Австралиялық сұр балық: Тұқымдастығы, қауіптері және аурулары
Australian grayling
Австралиялық сұр балық (Prototroctes maraena) – Австралия мен Тасмания өзендерінде кездесетін балық. Сипаттамасы, өмір сүру ұзақтығы, мөлшері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Австралиялық көк балық (Prototroctes maraena) – негізінен Австралияның оңтүстік-шығысындағы және Тасманиядағы жағалау өзендерінде кездесетін тұщы су балығы. Бұрынғы онжылдықтарда оны қияр иісіне байланысты қияр майшабақ немесе қияр шабақ деп те атаған.
The Australian grayling (Prototroctes maraena) is a primarily freshwater fish found in coastal rivers in south eastern mainland Australia and Tasmania. In past decades it has also been known as the cucumber mullet or cucumber herring, for its cucumber like odour.
Сипаттамасы және тамақтану тәртібі
Австралиялық грейлинг – ұзын, жұқа денелі, кішкентай конусты басы бар, ағынды балық. Түсі әдетте қабырғаларында күміс, арқасында алтын жалттыраған қоңыр сүргілт. Австралиялық грейлинг әдетте 2–3 жыл өмір сүреді және шамамен ұзындығына жетеді, бірақ сирек кездесетін жекелеме дарақтар кем дегенде 5 жылға дейін және ұзындығына дейін тіркелген. Савилл Кент содан кейін 17–18 жыл бұрын австралиялық Prototroctes maraena грейлингінің қырылуына себеп болған айқын эпидемияны қарастырды. Грейлингтердің «мыңдаған санымен өзендерде жүзіп, көбінесе мақта тәрізді саңырауқұлақ өсуімен жабылған күйде көрілгені» айтылды. Бұл эпидемия соншалықты күшті және тез тарағандықтан, оңтүстік өзендердегі көптеген балықтардың популяциясы толығымен немесе жартылай жойылды және қазірге дейін солай болып келеді. Савилл Кент эпидемияның қашан, қайда және қалай пайда болғанын, сондай-ақ сол кезде жұқтырған балықтарды тасымалдаған өзендерде қандай да бір ерекше жағдайлар болды ма деген сұрақтарды қойды. Ол былай деді: «Бұл эпидемияның пайда болу мерзімі шамамен 1869 немесе 1870 жылдар шамасында болған сияқты, бұл осы колонияның өзендерінде жаңадан бейімделген Salmonidae балықтарының шабақтарының таралуымен байланысты белсенділік кезеңі еді. Мүмкін, Saprolegnia бұрын Тасманияда белгілі болмаған және осы Salmonidae балықтарының жұмыртқаларымен немесе олар салынған балдырмен бірге әкелінген шығар? Мұндай жағдайда, қызылша немесе шешек микробтары сияқты микробтар немесе споралар таза және қолайлы топыраққа келгенде, жергілікті тұрғындар арасында қырып тұрарлықтай күшпен таралуы мүмкін». Австралиялық грейлингтің санына бірнеше фактор әсер етеді. Бүркіттер мен тоғандар көші-қонды бөгеп, су тасқынын тоқтатып, базалық ағынды азайтады, бұл ортаны сақтау және грейлинг личинкалары мен жас балықтарының теңізге және теңізден қозғалысы үшін маңызды. Жалған орман шаруашылығы және егіншілік тәжірибелері өзен ортасын ластайды және шөгінділер мен басқа да әсерлер арқылы бөлшектейді. Шет елдік форель түрлері грейлингтерге қауіп төндіреді, оларды жеп қояды және олармен бәсекелеседі. Ғылыми зерттеулер көрсеткендей, экзотикалық форель түрлері мекендейтін өзендерде, олармен мекені мен өмір салты ұқсас, мысалы, дақты галактикалардың саны күрт төмендеген (Ault & White, 1994), және экзотикалық форель түрлерімен агрессивті бәсекелестікке байланысты олар оңтайлы емес тамақтану орындарына, уақытына және диетасына мәжбүр болады (McDowall, 2006). Австралияның оңтүстік-шығысында галактикалар және басқа да жергілікті балық түрлері үшін экзотикалық форельсіз тіршілік ортасының жетіспеуі үлкен алаңдаушылық тудырады. 2021 жылдың басында екі австралиялық грейлинг Викторияның оңтүстік-батысындағы Гленелг өзенінде байқалды, бұл 1899 жылдан бері алғаш рет тіркелген жайт. Ғалымдардың пікірінше, ауыл шаруашылығының енгізілуінен кейін қоршаған ортаның нашарлауы біршама тоқтатылды, ал өзен мен сағаның денсаулығы балықтардың қайта оралуына жеткілікті жақсарды. Австралиялық грейлинг Австралияның 1999 жылғы Қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңына және IUCN Қызыл тізіміне сәйкес, қауіпті түр ретінде тіркелген. Қазіргі уақытта балықтарды сақтауға бағытталған бірқатар шаралар қолға алынуда.
The Australian grayling is a streamlined fish with a long and slender body and small conical head. Colouration is usually silver on the flanks and dusky olive on the back, overlain with a gold sheen. Australian grayling commonly live for 2–3 years and reach around in length, although rare individuals have been recorded up to at least 5 years in age and in length. Saville Kent then went on to consider the apparent epidemic some 17–18 years previously which had caused the demise of the Australian grayling Prototroctes maraena. The grayling were said to "have been seen floating down the rivers in thousands, covered more or less extensively with a cottony fungoid growth. So virulent and exhaustive was this epidemic that many, more especially of the southern rivers, were more or less completely denuded of their stock of this species and have so remained up to the present date". Saville Kent posed the questions of how, when and where the epidemic originated and whether at the time there were any abnormal conditions associated with the rivers carrying the infected fish. He went on to say: "The approximate date of the appearance of this epidemic would appear to be about the year 1869 or 1870, periods it may be remarked of great activity in association with the distribution of the fry of the newly acclimatised Salmonidae in the rivers of this colony. Is it possible that the fungus, ‘’Saprolegnia’’, was hitherto unknown to Tasmania and was introduced with the ova of these Salmonidae, or more probably in the moss wherein they were packed? Under such conditions the germs or spores, like the microbes of measles or smallpox, arriving on a virgin and congenial soil, might be expected to spread with devastating virulence among the aboriginal inhabitants." Australian grayling is threatened by a number of factors. Dams and weirs block migration and also block floods and reduce base flows, both of which are important for habitat maintenance and for spawning and movement of grayling larvae and juveniles to and from the sea. Irresponsible forestry and farming practices degrade and fragment river environments through siltation and other effects. Exotic trout species threaten grayling through predation and competition. Scientific studies have shown native fish species similar in habitat and lifestyle such as spotted galaxias are severely depressed in number in rivers inhabited by exotic trout species (Ault & White, 1994), and are forced into sub optimal feeding locations, feeding times and diets by aggressive competition from exotic trout species (McDowall, 2006). A chronic lack of exotic trout free habitat reserved for galaxias species and other native fish species in south eastern Australia generally is a major concern. Two Australian grayling were observed in the Glenelg River in south western Victoria in early 2021, the first recorded sighting since 1899. Scientists think that some of the environmental degradation caused after agriculture was introduced into the area was being reversed, and the health of the river and estuary has improved enough for the fish to make a comeback. Australian grayling are listed as a vulnerable species under Australia's Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 and under the IUCN Red List. There are now a number of conservation measures focused on conserving the fish.