Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Куи-уи (Chasmistes cujus) – Пирамида көліне ғана тән ірі сорғыш балық, және 20-шы ғасырда құрғап қалғанға дейін Невада штатының солтүстік-батысындағы Виннемука көлінде де кездесетін. Ол негізінен зоопланктонмен, сондай-ақ, мүмкін, нанопланктонмен (мысалы, балдырлар мен диатомдылармен) қоректенеді. Еркек куи-уидің ең ірі өлшемі шамамен 50-60 см, ал ұрғашылары 60-70 см-ге жетеді. Куи-уи әдетте 40 жылға дейін өмір сүреді, бірақ кем дегенде сегіз жасқа толғанға дейін жыныстық пісіліске жете алмайды. Куи-уи – құрып кету қаупі төнген түр, және оның туысына қатысты қалған санаулы өкілдердің бірі. Куи-уи популяциясының саны жақсарып келеді, 1993 жылы бір миллионнан астам жеке басы есептелді, бұл АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің Truckee өзеніндегі шағылысу орындарын зерттеуі және Неваданың Қоршаған ортаны қорғау департаменті мен АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің қорғау шараларын іске асыруының нәтижесінде мүмкін болды. Куи-уи құрып кету қаупі төнген түр болып қала беруінің себебі (2014 жылы қаупі зор түрлер тізімінен алынған) – жаңадан туған балықтар санының өзгеруінің соңғы тарихы, 1970 және 1980 жылдары Truckee өзеніндегі қолайсыз су сапасы мен су ағынының салдарынан шағылысу сәтті болмағандықтан, көп жылдар бойында жаңадан туған балықтардың саны болмауымен байланысты. Пирамида көлі мен Truckee өзенінің су сапасын жақсартуға бағытталған қалпына келтіру жоспары жарияланғаннан және АҚШ Конгресі қорғау жоспарын қабылдағаннан бері түрдің болашағы белгісіз.
The cui ui (Chasmistes cujus) is a large sucker fish endemic to Pyramid Lake and, prior to its desiccation in the 20th century, Winnemucca Lake in northwestern Nevada. It feeds primarily on zooplankton and possibly on nanoplankton (such as algae and diatoms). The maximum size of male cui ui is approximately and , while females reach approximately and A cui ui typically lives for 40 years but does not reach sexual maturity until at least age eight. The cui ui is an endangered species, and one of the few surviving members of its genus. The cui ui population is generally improving in numbers, having attained an estimated population exceeding one million in 1993, thanks to the efforts of the U. S. Environmental Protection Agency in analysis of the Truckee River spawning grounds and of the Nevada Department of Environmental Protection and EPA in following up on protection measures. The reason the cui ui remains endangered (though upgraded from critically endangered in 2014) is the recent history of recruitment variation, illustrating that in many years of the 1970s and 1980s there was virtually no recruitment whatsoever due to unsuccessful spawning in an unfavorable water quality and water flow environment of the Truckee River. The species' outlook is uncertain since a recovery plan based on an enhanced understanding of Pyramid Lake and Truckee River water quality has been published and U. S. Congress adopted a protection plan.
Пирамида көлі суының сапасы
Дерби бөгеті салынар алдында АҚШ-тың батысындағы екінші ірі табиғи көл болған Пирамида көлі бірнеше су сапасы зерттеулерінің назарында болды, ал ең толыққанды зерттеу 1980 жылдардың ортасынан басталды. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің басшылығымен Earth Metrics Inc. компаниясы жан-жақты динамикалық гидрологиялық тасымалдау моделін жасады; модельдің атауы кейін DSSAM деп өзгертілді және ол 3120 шаршы миль (8081 км²) аумақты қамтитын Трукки өзенінің бассейніндегі жерді пайдалану және сарқынды суларды басқару бойынша қабылданған шешімдердің әсерін талдау үшін қолданылды. Зерттелген заттар азот, реактивті фосфат, еріген оттегі және басқа он параметрді қамтыды. Модельді пайдалану нәтижесінде Пирамида көлінің су сапасын жақсартуға және Пирамида көлінің флорасы мен фаунасының, соның ішінде құйының (cui ui) тіршілігін сақтауға бағытталған кейбір шешімдер қабылданды. Динамикалық өзен моделі Трукки өзенінің температуралық өзгерейістерін талдау үшін ерекше пайдалы болды, себебі құйы көбінесе шағылысу үшін ағысқа қарсы жүзеді, ал оның шабақтары өзен температурасының жоғарылауына осал.
Pyramid Lake, the second largest natural lake in the western U. S. prior to construction of the Derby Dam, has been the focus of several water quality investigations, the most detailed starting in the mid 1980s. Under direction of the U. S. Environmental Protection Agency, a comprehensive dynamic hydrology transport model was developed by Earth Metrics Inc.; the model's name was subsequently changed to DSSAM, and it was applied to analyze impacts of a variety of land use and wastewater management decisions throughout the 3120 square miles (8,081 km2) Truckee River Basin. Analytes addressed included nitrogen, reactive phosphate, dissolved oxygen, and ten other parameters. Based upon use of the model, some decisions have been influenced to enhance Pyramid Lake water quality and aid the viability of Pyramid Lake biota, including the cui ui. The dynamic river model was particularly useful for analyzing Truckee River temperature variations, since the cui ui often swim upstream to spawn, and their fry are vulnerable to elevations in river temperature.
Ұрықтану тәртібі
Куи-юи потаммодромды және сәуірдің ортасында шағылысу үшін Truckee өзеніне көтерілуге тырысады. Егер су ағыны жеткіліксіз болса, куи-юи Пирамида көлінде шағылысуға тырысады, бірақ көлдің тұздылығына байланысты көбінесе нәтижесіз болады. 2004 жылғы мәліметтерге сәйкес, Бока және Стампид су қоймаларынан су жіберу шағылысу кезеңін жеңілдету үшін уақытталған, бірақ құрғақшылық жылдары бұл су Рино қалалық аймағының қажеттілігі үшін сақталады. Бұл су жіберулер шағылысудың сәтті болуы үшін маңызды, себебі Truckee өзенінің дельтасындағы төменгі, жылы ағыстар ересек балықтардың жоғары қарай жылжуына кедерілді. Пирамида көлі қорығындағы Пирамида көлі Пайют тайпасы куи-юи түрiнiң ұзақ мерзiмдi сақталуын қамтамасыз ету үшiн үш шарапаттық орталықты ұстап тұрады. Бұл шаралар куи-юи популяциясын едәуір арттырды, бірақ ол әлі де жойылу қаупі бар түр ретінде тізілген.
The cui ui is potamodromous, and will attempt to ascend the Truckee River to spawn in mid April. If inflow is insufficient to permit this, the cui ui may attempt to spawn in Pyramid Lake, but generally with little success due to the salinity of that lake. Water releases from the Boca reservoir and Stampede reservoirs were (as of 2004) timed to assist the spawning run, although in drought years this water is reserved for the Reno metropolitan area. These releases are critical to successful spawning since low warm flows at the Truckee River delta are inhospitable to upstream migration of adults. The Pyramid Lake Paiute Tribe of the Pyramid Lake Reservation maintain three hatcheries to ensure the long term viability of the cui ui. These measures have greatly increased cui ui populations, although it is still listed as an endangered species.
Мәдениет тарихы
Пирамидалы көлдің паиут тайпасы – Куи-уи-тикутта, сонымен қатар Куюидикадо деп те жазылады, бұл "куи-уи жеушілер" деп аударылады. Лахотандық қылқалам форелімен (Oncorhynchus clarkii henshawi) бірге куи-уи, Куи-уи-тикутта және көршілес паиут тайпалары үшін маңызды тағамдық көз болды, олар көктемгі шағылысу кезінде өнімді бөлісу үшін Пирамида көліне сапар шегіп келді. 1860 жылдары еуропалық американдықтардың Батыс Невадаға қоныстануынан кейін көптеген Куи-уи-тикутта балық сату арқылы күнкөріс жасады, бірақ еуропалық американдықтар көбінесе куи-уиге қарағанда форельді артық жақсы көретін. Үндістер ісі жөніндегі бюро шаруашылықты дамытуға және балық аулауды шектеуге тырысқанына қарамастан, куи-уи тіршілік үшін маңызды болып қала берді. 1905 жылы Дерби бөгетінің салынуы және Трукки өзенінің көп бөлігінің бағыты өзгертілуі салдарынан Пирамида көлінің балық шаруашылығы төмендеді. 1930 жылға қарай, тіпті ең қажетті тағаммен де қамтамасыз етілмеді. Соңғы кезде жағдай жақсарғанмен, куи-уи адамдарға тағам ретінде емес, мәдени және экологиялық мақсаттарда басқарылады.
The Pyramid Lake Paiute Tribe are the Cui ui Ticutta, also spelled Kuyuidikado, which translated to "cui ui eaters." Together with the Lahontan cutthroat trout (Oncorhynchus clarkii henshawi) the cui ui was an important food supply for the Cui ui Tikutta and neighboring Paiute bands who traveled to Pyramid Lake to share in the harvest during the spring spawning runs. Subsequent to European American settlement of western Nevada in the 1860s many Cui ui Ticutta made a living by selling fish, although the European Americans generally preferred trout to cui ui. Cui ui were also still important for subsistence, despite Bureau of Indian Affairs attempts to encourage farming and discourage fishing. After the 1905 construction of Derby Dam which diverted much of the Truckee River's flow, the Pyramid Lake fishery declined. By 1930, it was no longer supplied even subsistence food. Although conditions have improved recently, the cui ui are managed for cultural and ecological purposes, not as a human food source.