has been described as Nujoma's hand picked successor. Pohamba took office as president on 21 March 2005 and has since distinguished himself by careful but decisive moves against corruption. Although there was speculation that Nujoma would seek re election as SWAPO President in 2007 and then run for President of Namibia again in 2009, he denied these rumours in early October 2007, saying that he intended to step down as party leader in favour of Pohamba. On 29 November 2007, Pohamba was elected as SWAPO President at a party congress; he was the only candidate to be nominated and no voting was deemed necessary. Nujoma said that he was "passing the torch and mantle of leadership to comrade Pohamba". The congress also chose Pohamba as the party's only candidate for the 2009 presidential election. Pohamba won a second term in the November 2009 presidential election, receiving 611,241 total votes (76.42%). The second place candidate, Hidipo Hamutenya (who had left SWAPO and gone into opposition), received 88,640 (11.08%). Pohamba was unable to stand for re election in 2014 due to constitutional term limits. The election was again won overwhelmingly by SWAPO, and Pohamba was succeeded by Hage Geingob on 21 March 2015. Less than a month later, on 19 April 2015, he retired as president of SWAPO. He ended his term with high approval ratings, being hailed for pushing for gender equality and increased spending on housing and education.

Жеке өмір

Похамба 1983 жылдан бері Пенэхупифоға үйленген. Олар Отави маңындағы Гиннаспох №41 фермасына ие.