1916-1945 жылдар аралығындағы АҚШ 10 центтік монетасы

Кіріспе

АҚШ-та 1916-1945 жылдар аралығында таңбаланған 10 центтік монета.

Меркурий дим – 1916 жылдың соңынан 1945 жылға дейін АҚШ Монета жасау орталығы шығарған он центтік монета. Адольф Вайнман салған бұл монета, сондай-ақ «Қанатты бостандық басы» дим деп те аталады. Оның қанатты фригиялық бас киімімен бейнеленген жас Бостандық суреті рим құдайы Меркуриймен шатастырылғандықтан, бұл атау кеңінен таралды. Вайнман заңгер және ақын Уоллес Стивенстің әйелі Элси Стивенсті модель ретінде пайдаланған деп саналады. Монетаның сыртқы жағында бірлік пен күшті бейнелейтін фасци және бейбітшілікті көрсететін зәйтүн бұтағы салынған. 1916 жылға қарай Монета жасау орталығының бас гравері Чарльз Барбер салған он, жиырма бес және жарты доллар монеталары 25 жылдан бері таңбаланып келді. Оларды Конгресс рұқсатысыз, Монета жасау орталығының бөлігі болып табылатын Қаржы министрлігі ауыстыруға құқылы болды. Монета жасау орталығының қызметкерлері дизайнды өзгерту қажет деп жаңылысқандықтан, үш мүсінші арасында байқау ұйымдастырылды, оған 36 жылдан бері лауазымында отырған Барбер де қатысты. Вайнманның дим және жарты доллар монеталарына арналған дизайндары таңдалды. Жаңа монетаның дизайны әдемілігімен танымал болғанымен, монета жасау орталығы автоматтар өндірушілерінің жаңа монетаны өз құрылғыларында қолдануда қиындықтарға тап болғанын білгеннен кейін оған өзгерістер енгізді. Монета 1945 жылға дейін таңбаланды, содан кейін Қаржы министрлігі жаңа дизайнды, жақында қайтыс болған президент Франклин Рузвельттің суретін салуға бұйырды. Меркурий дим 2016 жылы оның 100 жылдығына орай қайтадан алтыннан таңбаланды.

Шығарылу және өндіріс; атау және дизайн даулары

Меркурий динаты 1916 жылғы 30 қазанда, Барбер динатының өндірісі тоқтаған күні айналысқа шығарылды. Бірнеше газет Вайнманның монограммасы аверсте тым көзге түсетініне шағымданды; The New York Times газеті мәліметінше, Қаржы министрлігі оны алып тастауды қарастырып жатқан. 4 қарашада Вайнман Джойстен оны алып тастау жоспары бар ма екенін сұрады; ол Вайнманның дизайнына ризашылық білдіріп, Жазухана баспаға шыққан мәліметтерге жауапты емес екенін мәлімдеді. Вайнман диманың дизайнына өзгерістер енгізуді үміттене отырып қайта хат жазды, бірақ Конгресс актісі ғана дизайнды өзгерте алатынын естіді. 1916 жылы алғашқы рет айналысқа шығарылған үш монетаның ішінде Меркурий динаты ерекше мақтауға ие болды. Айналысқа түскен күні банктерде сатылған монеталардың саны шектеулі болды. Бір Миннеаполис газеті оны «жауынгерлік балта» немесе «гольф» монетасы деп атады, бұл фасция туралы білімнің жетіспеуін көрсетеді. 1917 жылғы қаңтардағы «Нумизматист» журналына жазылған хат монетаны «Меркурий» деген лақап атымен атаудың алғашқы нумизматикалық сілтемесі болып табылады. Ланге осы қате атаудың тарихын зерттеді. Бас гравер Барбер 1917 жылғы 18 ақпанда 37 жыл қызмет еткеннен кейін қайтыс болды. Оның орнын 72 жастағы Морган иеленді, ол Барбердің өкілеттігінің барлық кезеңінде оның көмекшісі болған. Дима 1930 жылға дейін көптеп соғылды, бірақ 1916 жылғы D нұсқасы және 1921-1923 жылдар аралығындағы кезеңде, экономикалық төмендеу монеталарға деген қажеттілікті азайтты, ерекше жағдай болды. 1922 жылы дима соғылмады, бұл 1826 жылдан бері алғаш рет болды. Ұлы депрессия басталғаннан кейін 1930 және 1931 жылдары монеталардың саны тағы да азайды; 1932 және 1933 жылдары дима монеталарын шығару тоқтатылды. Аз ғана соғылған монеталар бүгінде сирек емес, өйткені олардың көп бөлігі жинақталды, ал 1930 және 1931 жылғы дималар экономика жақсарған кезде банктерден оңай қол жетімді болды. Экономика қайта жандана бастаған кезде 1934 жылы монеталардың шығарылуы қайта басталды және дима серияның соңына дейін әр жыл сайын көптеп соғылды. 1930 жылдардың басында Еуропада фашистік қозғалыстардың күшеюімен АҚШ-та Муссолинидің Ұлттық фашистік партиясының символы – фасцияның бейнесіне қарсылық білдіріле бастады. Алайда, диманы қорғаушылар фасцияның бірлік символы ретінде қарастырылғанын атап өтті. 1945 жылғы сәуірде президент Франклин Рузвельт қайтыс болғаннан кейін, оның суреті салынған монета шығару туралы дереу шақырулар жасалды. Рузвельт «March of Dimes» қозғалысымен тығыз байланысты болғандықтан және диманың дизайны 25 жылдан астам уақыт бойы соғылғандықтан, Конгресс шешімі қажет болмай, оны ауыстыруға болады, сондықтан Қаржы министрлігі Рузвельтті құрметтеу үшін осы номиналды таңдады. Монетхананың бас гравері Джон Р. Синнок, Морганның ізбасары, Рузвельттің суретін бейнелеген дизайнды жасады, ол 1946 жылы Меркурий димасын алмастырды, ал 1945 жыл оның соңғы шығарылған жылы болды. Монета соғу директоры Нелли Тайло Росс мәлімдемесіне сәйкес, барлығы 2 677 232 488 Меркурий димасы соғылды.

The Mercury dime was released into circulation on October 30, 1916, the same day that production of the Barber dime ceased. Several newspapers complained that Weinman's monogram was too prominent on the obverse; according to The New York Times, the Treasury was considering removal. On November 4, Weinman enquired of Joyce whether any removal was contemplated; he received in reply compliments on his design and Joyce's statement that the Mint was not responsible for what appeared in print. Weinman wrote again, hoping to make changes to the dime, but was told that only an act of Congress could change the design. Of the three circulating coins first struck in 1916, the Mercury dime was particularly praised. On the first day of circulation, quantities sold were limited at banks. One Minneapolis newspaper dubbed it the "battle ax" or "golf" dime, reflecting a lack of knowledge concerning the fasces. A letter to the editor in the January 1917 The Numismatist appears to be the first numismatic reference to the coin by the nickname "Mercury". Lange traced the history of this misnomer,

Chief Engraver Barber died on February 18, 1917, having served 37 years in office. His successor was the 72 year old Morgan, who had served under Barber for his entire tenure. The dime was struck in substantial numbers until 1930, with the notable exception of the 1916 D issue and from 1921 to 1923, when an economic downturn caused the need for coins to diminish. No dimes were struck for 1922, the first time since 1826 that this had occurred. With the onset of the Great Depression, mintages dropped again in 1930 and 1931; coinage of dimes was suspended entirely in 1932 and 1933. The low mintage dates are not rare today as many were hoarded, and 1930 and 1931 dated dimes proved readily available from the banks once the economy improved. With the economy beginning to pick up again, coinage resumed in 1934, and the dime was struck in large numbers each year through the end of the series. In the early 1930s, with the rise of fascist movements in Europe, objections began to be raised in the United States to the presence of fasces, the emblem of Mussolini's National Fascist Party, on the dime's reverse. However, defenders of the dime stressed that the fasces were meant as a symbol of unity. The death of President Franklin Roosevelt in April 1945 brought immediate calls for a coin to be issued with his image. As Roosevelt had been closely associated with the March of Dimes, and as the dime's design could be replaced without the need for congressional action as it had been struck for more than 25 years, the Treasury chose that denomination to honor Roosevelt. Mint Chief Engraver John R. Sinnock, Morgan's successor, executed the design featuring Roosevelt, which replaced the Mercury dime in 1946, making 1945 the last year in which it was produced. According to Mint Director Nellie Tayloe Ross, a total of 2,677,232,488 Mercury dimes were struck.

Жинақтау

1916 жылғы Денвер монетасы таңбаланған D Mercury тыны 264 000 данамен серияның маңызды күні болып табылады. Төменгі тираж 1916 жылдың қарашасында фон Энгелькен үш монета басшысына үлкен көлемде шилінгтерге тапсырыс бергендігімен байланысты, және Денверге олар толыққанша дайын болғанша тек шилінгтерді соғуды тапсырды. Денверде димдерді соғу 1917 жылға дейін жаңартылмады, бұл 1917 жылғы D-ны салыстырмалы түрде сирек етеді. Mercury дим сериясында аз ғана сорттар белгілі. 1942/41 әдетте ескірген деп аталады; бірақ бұл шын мәнінде қос дөңгелек қатесі – монеталар соғылған алдыңғы бетіндегі матрица 1942 жылғы және 1941 жылғы хабтардан бір-бірден іздер алған (1990-жылдарға дейін дизайнды толық бейнелеу үшін хабтан екі рет соққы беру қажет болды). Синноктың айтуынша, бұл монеталар 1941 жылдың соңында, 1942 жылғы матрицаларды дайындау кезінде соғылған болуы мүмкін. Сол кезде 1942/1 D да шығарылды, бірақ ол көзге көрінбейді. Танымал сорттардың бірі – 1945 S "Микро S", онда қалыптыдан кіші монета таңбасы бар. Бұл сорттың себебі – Сан-Францискодағы филиппин ақшаларын соғу үшін жасалған пуансонды (монета таңбасын матрицалар мен хабтарға түсіру үшін қолданылатын құрал) соғыс кезінде қолдану болды, онда монета таңбасы үшін аз ғана орын болған. 1928 жылдан бастап жеке баспагерлер монеталар альбомын, көбінесе папка түрінде шығара бастады, олар монеталарды жинау үшін кеңінен қолданылды. Бұл күні мен монета таңбасы бойынша ағымдағы ақшаны жинауға қызығушылықтың артуына әкелді. Көптеген Mercury димдері толық соғылмаған, яғни монеталар айналысқа түскенге дейін дизайнның егжей-тегжейі жоғалған. Өте жақсы соғылған димдерде «толық жолақтар» болады, яғни фасциядағы көлденең жолақтар толық көрінеді. Айналыста монетаның артқы жағы дизайнының рельефіне қатысты төменгі жиегі болғандықтан, тозуға бейімделген. Көптеген айналыста жүрген димдердің артқы жағында тозу көбірек байқалады. Денверде 1923 немесе 1930 жылғы димдер соғылмаса да, 1923 D немесе 1930 D димдері сияқты үлгілер кездесуі мүмкін. Бұл жалған монеталар таза күмістен соғылады, бұл монета жасаушыға өндіріс құны мен номиналды құны арасындағы айырмашылықтан пайда табуға мүмкіндік береді. Олар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана пайда болды, әрқашан тозған күйде кездеседі және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ монеталарын жалғандағандығы белгілі Кеңес Одағында соғылған деп есептеледі.

The 1916 D Mercury dime, struck at the Denver Mint, is the key date of the series, with a mintage of 264,000 pieces. The low mintage is because in November 1916, von Engelken informed the three mint superintendents of a large order for quarters, and instructed that Denver strike only quarters until it was filled. Striking of dimes at Denver did not resume until well into 1917, making the 1917 D relatively rare as well. Few varieties are known in the Mercury dime series. The 1942/41 is generally termed an overdate; it is actually a doubled die error—the obverse die from which the coins were struck took one impression from a 1942 dated hub and one from a 1941 dated hub (until the 1990s, dies required two strikes from a hub for the design to be fully impressed). Sinnock stated that the pieces were most likely struck in late 1941, when preparation of the 1942 dies was under way. Also produced at that time, though less apparent to the naked eye, was the 1942/1 D. Another popular variety is the 1945 S "Micro S", with a smaller than normal mintmark. This variety was caused by the Mint's wartime use of a puncheon (used to impress mintmarks on dies and hubs) which had been made for use with early 20th century Philippine coinage struck at San Francisco, which had only a small space for the mintmark. Beginning in 1928, coin albums were issued by private publishers, mostly in folder form, which were widely used to collect the pieces. This led to a great increase in interest in collecting current coinage by date and mintmark. Many Mercury dimes were not fully struck, meaning that design detail was lost even before the coins entered circulation. Exceptionally well struck dimes display "full bands", that is, the horizontal bands on the fasces show full detail. In circulation, the reverse tended to more readily display wear due to a lower rim in relation to the relief of the design. Most well circulated dimes show more wear to the reverse. Although no 1923 or 1930 dimes were struck at Denver, specimens appearing to be 1923 D or 1930 D dimes may be encountered. These counterfeits are struck in good silver, allowing the coiner to profit on the difference between the cost of production and the face value. They did not appear until after World War II, are invariably found in worn condition, and are believed to have been struck in the Soviet Union, a country known to have counterfeited US coins during World War II.

Меркурий жобасы

1961 жылы 21 шілдеде бірнеше Меркурий димдері Меркурий Редстоун 4 суборбитальдық миссиясымен, Меркурий жобасының екінші пилоттық рейсі және АҚШ-тың екінші адаммен ғарышқа ұшуы барысында ғарышқа ұшырылды. Монеталар капсуламен бірге Атлант мұхитына батып, бірақ 1999 жылы капсуламен бірге шамамен 16000 фут (4877 метр) тереңдіктен қайта табылды.

2016 жылғы алтын нұсқа

2016 жылдың 21 сәуірінде Ақша дарабы (Mint) Меркурий динарының алтыннан жасалған жүз жылдық нұсқасын шығарды, ол Ақша дарабының ресми сайты арқылы сатылды. Сұраныс өте жоғары болғандықтан, монета сатылымға шыққаннан кейін 45 минут ішінде тапсырыс беру мүмкін болмай қалды. 26 сәуірде Ақша дарабы 122 510 дана сатылғанын хабарлады, бұл монетаның ең жоғары лимитінен 2 490 дана ғана кем. Сатылмаған немесе бұрынғы сатудан Ақша дарабына қайтарылған шамамен 8 000-нан 9 000 монетаны қоса алған қалдықтар 2016 жылдың 15 желтоқсанында сатуға ұсынылды, әрбір клиентке тек бір монетадан ғана берілді және 90 минут ішінде сатылып кетті.