Кіріспе

Үндістандық бейбітшілік медальдары – Американың отаршылдық дәуірі мен АҚШ-тың алғашқы тарихындағы тайпа басшыларына табысталған, көбінесе күмістен немесе мыстан жасалған, диаметрі шамамен бірден алты дюймға дейін болатын сопақ немесе дөңгелек пішінді медальдар. Медальдер көбінесе тесіліп, иесінің мойнына асылып тағылған.

Ертедегі бейбітшілік медальдары

Американы отарлау дәуірінде еуропалық елдер одақ құру және тайпалармен келіссөздер жүргізу үшін алғашқы бейбітшілік медальдарын шығарды, олардың тарихы он жетінші ғасырға дейін жетеді. Еуропалық мемлекеттер соғыс кезінде тайпалардың құрметін алу және әскери одақтар құру үшін де медальдарды пайдаланды. Медальдерде бас киім киген, жамылғыға оралған үнді ер адамның суреті бейнеленген. Ол оң қолымен томахокты тастап, сол қолымен жас Американы символдайтын Минервадан бейбітшілік құбырын қабылдайды. Медальдің арт жағында қанаттарын жайған және басының үстінде он үш жұлдызы бар құс – АҚШ-тың гербі бейнеленген. Медальдар келісімшартқа сәйкес шығарылса да, деректер олардың Чероки басшыларына нақты таратылғанын растамайды.

Президенттік медальдар

Еуропалық елдер мен АҚШ үкіметі шығарған ертедегі бейбітшілік медальдары көбінесе мәдени алмасу кезінде еуропалық және тайпалық тұлғалардың бейнелерін қамтиды, ал Томас Джефферсонның (1801 – 1809) президенттігі кезеңінде және одан кейін шығарылған бейбітшілік медальдары негізінен президенттік медальдар болып табылады, олар сол кездегі президенттің бюстін көрсетеді. Қолдардың үстінде «Бейбітшілік және достық» деген жазуы бар томагок пен құбыр бейнеленген. Джефферсонның профилінің үстінде оның аты, лауазымы және 1801 жылы қызметке кірген күні көрсетілген. Джефферсон медальдары екі жұқа күміс дискіден тұрады, олар күміс жиекпен және ағаш ядросымен біріктірілген. Медальдар үш стандартты өлшемде шығарылды: диаметрі 55 мм, 75 мм және 105 мм. Бейбітшілік медальдарының артуы реттеуді қажет етті, нәтижесінде президенттік медальдар, келісімдермен бірге берілген ерте бейбітшілік медальдарына қарағанда, таңдалған адамдарға жиірек табысталды. Сонымен қатар, Мериуэтер Льюис пен Уильям Кларк 1803-1806 жылдар аралығындағы АҚШ-тағы экспедициялары барысында үнді басшыларына сексен жеті бейбітшілік медальдарын таратып, олардың көпшілігі Джефферсонның кезінде шығарылған болатын. Бұл медальдар үкімет тарапынан жақсы ниеттің белгісі ретінде табысталды. 1960 жылдары Льюис пен Кларк таратып жүрген бес Джефферсон бейбітшілік медалінің бірі Вашингтон штатының оңтүстік-шығысындағы Мармс үңгірінен табылған адам қалдықтарымен бірге кездесті. 1829 жылы Мичиган территориясының губернаторы Льюис Касс және Сент-Луистегі Үнді істері жөніндегі бастығы Уильям Кларк АҚШ үкіметіне «Үнділер департаментінің ережелері» деген ұсыныс жасады. Олардың ережелері ресми түрде қабылданбады, бірақ президенттік медальдарды таратудың қалыптасқан нормаларын көрсетеді. Басқа ережелердің ішінде, медальдар «тек ықпалды тұлғаларға ғана берілуі керек» делінген. Үнділердің мойындарына тағылған медальдарды көрсететін көптеген портреттер олардың маңыздылығын көрсетеді. Медальдердегі патшалық және саяси тұлғалардың бейнелері ақ адамның әлеміне кірудің символы ретінде қарастырылды. Бұл әлем Еуропадан, кейіннен АҚШ-тан жаңа сауда тауарларын және технологияларды, әсіресе мылтықты әкелді. Бейбітшілік медальдарын тарату тайпалар ішіндегі саяси тәртіпті нығайтты және дамытты. Өзінің баяндамасының соңында Блэк Хок Филадельфиядағы федералды монетаханаға саяхат жасағанын еске алады, ол АҚШ-тың «медальдері мен ақшасының» шығару орыны болды. Ол монеталарды АҚШ бейбітшілік медальдарымен байланыстырады, екеуі де «керемет» және екеуі де сенімсіз. Алғашқы бейбітшілік медальдарында толыққанды үнді тұлғалары бейнеленген және фонда аз нәрсе болса, Лабберс кейінгі бейбітшілік медальдарында үй, өгіздер және егістік жері бар типтік шаруашылық көріністері бейнеленгенін атап өтеді. Уақыт өте келе, үнді тұлғалары композицияда аз орын алады, бұл Лабберс ақ және үнділер арасындағы теңдіктің төмендеуіне байланысты деп түсіндіреді.

Үндістанның бейбітшілік медальдары

1840 жылдары үнділік бейбітшілік медальдары "президенттік серия" деп белгілі болды және оларға деген қызығушылық артты. Филадельфиядағы федералды монета соғу орталығы бұрын шығарылған медальдардың қалыптарын жинауды бастады. Осыдан бастап үкімет шенеуніктеріне немесе тарихи қоғамдарға табыс ету үшін медальдардың қола көшірмелерін жасау практикасы пайда болды. Нью-Йорктегі Америка нумизматикалық қоғамында үнділік бейбітшілік медальдарының ең толық жинағы бар, онда шығарылған дерлік барлық медальдардың үлгілері сақталған. Вашингтондағы Смитсониан институтында да осыған ұқсас үлкен жинақ бар. Маңызды медальдар жинақтары Денвер табиғат тарихы мұражайында, Гилкриз американдық тарих және өнер институтында, Генри Форд мұражайында және Массачусетс тарихи қоғамында кездеседі. Аризона пионерлерінің тарихи қоғамы, Бостонның Көркем өнер мұражайы, Бруклин мұражайы және Чикаго тарихи қоғамы сияқты басқа да орындарда кішкентай жинақтар бар. Көптеген бейбітшілік медальдары жеке коллекционерлерге тиесілі.