Кіріспе
АҚШ долларының қазіргі номиналы – АҚШ бес центтік монетасы.
the U. S. five cent coin
Никель – АҚШ монетасы. Ол купроникельден (75% мыс және 25% никель) жасалған және 1866 жылдан бері шығарылып келеді. Оның диаметрі 0,835 дюйм (21,21 мм), ал қалыңдығы 0,077 дюйм (1,95 мм). Бес центке тең күміс жарты дина 1792 жылдан 1873 жылға дейін, бүгінгі купроникельдік нұсқасынан бұрын қолданылды. Америка Азамат соғысы экономикалық қиындықтарға алып келді, нәтижесінде алтын мен күміс айналымнан шығарылды. Оған жауап ретінде, үкімет төмен номиналды монеталардың орнына бастапқыда қағаз валюта шығарды. 1865 жылы Конгресс, Валюта бюросының (қазіргі Гравюра және баспа бюросы) басшысы Спенсер М. Кларк өзінің суретін номиналға басып шығарғаннан кейін, бес центтік қағаз ақшаны жойды. Бағалы металлсыз екі және үш центтік монеталардың сәтті енгізілуінен кейін, Конгресс қарапайым металдан жасалған бес центтік монетаны да бекітті; Монета осы нұсқаны 1866 жылы шығара бастады. Shield никелінің бастапқы дизайны 1866 жылдан 1883 жылға дейін соғылды, содан кейін оның орнына Liberty Head никелі келді. 1913 жылы американдық монеталардың эстетикасын жақсарту мақсатында Buffalo никелі енгізілді. Никель қазіргі түрінде Джефферсон никелі ретінде шығарылады, ол алғаш рет 1938 жылы пайда болды. 2004 және 2005 жылдары Льюис пен Кларк экспедициясының екі жүз жылдығына арналған арнайы Джефферсон никелінің дизайны шығарылды. 2006 жылы Монета Джефферсон никелінің авторы Феликс Шлагтың түпнұсқа артқы жағын (немесе «құйрық» жағын) қайта пайдалануға көшті, бірақ Джейми Франки салған жаңа алдыңғы жағымен алмастырды. Инфляцияға байланысты никельдің сатып алу қабілеті төмендеуде, қазіргі уақытта монетаның құны федералды ең төменгі сағаттық жалақының 1% -ынан да аз. 2020 қаржы жылында никельдің өндіріс құны 7 центтен асты; Монета жасау бюросы шығындарды төмендету үшін арзан металдарды пайдалану мүмкіндігін қарастырып жатыр. 2018 жылы Филадельфия және Денвер монетаханаларында 1,26 миллиардтан астам никель шығарылды.
Күміс жарты динамы
Күміс жарты дисме (жарым дим деп аталатын, сол сияқты айтылатын, алғашқыда аталған) 1792 жылғы Монета жасау туралы заңмен белгіленген номиналдардың бірі болды; оның салмағы мен тазалығы заңмен бекітілді. Федералды билік астындағы алғашқы монеталар 1792 жылы Джон Харпердің жертөлесінде соғылған жарты димдер болды. Бұл монеталардың қалыптарын Адам Экфелдт жасаған. Жарты ғасырдан кейін ол президент Джордж Вашингтонның жарты димдерді жасауға күміс бергенін, ал 1500 монетаны Вашингтонның Мемлекеттік хатшысы Томас Джефферсонға АҚШ және шетелдегі маңызды тұлғаларға тарату үшін тапсырғанын еске түсірді. Аңыз бойынша, президент Вашингтон монеталар үшін күміс жиынтығын өз үйінен, Вернон тауынан ұсынған. 1792 жылдың соңында Конгреске жолдаған жылдық үндемесінде Вашингтон монета шабу ғимаратының салынып жатқанын атап өтіп, былай деді: "Айналымдағы ұсақ монеталардың жетіспеуіне байланысты алғашқы назар жарты димдерді соғуға аударылды". 1793 жылы жаңадан құрылған Филадельфия монетаханасы центтер мен жарты центтерді соға бастады. Құнды металлдан монета соғу кешіктірілді; Конгресс сынақшы мен бас монеташыдан әрқайсысы 1793 жылы үлкен сомада кепілдік беруді талап етті. 1794 жылы Конгресс бас монеташының кепілдігін төмендетті, ал сынақшының кепілдігін; Президент Вашингтонның осы лауазымдарға тағайындаған адамдары біліктілікке ие болып, қызметке кіре алды. Сол жылы күміс монеталар соғыла бастады. Жарты дим бастапқыда 1794 жылдан 1805 жылға дейін соғылды, бірақ 1798, 1799 немесе 1804 жылдарымен даталанған жоқ. 1804 жылы АҚШ-тың күміс монеталары көптеп экспортталды, өйткені оларды Батыс Үндістанда ауыр испан монеталарымен тең құнмен алмастыруға болады, ал олар балқыту және қайта соғу үшін Монетаханаға жіберілетін. Оған жауап ретінде 1804 жылы АҚШ күміс доллар соғуды тоқтатты; жарты димді соғу 1805 жылдан 1829 жылға дейін тоқтатылды. 1807 жылы монетахана директоры Роберт Паттерсон Джефферсонға (сол кездегі президент) жолдаған хатында "Біздің күміс балдағымыздың (көбінесе испан доллары) көбі банктер арқылы келеді және олар жарты доллардан артық монетаны қабылдауға өте сирек келіседі" деп түсіндірді. 1829 жылдан бастап күміс бес центтік монета қайтадан соғылды; 1837 жылдан бастап оның тазалығы 0,8924-тен 0,900-ге дейін арттырылды. Сондай-ақ 1837 жылы жарты димнің алдыңғы бетінің дизайны Уильям Книсстің Эркиндік бейнесін бейнелейтін дизайнынан Кристиан Гобрехттің отырған Эркилікті бейнелейтін дизайнына өзгертілді; 1873 жылы оны жоюға дейін жарты дим осы дизайнның өзгертілген нұсқаларын тасыды. 1851 жылы ол АҚШ-тың ең кішкентай күміс монетасы болмай қалды, өйткені Монетахана үш центтік монета шығарды.
Никельдің пайда болуы
Азамат соғысы американдық көптеген монеталардың айналымнан жоғалуына себеп болды, бұл олқылықты саудагерлік жетонтар, пошта маркаларына оралған қағаздар және АҚШ-тың үш центтік номиналындағы ақшалай бөлшектері толтырды. Алтын немесе күміс монеталар жиналып, экспортталғанымен, сол кездегі жалғыз базалық металл монетасы болған мыс-никель центі де жоғалып кетті. 1864 жылы Конгресс үш центтік банкнотаны жою арқылы монеталарды айналымға қайтару процесін бастады және төмен құндылыққа ие қола центтер мен екі центтік монеталарды соғуға рұқсат берді. Бұл жаңа монеталар бастапқыда танымал болды, бірақ екі центтік монеталар көп ұзамай айналымнан шығарылды. 1865 жылдың 3 наурызында Конгресс 75% мыс және 25% никельден жасалған үш центтік монеталарды соғуға рұқсат беретін заң қабылдады. 1864 жылы Конгресс ақшалай бөлшектердің үшінші сериясын бекітті. Бес центтік банкнотта «Кларк» суреті болуы тиіс еді, бірақ Уильям Кларк емес, Валюта бюросының басшысы Спенсер М. Кларк суреті шыққанда Конгресс ашуға келді. Нумизмат тарихшысы Уолтер Бриннің айтуынша, Конгресс «бірден бес центтік номиналды монетаны алып тастау туралы заң қабылдады және федералды монеталар мен ақшада тірі адамдардың суреттерін салуға тыйым салатын тағы бір заң қабылдады». Кларк жұмысын тек Қаржы министрі Салмон П. Чейстің жеке араласуы арқасында сақтап қалды. Монета соғу директоры Джеймс Поллок никельден монета соғуға қарсы болды, бірақ мыс-никель үш центтік монетаның алғашқы табысынан кейін, ол сол металдардан бес центтік монета соғуды жақтады. 1865 жылғы есебінде Поллок былай деп жазды: «Осы никель қорытпасынан бес центтік номиналындағы монетаны жасау оңай, ол бес центтік банкнотаның танымал орнын баса алады [Бес центтік монета базалық металдан соғылуы керек] тек бейбіт уақытта ақшалай төлемдерді қайта бастағанға дейін, үш центтен жоғары номиналдағы монеталарда күмістің орнын тұрақты түрде алуға төменгі сапалы қорытпалы монеталарға рұқсат етілмеуі керек». Өнеркәсіпші Джозеф Уортон АҚШ-та никель өндіруде дерлік монополияға ие болды және оны монета соғуда пайдалануға ұмтылды. Ол сонымен қатар Конгресте де үлкен ықпалға ие болды. Оның достары екі центтік монета үшін металл қолданысын қамтамасыз ете алмаса да, үш центтік монетаны жасауда сәтті болды. Поллок үш центтік монетамен бірдей қорытпадан жасалған, жалпы салмағы 60 граннан (3,9 г) аспайтын бес центтік монетаны соғуға рұқсат беретін заң жобасын дайындады. Өкілдер палатасының комитетінде салмақ, салмақты метрикалық жүйеде бес граммға тең ету үшін, бірақ көбінесе Уортон көбірек никель сата алуы үшін өзгертілді. Бұл жаңа монета номиналды құнының 0,01 долларына шаққандағы салмағы бойынша үш центтік мыс-никель монетамен салыстырғанда ауыр болды. Заң жобасы 1866 жылдың 16 мамырында пікірталассыз қабылданды. Жаңа мыс-никель монета бір долларға дейін заңды төлем құралы болып табылады және ол Қаржы министрлігінен АҚШ монеталарына, жарты цент, цент және екі центтік монеталарды қоспағанда, айырбасталатын болды. Оны 100 долларлық партиялармен банкноттарға айырбастауға болады. Он центтен төмен номиналы бар ақшалай бөлшектер айналымнан алынды.
Қалқан никелі (18661883)
Жаңа бес центтік монетаның мақұлдануын күтіп, 1865 жылы Монета жасау үйінің бас гравері Джеймс Б. Лонгакер монеталардың үлгілері мен дизайнын дайындауға кірісті. Қайтыс болған президенттер Джордж Вашингтонды (Вашингтон никелін қараңыз) және Авраам Линкольнді бейнелейтін мүсіндерді қабылдамағаннан кейін, Қазынашылық хатшысы Хью МакКаллок Лонгакердің екі центтік монетасына ұқсас дизайнды таңдады, онда аверсте қалқан, ал реверсте жұлдыздар мен сәулелермен оралған 5 саны бейнеленген. Бұл дизайн "Қалқан никелі" деп белгілі болды. Жаңа монеталарды өндіру қиынға соқты; планшеттің беріктігіне байланысты монеталардың сапасы төмен болды және соққылау қалыптарының қызмет ету мерзімі қысқа болды. Дизайнды көпшілік сынға алды; Уортон аверсті "үстіне салбыр көтерілген айқыш орнатылған және жылап тұрған ива ағаштарымен көмкерілген қабір тасы" деп сипаттады. "Американдық нумизматика журналы" "Қалқан никелін" "барлық белгілі монеталардың ең жаман" деп атады. 1867 жылы өндіріс мәселелерін азайту үмітімен реверстегі сәулелер алынып тасталды. Дизайнның өзгеруі халық арасында шатасу тудырды – көптеген адамдар бір дизайнның немесе екіншісінің жалған екенін ойлады – және Монета жасау үйі қалқан дизайнынан толығымен бас тартуды қысқа мерзімге қарастырды. Алғашқы жылдары қарқынды өндірілгеннен кейін, 1869 жылдың соңында сауда-саттық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жеткілікті никельдер соғылды; келесі жылдары одан да аз соғылды. Жаңа монеталар саудагерлердің қолында заңды төлем құралы ретінде жиналды, бірақ банктер оларды бір доллардан астам қабылдаудан бас тартты. Дүкен иелері монеталарды брокерлерге арзандатуға мәжбүр болды. Заң бойынша монеталарды қабылдауға міндетті пошта басшылары Қазынашылықтың оларды депозит ретінде қабылдамайтынын анықтады, бірақ рұқсат етілген заңға сәйкес, 100 долларлық партиялармен ғана қабылдады. 1871 жылы Конгресс мәселені жеңілдетіп, Қазынашылыққа 20 доллардан кем емес көлемде ұсынылғанда, шексіз мөлшерде никельдер мен басқа да төмен номиналды монеталарды сатып алуға рұқсат беретін заң қабылдады. 1933 жылға дейін, қалқан дизайны қолданыстан шыққаннан кейін ғана, никельге шектеусіз заңды төлем құралы мәртебесі берілді. Жарты димдер Филадельфия және Сан-Франциско Монета жасау үйлерінде 1873 жылғы Монета заңымен тоқтатылғанға дейін соғыла берді. Жоюға қарамастан, күміс монеталар Батыста, күміс немесе алтын монеталарға басымдық берілген аймақта, 19 ғасырдың соңына дейін айналымда болды. Экономикалық жағдайдың жақсаруы және күмістің төмендеуі 1876 жылдың сәуірінен бастап жиналған күміс монеталардың, соның ішінде жарты димдердің көп көлемін айналымға енгізді. 1876 жылдың соңында "Қалқан никелінің" өндірісі тоқтатылды. 1877 немесе 1878 жылдары коллекционерлерге арналған сынама монеталарды қоспағанда, "Қалқан никелі" соғылмады. Қазынашылықта үлкен қор болғандықтан, келесі бірнеше жылда тек аз ғана саны соғылды; толыққанды өндіріс 1881 жылдың желтоқсанына дейін қайта басталмады.
"Либерти" басының немесе "V" никелі (18831913)
1870-ші жылдардың соңында никель өндірісі тоқтап, мыс-никель үш центтік монетаның дайындығы шектеулі болған кезде, Уортон Монетаханада никельдің қолданылуын арттыруға тырысты. Бронза цент Монетахананың өндірісінің басым бөлігін құрады, сондықтан Уортон 1857 жылдан 1864 жылға дейін болғандай, оны мыс-никельден жасау үшін лоббилеуді бастады. 1881 жылы бұл лоббилеу Филадельфия Монетаханасының бастығы Арчибальд Луддон Сноуденді Монетахана гравері Чарльз Барберге жаңа цент, үш центтік және бес центтік монеталардың бірыңғай дизайнын жасауға бұйрық беруге әкелді. Сноуден жаңа монеталарда Либертидің бейнесі мен жазылуы, никельдің кері жағында бидай, мақта және жүгерінің гүл шоғыры болуын талап етті, олардың арасында "5" санын білдіретін рим саны "V" орналасуы керек еді. Ұсыныс бойынша никельдің салмағы өзгермейді, бірақ диаметрі ұлғайтылатын еді. Барбер қажетті дизайнды дайындады. Сноуден жаңа центтік немесе үш центтік монета жасаудан бас тартты, бірақ Барбер никельдің дизайнымен жұмысын жалғастырды. Оның өлшемдері, қазынашылық хатшысы Чарльз Фолгердің келісімі үшін Вашингтонға жіберілген кезде, Сноуденнің таңғалуына орай, мақұлданбады. Хатшы заңдарды қарап шығып, "Америка Құрама Штаттары" деген жазу монетаның алдынан емес, кері жағына жазылуы керек екенін түсінді. Барбер дизайнын сәйкес түрде өзгертті және 1883 жылдың басында монетаны дайындауға дайын болды. Алайда, сол кезде 1883 жылғы қалқанды никельдердің дайындығы басталған еді. Қалқанды монеталардың сирек кездесетіндігі үшін жиналмайтынына көз жеткізу үшін Монетахана қызметкерлері олардың өндірісін бірнеше ай бойы жалғастыруға рұқсат берді. Көрегендер жаңа никельде "СЕНТ" деген сөздің болмауының салдарынан оның көлемі бес долларлық алтын монетаға ұқсас екенін, алтынмен қаптаса, бес долларға сатылуы мүмкін екенін білді. Кейбір монеталарға алдамшылар қабырғалы жиек берді, осылайша оларды алтын монеталарға ұқсата білді. Монетахана жаңа монеталардың дайындалуын тоқтатты, ал қалқанды никельдердің дайындалуы жалғасты. Барберге жұмысын өзгерту тапсырылды, ол кері жақтағы "CENTS" сөзін орналастыру үшін басқа дизайн элементтерін жылжытты. Жаңартылған никель 1883 жылдың 26 маусымында шығарылды, со күні қалқанды никельдің дайындалуы тоқтатылды. Халық "центсіз" никельдерді дереу жинады, өйткені Қазынашылық департаменті оларды қайтарып алуға ниетті екенін және олар сирек болады деп сенді. Либерти бас никелі 30 жыл бойы кеңінен дайындалды, бірақ 1885-1886 және 1894 жылдардағы экономикалық төмендеу кезеңдерінде аз ғана санда дайындалды. 1890 жылы Конгресс үш центтік монетаның дайындалуын тоқтатты, бес центтік монета ғана мыс-никельден жасалған болып қалды. Сол жылы Конгресс Қазынашылық хатшысына егер бұрынғы дизайн кем дегенде 25 жыл бойы дайындалған болса, АҚШ монеталарының дизайнын өзгертуге рұқсат берді. Никель және күміс доллар өткен ширек ғасырда қайта жасалған болса да, соңғы заңдағы ереже оларды дереу қайта жасауға құқылы етті. 1896 жылы 1885 жылдан бері алғаш рет үлгілік никельдер дайындалды, онда эксперименталды, тесіктелген монеталар сынақтан өтті, бірақ қайта жасау жүргізілген жоқ.
Barber duly produced the required designs. Snowden eventually decided against a new cent or three cent piece, but Barber continued work on the nickel, with the size adjusted to When specimens were sent to Washington for routine approval by Treasury Secretary Charles J. Folger, to Snowden's surprise, they were rejected. The secretary, on review of the coinage statutes, had realized that the laws required "UNITED STATES OF AMERICA" to appear on the reverse, not the obverse where Barber had placed it. Barber modified his design accordingly, and the coin was ready for striking in early 1883. However, by then, Shield nickels dated 1883 had already been coined. To ensure proof Shield pieces would not be hoarded for their rarity, Mint officials allowed their continued production for several months. Criminals soon realized that the new nickel, which lacked the word "CENTS", was close in size to the five dollar gold piece, and if they were to plate the nickel with gold, it might be passed for five dollars. Some coins were even given a reeded edge by fraudsters, making them appear more like the gold coins. The Mint halted production of the new coins; production of Shield nickels continued. Barber was told to modify his work, which he did, moving other design elements to accommodate the word "CENTS" at the bottom of the reverse. The revised nickel was issued on June 26, 1883, the date on which production of the Shield nickel was finally stopped. The public promptly hoarded the "centless" nickels, believing the Treasury Department intended to recall them, and that they would become rare. The Liberty Head nickel was heavily struck during its 30 year run, except during economic downturns in 1885–1886 and in 1894, when only small numbers were struck. In 1890, Congress ended production of the three cent piece, leaving the five cent coin as the only one in copper nickel. That year, Congress also allowed the Secretary of the Treasury to authorize the redesign of United States coins, if the former design had been struck for at least 25 years. Although the nickel and silver dollar had been redesigned within the previous quarter century, a provision in the latter act made them eligible for immediate redesign. In 1896, pattern nickels were struck for the first time since 1885, when experimental, holed coins had been tested; however, no redesign took place.
Никельдің саудадағы өсуі
Азық-түлік сату, ойын-сауық және құмар ойындарға арналған монетамен жұмыс істейтін автоматтары 1890 жылдары танымал болды. Мұндай автоматтары бизнестегі бос жайға орналастырылып, аз күтімді қажет ететін және иелеріне табыс әкелетін болды. 1898 жылдан бастап монетамен жұмыс істейтін механикалық пианинолар да кең таралды. «Миллс Новелти» компаниясы мұндай құрылғылардың жетекші өндірушісі болды; 1906 жылға қарай ол механикалық түрде ойналатын скрипкадан бастап, бақ болжау автоматтарына дейін машиналар шығарды. Кейбір автоматтары центтерді немесе басқа номиналды монеталарды қабылдаса, никель осы автоматтары үшін басты таңдау болды. Монетамен жұмыс істейтін автоматтарында никельді пайдаланудың нәтижесінде бизнес саласындағы жаңалықтардың бірі – автоматтардың пайда болуы болды, онда клиенттер монетаны (бастапқыда никель, бірақ 1950 жылдары жоғары номиналды монета қажет болды) салып, тұтқаны бұрып, өздеріне сэндвич немесе десерт алып, қызмет көрсететін. Мұндай мейрамханалар алғаш рет Германияда ашылды, бірақ АҚШ-та «Horn & Hardart» сияқты фирмалардың арасында танымал болды. Монетаның атымен аталатын бизнес түрі – «никелодеон» кинотеатры, онда никельге қысқа метражды фильмдер сериясын көруге билет алуға болады, әдетте олардың ұзақтығы 12 минутты құрайды, және ол түстен кейіннен түнге дейін үздіксіз көрсетіліп тұрады, ал көрермен қалаған уақытына дейін қалуға еркін. «Аркада» басқа номиналды монетаның атымен аталғанымен, онда да никель жиі қолданылды. 1880 жылдарға дейін батыс штаттарында никель айналымы аз болды (ондағы адамдар күміс және алтын монеталарды артық көреді); жаңа «Liberty Head» дизайнына деген қызығушылық сол аймақта никельдің қолданылуын арттырды. Жақсы экономикалық жағдай және монетамен жұмыс істейтін автоматтарында қолдануға никельге деген жоғары сұраныс 1900 жылға қарай оның бүкіл елде айналымына әкелді. Сол жылы Ақша соғу директоры Джордж Робертс Конгреске никельдер мен центтерді соғу үшін базалық металдарды сатып алуға арналған қаражатты бес есеге арттыру туралы ұсыныс жасады. Ол кезде заңдық шектеулер центтер мен никельдерді тек Филадельфияда ғана өндіруге рұқсат берді; Робертстің Конгреске басқа ақша соғу орындарында да соғуға рұқсат беру туралы өтініші 1906 жылы мақұлданды. Денвер және Сан-Франциско ақша соғу орындарында 1912 жылдан бастап никельдер соғыла бастады.
1913 жылғы Либерти Хед никелі
Liberty Head никелі 1912 жылдан кейін ауыстырылды, бірақ бастапқыда 1913 жылғы дизайздағы монеталардың бар екеніне ешқандай мәлімет болған жоқ. 1919 жылдың желтоқсан айында монета сатушы Сэмюэл В. Браун 1913 жылғы Liberty Head никельдерін сатып алу туралы жарнамаларды монеталар туралы басылымдарға орналастырды. Келесі тамызда Браун Америкалық нумизматикалық қауымдастығының (ANA) жылдық конгресінде осындай монетамен пайда болды. Браун 1913 жылға арналған бас қалыптың дайындалғанын және осы монеталардың оны сынау үшін соғылғанын мәлімдеді. Браун бес монетаға ие болды және оларды кейін сатты. Эксцентрикалық полковник E. H. R. Greenнің, Техас штатының Форт-Уорт аймағындағы танымал коллекционерінің қолында он бес жыл болғаннан кейін, монеталар 1943 жылы ақыры таратылды. Содан бері олардың әрқайсысының бірнеше иесі болды. Бүгінде екеуі Вашингтондағы Смитсон институтында және Колорадо-Спрингс қаласындағы ANA ақша мұражайында қойылған, ал үшеуі жеке меншікте. 1913 жылғы Liberty Head никелінің соңғы сатылымы 2010 жылдың қаңтар айында аукционда 3 737 500 долларға өтті. 1913 жылғы никельдердің қалай жасалғаны белгісіз. Монета айналысына қатысты жазбаларда 1913 жылғы Liberty Head никельдерінің өндірісі тіркелмеген, сондай-ақ оларды жасауға рұқсат берілмеген. Қалыптар алдын ала дайындалып, 1913 S Liberty Head никелін соғу үшін Калифорнияға жіберілді, бірақ 1912 жылдың желтоқсанында Монета директоры Робертстің ескі дизайнды тоқтату туралы бұйрығынан кейін олар Филадельфияға қайтарылды. Олар 23 желтоқсанға дейін жеткізілді және қаңтар айының басында әдеттегідей жойылды. Браун Филадельфия монета айналысына қатысты қызметкер болған (бірақ бұл 1963 жылға дейін белгілі болмады) және көптеген теориялар күдіктің ойын оған аударады.
Дизайн және атауы
Аверстегі түпкілікті американдық және реверстегі бизонның моделі болған адамдардың кім екені нақты белгісіз. Фрейзер түпкілікті американдықтардың нақты бір адамға емес, жалпы типке негізделгенін айтты және үлгі ретінде әртүрлі түпкілікті американдықтарды атады, бірақ олардың айтқандары әрқашан бірдей болған жоқ, соның ішінде Iron Tail (Оглала Лакота), Two Moons (Солтүстік Шайенн) және Big Tree (Киова тайпасынан). Тағы да талапкерлер болды, ең танымалдары – Джон Биг Три, Сенека тайпасынан шыққан, ол 1967 жылы қайтыс болғанға дейін "никельдегі үнді" деп көптеген рет көпшілік алдында пайда болды. Фрейзер реверстегі жануардың американдық бизон, Black Diamond екенін айтты, ол Бронкс зообағында өмір сүргенін мәлімдеді, сондай-ақ модельді Бронкс зообағындағы бизон деп сипаттады. Бірақ, Black Diamond ешқашан Бронкс зообағында болған емес, оның орнына Central Park зообағында (екі мекеме де Нью-Йорк қаласында) 1915 жылы сатылып, сойылғанға дейін өмір сүрген. Black Diamond-тың қазірге дейін сақталған басының мүйіздерінің орналасуы, никельдегі бизонның мүйіздерінің орналасуынан өзгеше. Монетаның пайда болған сәтінен бастап оны "Бюффало никелі" деп атады, бұл бизонның кең таралған атауын көрсетеді. Ең көп таралған нумизматикалық басылым – Coin World оны "үнді бас никелі" деп атайды, ал Р. С. Йеоманның "Қызыл кітабы" оны "үнді бас немесе бизон" деп сипаттайды.
Джефферсон никелі (1938 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Буффало 25 жыл бойы соғылып, Конгресс актісіз ауыстырылуы мүмкін болған кезде, Монетхана оны жылдам ауыстыруға кірісті. Фрейзердің дизайны бүгінде нумизматистер арасында танымал болғанымен, 1938 жылы ол осындай мәртебеге ие болған жоқ, сондай-ақ шешімге қатысты халық наразылығы болған жоқ. 1938 жылдың қаңтарында Монетхана жаңа никель дизайны үшін ашық конкурс жариялады, жеңімпазға 1000 доллар сыйлық қарастырылды. Бәсекелестерге 1943 жылы Джефферсонның туғанына 200 жыл толуын еске түсіре отырып, оның портретін аверске, ал Монтичелло үйінің бейнесін реверске салу тапсырылды. 24 сәуірде Феликс Шлаг жеңімпаз деп жарияланды. Оның дизайнындағы Джефферсон суреті 2004 жылға дейін никельде қолданылды, ол Бостонның Көркем өнер мұражайында сақталатын мүсінші Жан Антуан Худонның бұрынғы президенттің бюстімен үлкен ұқсастықтарды көрсетті. Дегенмен, модель айналымға шығарылған никельден өзгеше болды, себебі ол Монтичеллоның бұрышты көрінісін және Монетхана қызметкерлері ұнатпаған шрифт стилін бейнеледі; Шлаг екеуін де өзгертуге міндетті болды. Бір түсініксіздік немесе қателік салдарынан, Шлаг дизайнда өзінің инициалдарына орын бермеді; олар 1966 жылға дейін қосылмады. Өндіріс 1938 жылдың 3 қазанында басталды, ал 15 қарашада айналымға жіберілді. Заманауи есептерге сәйкес, Джефферсон никелі бастапқыда жинақталып, 1940 жылға дейін айналымда кеңінен таралмады. АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде никель маңызды соғыс материалына айналды, сондықтан Монетхана оның қолданылуын азайтуға тырысты. 1942 жылдың 27 наурызында Конгресс 50% мыс және 50% күмістен жасалған никельді бекітті, бірақ Монетханаға пропорцияларды өзгертуге немесе қоғамдық мүдделерді ескере отырып, басқа металдар қосуға рұқсат берді. Монетхананың басты мәселесі никельді пайдаланбайтын, бірақ автоматтардағы жалған ақшаны анықтау құрылғыларын қанағаттандыратын қорытпаны табу болды. 56% мыс, 35% күміс және 9% марганец қоспасы жарамды деп танылды және бұл қорытпадан 1942 жылдың қазан айынан бастап никельдер соғыла бастады. Соғыстан кейін оларды оңай сұрыптап алу және қайтарып алу мақсатында Монетхана барлық «соғыс никельдерін» Монтичеллоның үстінде үлкен монета таңбасымен шығарды. Филадельфиядағы «P» таңбасы – АҚШ монеталарында алғаш рет пайда болған монета таңбасы еді. Соғысқа дейінгі құрам 1946 жылы қайта жаңартылды, содан бері шығарылған барлық никельдер 75% мыс және 25% никельден жасалған. 1966 жылы дизайнда шағын өзгеріс жасалып, дизайнердің инициалдары (FS) Джефферсонның портретінің астындағы аверске қосылды. Осы өзгерісті еске алу үшін, инициалдары бар 1966 жылғы екі сынама никель соғылып, оған сыйлық ретінде табыс етілді. 1965 және 1967 жылдар аралығында соғылған монеталарда монета таңбалары болған жоқ, себебі Монетхана күміс айналымдағы монеталарды мыс-никельмен алмастырды. 1968 жылдан бастап монета таңбалары қайта қолданыла бастады және никельде Джефферсонның бюстінің оң жағындағы төменгі бөлігіне жылжытылды. 1971 жылдан бастап Сан-Францискода айналымға арналған никельдер соғылмады – 1971 жылғы «S» никелі 1878 жылдан бері соғылған алғашқы сынама никель болды.
Батысқа қарай саяхат ескерткіштері (20042005)
АҚШ-тың екі жүз жылдық мерейтойына арналған монеталар айналысқа шығарылды, 1975 және 1976 жылдары соғылған ширек, жарты доллар және доллар монеталарына "1776–1976" екі жылдық белгі қойылды. Канада 1992 жылы провинциялары мен аумақтарына арналған сәтті тоқсандық монеталар сериясын шығарғаннан кейін, Монетхана АҚШ штаттарына арналған АҚШ тоқсандықтарын шығаруға Конгресс рұқсатын алды; олар 1999 жылы шығарыла бастады. 2002 жылы Монетхана Льюис пен Кларк экспедициясының екі жүз жылдығына орай никельді қайта жобалауды қарастыра бастады. Өкіл Эрик Кантор (R VA) Монтичеллоның (оның туған штатында орналасқан) никельден толығымен алынып тасталуын қалаған жоқ. Нәтижесінде, 23 сәуір 2003 жылы президент Джордж Буш «Американың 5 центтік монета дизайнының сақталуы туралы» заңға қол қойды. Оның шарттарына сәйкес, Қаржы министрі экспедицияның және Луизиананы сатып алудың 200 жылдығына орай никельдің дизайнын өзгерте алады, бірақ 2006 жылдан бастап никельде қайтадан Джефферсон мен Монтичелло бейнеленеді. Конгресс тағы да әрекет етпесе, болашақтағы барлық бес центтік монеталарда Джефферсон мен Монтичелло болады. 2004 жылы Монетхана Шлагтың аверсін екі жаңа реверс дизайнымен пайдаланды. Монета ойып жасаушы Норман Е. Неметтің Джефферсон үшін соғылған үнділік бейбітшілік медалінің бейімделуі алғашқы жаңа дизайн болды, одан кейін экспедицияда қолданылған кемелерге ұқсас кемелерді Монета ойып жасаушы Аль Малецкий бейнеледі. 2005 жылғы аверс тек сол жылы ғана, мүсінші Джо Фицджеральдтың Хоудонның Джефферсон бюстіне негізделген дизайнымен соғылды. Аверстегі "LIBERTY" деген жазу Джефферсонның Тәуелсіздік декларациясын жазу кезіндегі қолжазбасынан алынған; бұл сөз сол құжатта ешқашан үлкен әріппен жазылмағандықтан, Фицджеральд Джефферсонның басқа жазбаларынан үлкен L әрпін алды. Жылдың бірінші жартысындағы реверсте американдық бизон бейнеленген, ол Buffalo nickel-ді еске түсіреді және Джейми Франки жасаған. Екінші жартысының реверсінде жағалау сызығы мен Уильям Кларк, экспедицияның жетекшілерінің бірі жазған «Океан көрініп тұр! О! Қуаныш!» деген сөздер көрсетілген. Кларк сөзді «океан» деп жазған, бірақ Монетхана орфографияны жаңартып түзету жасады. 2006 жылдан бері тағы бір Франки дизайны қолданылып келеді, ол Рембрандт Пилдің 1800 жылғы зерттеуіне негізделген Джефферсонның алдыңғы жағын (профильде емес) бейнелейді және Джефферсонның қолжазбасындағы «Liberty» сөзін қамтиды. Монетхананың атқарушы директоры Дэвид Лебриктің сөзіне göre, «Джефферсонның алға қарап тұрған суреті [оның] көрегендігіне лайықты құрмет». 2006 жылдан бастап реверсте қайтадан Шлагтың Монтичелло дизайны қолданылды, бірақ Монетхана гравёрлері оны жаңадан өткірледі. Шлагтың 1966 жылы бас әріптері қойылған аверс дизайны енді қолданылмағандықтан, оның бас әріптері Монтичеллоның оң жағындағы реверске орналастырылды.
Металл құндылықтарының өсуі
ХХІ ғасырдың алғашқы онжылдығында мыс пен никельдің бағасы күрт өсті, нәтижесінде 2003 қаржы жылында 3,46 цент құнған никельді жасау шығыны 2012 қаржы жылында 10,09 центке жетті. Салыстыратын болсақ, Канаданың никелі (негізінен болаттан жасалған) 2019 жылға дейін өндірілу құны номиналды құнынан төмен болды. Осыған жауап ретінде 2004 жылы Монетахана директоры Генриетта Фор Конгрестен қазіргі монета металдарына арзан баламаларды зерттеуді қаржыландыруды сұрады. Бұл бастама 2005 жылы ол қызметтен кеткен кезде тоқтап қалды, бірақ 2010 жылы Конгресс Монетаны жаңғырту, бақылау және сабақтастық туралы заңды (CMOCA) қабылдап, Монетахананы центтен долларға дейінгі алты номиналдың қазіргі құрамына баламаларды зерттеуге міндеттеді. 2011 жылы Монетахана Пенсильвания штатының Джонстаун қаласындағы Concurrent Technologies Corporation компаниясына бұл мәселені зерттеуге келісім шарт жасады. Заңнамаға жауап ретіндегі есепте бір центтік монетаны өндіру құнын бір центтен төмендету мүмкін емес екендігі айтылды, сондықтан ол қарастырылмай қалды. Есепте мәселені одан әрі зерттеу үшін қосымша уақыт сұралып, қазіргі қолданыстағы монета металдарының сақталуы қамтамасыз етілді. Монетахана 2011 қаржы жылында 840 миллион дана никельге дейін, ал 2015 жылы 1,08 миллиард данаға дейін саудадағы сұраныстың артуын күтті. Сонымен қатар, айналымдағы никельдің көп мөлшерін балқыту арқылы жоғалтуды болдырмау үшін АҚШ Монетаханасы 2006 жылдың 14 желтоқсанында пеннилерді (2013 жылы өндірілу құны 1,83 цент болған) және никельдерді балқыту мен экспорттауды қылмыстық қылық деп жариялаған уақытша ережелерді енгізді. Бұл ережелерді бұзушыларға 10 000 АҚШ долларына дейін айыппұл салынып, бес жылға бас бостандығынан айырылуға немесе екеуі де қолданылуы мүмкін. Ережелер 2007 жылдың 17 сәуірінде бекітілді. Біраз уақыт бойы никельдің балқыту құны бес центтен асып, 2007 жылдың мамырында номиналды құнынан бір жарым есеге жуық болды. Содан бері монета құрамына кіретін металдардың сұранысы мен ұсынысы тұрақтанды. Никельдің балқыту құны 2008 жылдың соңынан 2010 жылдың ортасына дейін және соңғы рет 2012 жылдың ортасынан бастап номиналды құнынан төмендеді. 2014 жылдың ақпанында Монетахана АҚШ-тың 1 центтік монетасында қолданылатын құрамға ұқсас, мыспен қапталған мырыштан никель жасау бойынша тәжірибелер жүргізіп жатқаны хабарланды. 2014 жылдың желтоқсанында Монетахана CMOCA-ға жауап ретінде кезекті екіжылдық есебін жариялады. Есепте мырышпен қапталған өнімдердің буға және тозуға төтеп бере алмайтыны және олардың пенниден басқа АҚШ монеталары үшін қабылданбайтыны айтылды. 5 центтік монета үшін «жұмыс істеуге болатын» материалдар ретінде никельмен қапталған болат, көп қабатты болат және ықтимал басқа мыс-никель қорытпасы қарастырылды, оның құрамы шамамен 77% мыс, 20% никель және 3% марганец болатын. Ашылғыш автоматтарында өзгерістер жасауды қажет етпейтін (болат негізіндегі материалдарға қарағанда) арзан қорытпаларды зерттеу үшін қосымша сынақтар жүргізу ұсынылды. 2023 жылдың ақпанында никель монетасының балқыту құны номиналды құнынан 135% асып кетті.
Жою туралы ұсыныстар
Төмен құны болғандықтан, алып жүру және санау қиындықтары мен оны жасауға кететін шығынның өзінің құнынан артық болуына байланысты, әртүрлі сарапшылар никельді пеннимен бірге жоюды ұсынды.