Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Траут коди (Maccullochella macquariensis) немесе көк мұрынды балық – Maccullochella туысына және Percichthyidae тұқымдасына жататын, Мюррей кодине жақын тұщы судың ірі жыртқыш балығы. Бұл балық бастапқыда Австралиядағы Мюррей-Дарлинг өзен жүйесінің оңтүстік-шығыс бөлігінде кең таралған, бірақ қазірдің күнінде жойылу қаупі төніп тұрған түр.
The trout cod (Maccullochella macquariensis) or bluenose cod, is a large predatory freshwater fish of the genus Maccullochella and the family Percichthyidae, closely related to the Murray cod. It was originally widespread in the south east corner of the Murray Darling river system in Australia, but is now an endangered species.
Көбею
Құрсақ балықтары 3-5 жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі (еркектерде шамамен 35 см, ал әйелдерде 43 см). Құрсақ балықтары Мюррей балығына қарағанда кішкентай өлшемде жыныстық жағынан жетіледі, бұл олардың тасты, азық заттары аз және көбінесе өте кішкентай таулы жерлерде тіршілік етуіне бейімделуі болып табылады. Құрсақ балықтарының шаруашылығы табиғатта ешқашан байқалған емес және оны жақсы түсінбеуде. Оның Мюррей балығына ұқсас, бірақ екі түрдің кездесетін суларында үш аптадай ертерек және айтарлықтай төмен температурада жүзеге асады деп саналады. Құрсақ балықтары тау өзендерінде 15 градусқа дейін төмен температурада шаруашылық жасайды деп есептеледі, олар шаруашылық субстраты ретінде тастарды пайдаланады; бұл да салқын, тасты тау өзендеріне айқын бейімделу болып табылады. Маңыздысы, Мюррей балығынан айырмашылығы, құрсақ балықтары топырақтан жасалған тоғандарда көбеймейді; бұл құрсақ балықтарының Мюррей балығына қарағанда таулы жерлерге бейімделген ерекше түр екенін көрсетеді. Түрді қалпына келтіру үшін жүргізіліп жатқан жасанды өсіру бағдарламалары көктемде табиғи түрде пісіп-жетілген балықтарда овуляцияны тудыру үшін гормондық инъекцияларды қолданады. Құрсақ балықтары Мюррей балығымен будандаса алады, сондықтан қалпына келтіру жобалары үшін Мюррей балықтары құрсақ балықтары мен Мюррей балықтарының бір-бірімен табиғи түрде қатар өмір сүрмейтін жерлерге қоныстандырылмауы керек.
Trout cod reach sexual maturity at 3 to 5 years (which corresponds to about 35 cm in males and 43 cm in females). Trout cod reach sexual maturity at a smaller size than Murray cod, which is an adaptation to the rocky, low nutrient and often quite small upland habitats trout cod were found in. Spawning of trout cod has never been observed in the wild and is not well understood. It is believed to be essentially the same as Murray cod but occurs about three weeks earlier and at significantly lower temperatures in waters shared by the two species. Trout cod are believed to spawn at temperatures as low as 15 degrees in upland rivers, using rocks as a spawning substrate; these are also clear adaptations to cool, rocky upland river habitats. Significantly, and unlike Murray cod, trout cod will not breed in earthen dam brood ponds; another indication that trout cod are a more specialised upland species than Murray cod. Artificial breeding programs being conducted for the species recovery use hormone injections to induce ovulation in naturally ripe fish in spring. Trout cod will hybridise with Murray cod and so for recovery projects it is important that Murray cod are not stocked into sites where Trout Cod and Murray cod are not already coexisting sympatrically.
Қорғау
Траут балықтары бір кезде Мюррей-Дарлинг бассейнінде кең таралған және көптеп кездесетін еді, бірақ қазір IUCN тізімінде шамадан тыс балық аулау, ортаның нашарлауы және инвазивті траут түрлерінің енгізілуі салдарынан жойылу қаупі бар деп саналады. Бұл түрдің барлық түрлері қазір толығымен қорғалады. Мюррей өзенінде тек бір ғана жабайы, табиғи траут балықтары популяциясы қалды, ол өзеннің жоғарғы өзендік ортасынан төменгі өзендік ортаға дейінгі кеңейтілген көшіс аймағы болып табылады. Төменгі өзендік орталарда өзендік суды реттеу және деснаггинг сияқты іс-шаралар арқылы ортаның нашарлауы және шамадан тыс балық аулау төмендеудің басты себептері болуы мүмкін. Оңтүстік МДБ-ның төменгі ағысында бірнеше ондаған жылдар бойы көптеп кездесетін қызыл тұмсықты балықтардың күшті жемтігі де осы аймақтағы жергілікті балықтардың, соның ішінде траут балықтарының азаюына үлкен үлес қосты. Дегенмен, жоғарғы өзендік орталардағы траут балықтарының популяциясы ұзақ мерзімді (ондаған жылдар) бойы төменгі өзендік орталардағы траут балықтарының популяциясының бастапқы көзі (яғни, көз және сіңіруші популяциялар) болуы мүмкін деген мүмкіндік жоққа шығарылмайды. J. O. Langtry сияқты тарихи есептер төменгі өзендік траут балықтарының популяциясы екінші деңгейлі ортадағы екінші деңгейлі популяция болғанын, Мюррей балығы, алтын балық және күміс балық сияқты көбірек таралған төменгі өзендік балық түрлеріне қарағанда аз екенін көрсетеді. Сондықтан, төменгі өзендік орталардағы траут балықтарының күшті популяциясын құру күмәнді, сондықтан траут балықтарын сақтауда жоғарғы өзендік орталар және траут балықтары жоқ кейбір жоғарғы өзендік орталарды қалпына келтіру мәселесі қарастырылуы керек. Тарихи мәліметтерге сәйкес, траут балықтары (және Маккуарри балығы) Мюррей-Дарлинг өзен жүйесінің оңтүстік-шығыс бұрышындағы ірі таулы өзендер мен ағыстардың көп бөлігінде көптеп кездесетін еді, және бұл таулы өзендік орталар олардың негізгі ортасы болды. Траут балықтарының барлық таулы өзендік орталарында жойылуы әлі де шешілмеген мәселе болып табылады. Көпшілік пікірге қарамастан, осы таулы өзендердің көпшілігі әлі де реттелмеген, жоғары сапалы ортаның маңызды бөлігін сақтайды. Бөгеттер, жылулық ластану, шөгінді және басқа да ортаны өзгерту және нашарлату түрлері көптеген таулы өзендік орталарда траут балықтарының жойылуына жауапты болғанымен, траут балықтарының жоғары сапалы таулы өзендік орталарында жойылуының себебі, күрделі өзгерістер мен нашарлауларға ұшырамаған, енгізілген траут түрлерінің агрессивті, жемтік балықтармен күшті үстемдігі екеніне көз жеткізеді. Оңтүстік-шығыс Австралиядағы әрбір ірі таулы өзен мен ағыста енгізілген траут түрлері (жаңбырлы траут және қоңыр траут) басым, олардың көпшілігі бір ғасырдан астам уақыт бойы енгізілген траут түрлерімен үнемі толықтырылып келеді, ал Оңтүстік-шығыс Австралиядағы бірде-бір ірі таулы өзен немесе ағыс үлкен таулы жергілікті балық түрлері үшін трауттан бос күйде сақталмаған. Балық шаруашылығы департаменттерінің осы әрекеттерінің салдары айқын болды, және құрғақшылық немесе орман өрті сияқты апаттық оқиғалар, содан кейін енгізілген траут түрлері қайтадан қалпына келтірілді, бірақ таулы жергілікті балықтар қайтадан қалпына келтірілмеді, бұл тепе-теңдікті одан әрі өзгертіп жіберді. Нәтижесінде, таулы жергілікті балық түрлері, соның ішінде траут балықтары (және Маккуарри балығы) өздерінің таулы өзендік орталарында толығымен немесе жақында жойылып кетті, олар енгізілген траут түрлерінің личинкалары/жасөспірімдеріне қарсы күресе алмайды және барлық өмір кезеңдерінде тамақ пен орта үшін енгізілген траут түрлерімен күресе алмайды. Том Гроггин стансасында кездескен адамның атын білмейтінімге өкінемін, ол Косьюско тауының жанындағы Инди өзенінің бойындағы Викториялық мүлік, ол маған армияға шақырылып, бірінші дүниежүзілік соғысқа барар алдында Том Гроггинде жұмыс істегенін айтты. Ол кетіп барар алдында Индиде балық аулаған, ол көк мұрынды [тұмсық балық], ақ көзді [маквари балық] және майлы [қара балық] ұстаған. Соғыста жүргенде ол тіпті Индиде балық аулау туралы армандаған. Ол үйге келгенде ол өзінің бұрынғы жұмысына қайтып, еңбекке кіріспей тұрып балық аулауға баруын айтты. Бірден шамамен бір футтық (30 см) балық ұстады, оның бұрын көрмегеніне таң қалды. Осы ерекше нүспен дақталған, бірақ әдемі пішіндес балыққа оның қызығушылығы соншалықты күшті болды, ол оны бірден шаруашылыққа алып барды, оның ерекше екенін ойлады. Шаруашылықта оған бұл қоңыр траут екені айтылды. Содан кейін ақ көзді [маквари балық] және көк мұрынды [тұмсық балық] саны азайды, ал қоңыр және жаңбырлы траут саны артты. Менің ойымша, бұл адам тамаша іс жасады, ол Инди өзенінде балық түрлерінің өзгеруіне өте жағымды уақыт белгіледі. Бас және Ертегілер: Балық шаруашылығы және жабайы табиғат инспекторының естеліктері. Жоғарғы өзендік орталардағы траут балықтарының (және Маккуарри балығының) денсаулығына енгізілген трауттың әсерін құжаттау және сандық көрсеткіштерге жеткізу, сондай-ақ траут балықтарын сақтау және қалпына келтіру жұмыстарын, жоғарғы өзендік орталарды қоса алғанда, ғылыми тұрғыдан негізделген тәсілдерді әзірлеу өте қажет. Енгізілген траутқа қатысты кеңінен таралған мәдени құлдырау және балық шаруашылығы агенттіктеріндегі басқаруға қатысты баяулық ескерілгенде, бұл зерттеулерге уақыт қажет болуы мүмкін. Муррумбиджи өзенінің төменгі ағысында Гундагай және Наррандерада балық шаруашылығында өсірілген траут балықтарының екі кішкентай популяциясы өрбу белгілерін көрсетті, бірақ бұл популяциялардың ұзақ мерзімді тұрақтылығы әлі де белгісіз. Траут балықтарының көптеген басқа да өсірулері сәтсіз аяқталды, бұл таңқаларлық емес, өйткені өсірілген траут балықтарының саны аз болды және траут балықтары енгізілген траут түрлерінің күшті орналасқан жоғарғы өзендік орталарына жиі өсірілді, және кем дегенде бір жағдайда, енгізілген траут түрлерінің әлдеқайда көп санымен бірге өсірілді. 1920 жылдарығы сағалардың үстіне траут балықтарының (және Маккуарри балығының) ауыстырылуы арқылы құрылған, өте кішкентай таулы Жеті ағыста жартылай табиғи популяция бар. Жеті ағыстағы популяция толығымен жасанды популяция емес, немесе көбінесе айтылғандай, өкілдіксіз орта емес, өйткені ауыстырылған траут балықтарының кейбіреуі сағалардың табанынан келді.
Trout cod were once common and abundant throughout the Murray Darling Basin but are now listed on the IUCN as endangered due to overfishing, degradation of habitat and the introduction of invasive Trout species. The species is now totally protected. Only one wild, naturally occurring trout cod population remains in the Murray River in a region where the river is basically an extended transition zone from upland river habitat to lowland river habitat. In more lowland river habitats, river regulation and habitat degradation through activities like de snagging, and overfishing, are probably the primary causes of decline. Heavy predation by introduced redfin perch, which were present in great numbers in the lowland reaches of the southern MDB for several decades, also played a large role in the decline of native fish in those reaches including trout cod. The possibility that trout cod populations in upland habitats were the ultimate source of trout cod populations in lowland habitats (i. e. source and sink populations) over long time frames (i. e. decades) cannot be discounted however. Historical accounts such as those from J. O. Langtry indicate lowland trout cod populations were secondary populations in secondary habitats, clearly in the minority to more abundant primarily lowland native fish species such as Murray cod, golden perch and silver perch. Therefore, it is doubtful whether strong trout cod populations can ever be established in lowland habitats, and therefore the issue of upland habitats, and the return of some upland habitats in trout free form, needs to be addressed in trout cod conservation. Historical evidence indicates trout cod (and Macquarie perch) were abundant in most of the larger upland rivers and streams in the south east corner of the Murray Darling river system, and that these upland river habitats were their primary habitats. The extinction of trout cod populations in every one of its upland river habitats is an unresolved issue. Contrary to popular belief, many of these upland rivers still contain significant stretches of unregulated, high quality habitat. While dams, thermal pollution, siltation and other forms of habitat modification and degradation are responsible for the trout cod's extinction in many upland river habitats, it is almost certain that the reason for the trout cod's extinction in higher quality upland river habitats, that have not experienced serious modification and degradation, is the heavy domination of these habitats by introduced trout species, which are aggressive, predatory fish. Every single larger upland river and stream in south eastern Australia is dominated by introduced trout species (rainbow trout and brown trout), with many having been continually stocked with introduced trout species for more than a century, and not a single larger upland river or stream in south eastern Australia has been reserved in a trout free state for larger upland native fish species. The effects of this course of action by fishery departments has been stark, and catastrophic events such as drought or bushfire, after which introduced trout species were restocked but upland native fish were not restocked, have shifted the balance further. The net result is that a number of upland native fish species including trout cod (and Macquarie perch) have completely died out or nearly so in their upland river habitats in the wild, apparently unable to cope with massive predation on their larvae/juveniles by introduced trout species and unable to cope with massive competition from introduced trout species for food and habitat at all life stages. I regret not knowing the name of a man I met at Tom Groggin Station, a Victorian property on the Indi River near Mt Kosciusko, who told me that he worked at Tom Groggin before he enlisted in the army and went to the first World War. He had fished the Indi before he left and it carried a great number of blue nose [trout cod], white eye [Macquarie perch] and greasies [blackfish]. While he was at war, he even dreamt about fishing the Indi. When he came home he returned to his old job at Tom Groggin and announced that before he did any work, he wanted to go fishing. Very quickly he caught a fish about a foot (30cm) in length, the like of which he had never seen before. So intrigued was he by this strange spotted but nicely shaped fish that he immediately took it to the homestead thinking it was something quite unique. At the homestead, he was told it was a brown trout. From that time both the white eye [Macquarie perch] and the blue nose [trout cod] numbers went into decline, while the numbers of brown and rainbow trout increased. To my mind, this man did do something remarkable, he had set a very positive timeframe of a change over of fish species in the Indi River. Heads and Tales: Recollections of a Fisheries and Wildlife Officer. Scientific studies to document and quantify the impacts of introduced trout on trout cod (and Macquarie perch) in upland river habitats, and develop a more scientific approach to trout cod conservation and re establishment efforts, including in upland river habitats, are desperately needed. Given the strong cultural cringe towards introduced trout in the wider community and the management bias towards introduced trout amongst fishery agencies these studies may be some way off. Two small populations of trout cod that have shown indications of breeding have been created by hatchery stockings in the lowland reaches of Murrumbidgee River at Gundagai and Narranderra, although it is far from clear whether these populations will be self sustaining in the long term. Many other stockings of trout cod have failed, which is not surprisingly considering the small number of trout cod fingerlings stocked, and the fact that trout cod were frequently stocked into upland river habitats where introduced trout species were heavily entrenched, and in at least one case, were carried in conjunction with far larger stockings of introduced trout. A semi natural population exists in a stretch of the very small upland Seven Creeks, which was established by translocations of trout cod (and Macquarie perch) above a set of falls in the 1920s. The Seven Creeks population is not a wholly artificial population, or a wholly unrepresentative habitat, as often claimed, as some of the trout cod translocated came — literally — from the base of the falls.