Солтүстік полюске итальяндық әуе кемесінің сапары

Кіріспе

Италиялық полярлық экспедиция дирижаблі "Норге" – 1926 жылғы 12 мамырда Солтүстік полюске жасалған алғашқы расталған сапарды жүзеге асырған, итальяндық жартылай қатаң дирижабль. Бұл Еуропа мен Америка арасындағы полярлық мұз қабатынан ұшқан алғашқы ұшақ болды. Экспедицияның идеясы полярлық зерттеуші және экспедиция жетекшісі Роальд Амундсенге, дирижабльдің конструкторы және пилоты Умберто Нобильге, сондай-ақ Норвегияның Аэро клубымен бірлесіп, саяхатты қаржылаған бай американдық саяхатшы және зерттеуші Линкольн Эллсвортқа тиесілі. Бұл сапар "Амундсен-Эллсворт 1926 жылғы Трансполярлық Ұшу" деп аталды.

Жобалау және әзірлеу

Norge – итальяндық авиациялық инженер Умберто Нобиле жобалаған N класындағы алғашқы жартылай қатаң дирижабль. Оның құрылысы 1923 жылы басталды. Аэро-клубқа сату шартының аясында дирижабль Арктика жағдайларына бейімделіп қайта жабдықталды. Қысыммен толтырылған қабылдағыш мұрын және құйрық бөліктерінде металл каркаспен күшейтілді, ал екеуін жалғайтын икемді металл кілмен біріктірілді. Бұл кіл матамен қапталды және сақтау және экипажға арналған кеңістік ретінде пайдаланылды. Үш қозғалтқышты гондола және жеке басқару кабинасы кілдің астына бекітілді. Norge – Schütte Lanz компаниясы алғаш рет әзірлеген крест тәрізді құйрық қанаттарымен жабдықталған алғашқы итальяндық жартылай қатаң дирижабль. 1924 жылдың 15 сәуірінде N 1 Ciampino әуежайындағы базасынан күшті желдің соққысымен алысқа ұшып кетті. Теңізге бекітілген екі сарбаз бен механик босап үлкермей, 90 метрдей жерге тартылып, қаза тапты.

Полярлық экспедиция

1925 жылы Амундсен Нобильге телеграмма жіберіп, Ослода кездесуді сұрады, онда ол Арктика арқылы дирижабль саяхатын ұсынды. Келісімшарт бойынша Нобиль арктикалық ауа райында ұшу үшін N 1 дирижаблін қайта жабдықтады. Экспедицияны Норвегияның Аэро клубы қаржыландырғандықтан, жаңартылған N 1 дирижаблі «Норге» (ағылш. Norway) деп аталды. Солтүстікке бағытталған рейс 6 сәуірде Римнен ұшуға жоспарланған, бірақ күшті желдің салдарынан 10 сәуірде сағат 09:25-те ұшты. Дирижабль Англиядағы RNAS Pulham әуе кемелері станциясына 15:20-да келді, нашар ауа райына байланысты 18:30-ға дейін ангарға қойылмады. Ауа райының нашарлауына байланысты тағы да кешігіп, «Норге» 12 сәуірде сағат 11:45-те Пулхамнан Ослоға бет бұрды. 1926 жылғы 15 сәуірде сағат 01:00-де «Норге» Ослодағы Экебергтен Ленинградқа жақын Гатчинаға ұшып кетті. 17 сағаттық ұшудан кейін дирижабль сағат 19:30-да келді, жол бойындағы тығыз тұманнан кейігіректеді. Гатчинаға келгеннен кейін Нобиль «Норге» дирижаблінің қозғалтқышын жөндеу және техникалық қызмет көрсету үшін бір аптаға әуе кемесі сарайында қалады деп мәлімдеді, сондай-ақ төтенше жағдайларға дайындалу үшін жиналмалы резеңке қайықтар қосылды. 24 сәуірден кейін ауа райы жақсарған соң Гатчинадан ұшу жоспарланған, бірақ Шпицбергендегі Король шығанағындағы нығыздау мачтасы қолайсыз ауа райына байланысты әлі аяқталмағандықтан, ұшу тағы бір аптаға кешіктірілді. Нобиль ауа райына алаңдағандықтан, мачта мен сарай аяқталмаса да Шпицбергенге ұшуды асыға күтті, бірақ Гатчинадан ұшу тағы да кейінге қалдырылды. «Норге» ақыры 5 мамыр күні сағат 09:40-та Гатчинадан шығып, солтүстік Норвегиядағы Вадсёге бет алды, онда дирижабльдің мачтасы бүгінге дейін тұр. Экспедиция содан кейін Баренц теңізінен өтіп, Свалбардтағы Ньё-Алесундтағы Король шығанағына жетті. 16 адамнан тұратын экспедиция құрамында экспедиция жетекшісі және навигаторы Амундсен, дирижабльдің конструкторы және ұшқышы Нобиль, американдық саяхатшы және экспедиция демеушісі Линкольн Эллсворт, сондай-ақ рульмен басқарған полярлық зерттеуші Оскар Вистинг болды. Басқа экипаж мүшелері: 1-лейтенант Хьяльмар Райзер Ларсен, навигатор; 1-лейтенант Эмиль Хорген, лифтер; капитан Біргер Готвальдт, радио сарапшысы; Уппсала университетінің докторы Финн Малмгрен, метеоролог; Фредрик Рамм, журналист; Фритжоф Сторм Джонсен, радист; ұшқыш лейтенант Оскар Омдал, ұшу инженері; Натале Сечиони, бас механик; Ренато Алессандрини, риггер; Этторе Ардуино, Аттилио Каратти және Винченцо Помелла, механиктер. Нобильдің кішкентай иті Титина да талисман ретінде кемеге алынды. Амундсен мен Нобиль арасындағы қарым-қатынас, ең жақсы жағдайда, салқын болған, дирижабльдің тар, жылытылмаған басқару кабинасындағы суық және шулы жағдайдан кейін нашарлады. Амундсен Нобиль тастаған итальян туы басқаларынан үлкен екенін көргенде, жағдай одан әрі нашарлады. Амундсен кейіннен Нобиль бірнеше ту мен байрақтарды суға лақтырғанын және «Норге» «аспанның цирк вагонына» айналғанын еске алды, бұл туралы Нобиль Амундсеннің асыра отырғанын мәлімдеді. Солтүстік полюстен өткесін, дирижабльдің винттері мұзбен жабылып, сынған бөліктері сыртқы қаптамаға тиіп, матада бірнеше жыртықтарға себеп болды. Тұман арқылы өтетін кезде винттерде мұз қалып, қаптың астына тиіп, кемені жауып тұрған матаға зиян келтірді, бірақ газ қаптары ашылмады немесе сутегі жоғалған жоқ. Матаны жөндеу үшін барлық цементімізді қолдандық.

In 1925, Amundsen telegraphed Nobile asking to meet him at Oslo, where he proposed an airship trip across the Arctic. With a contract in place, Nobile modified the already completed N 1 for flight in arctic weather. As the expedition was being financed by the Aero Club of Norway, the refitted N 1 was christened the Norge (English: Norway). The flight north was due to leave Rome on 6 April but was delayed due to strong winds and departed at 09:25 on 10 April. The ship arrived at RNAS Pulham Airship Station in England at 15:20; because of the bad weather was not moored in the hangar until 18:30. Delayed again by weather, the Norge left Pulham for Oslo at 11:45 on 12 April. At 01:00 on 15 April 1926, the Norge left Ekeberg in Oslo for Gatchina near Leningrad; after a 17 hour flight, the airship arrived at 19:30, delayed by dense fog along the way. Following the arrival at Gatchina, Nobile announced that the Norge would remain in the airship shed for a week for engine overhaul and maintenance; this included the addition of collapsible rubber boats for emergency use. Although scheduled to leave Gatchina as soon as the weather allowed after 24 April, the departure was delayed another week as the mooring mast at King's Bay, Spitsbergen had not yet been completed due to adverse weather. Although Nobile was anxious to leave for Spitsbergen even if the mast and shed were not completed as he was concerned about the weather, the departure from Gatchina was postponed once again. The Norge finally left Gatchina at 09:40 on 5 May to proceed to Vadsø in northern Norway, where the airship mast is still standing today. The expedition then crossed the Barents Sea to reach King's Bay at Ny Ålesund, Svalbard. The 16 man expedition included Amundsen, the expedition leader and navigator; Nobile, the dirigible's designer and pilot; Lincoln Ellsworth, American outdoorsman and expedition sponsor, and polar explorer Oscar Wisting who served as helmsman. Other crew members were 1st Lt. Hjalmar Riiser Larsen, navigator; 1st Lt. Emil Horgen, elevatorman; Capt. Birger Gottwaldt, radio expert, Dr Finn Malmgren of Uppsala University, meteorologist; Fredrik Ramm, journalist; Frithjof Storm Johnsen, radioman; Flying Lt. Oscar Omdal, flight engineer; Natale Cecioni, chief mechanic; Renato Alessandrini, rigger; Ettore Arduino, Attilio Caratti and Vincenzo Pomella, mechanics. Nobile's little dog, Titina, also came aboard as mascot. Relations between Amundsen and Nobile, which had been lukewarm at best, were aggravated by the freezing and noisy conditions in the dirigible's cramped, unheated control car, and deteriorated further when Amundsen saw that the Italian flag dropped by Nobile was larger than either of the others. Amundsen later recalled with scorn that Nobile, had tossed several flags and banners overboard and the Norge had become "a circus wagon of the skies", an occurrence Nobile claimed Amundsen had greatly exaggerated. After crossing the pole, the airship's propellers became encrusted with ice to such an extent that pieces breaking off were flung against the outer cover, causing several rips and tears in the fabric. The ice forming on the propellers as we went through the fog, and hurled against the underside of the bag, had pretty well scarred up the fabric covering the keel, though it had not opened up the gas bags or caused any hydrogen loss. We had used up all our cement in repairing the fabric "

14 мамырда «Норге» Аляска штатының Теллер ауылына жетіп, нашарлаған ауа райына байланысты, шамамен 70 миль қашықтықтағы Номға барудың орнына, сол жерге қонуға шешім қабылдады. Қону кезінде дирижабль қандайда бір жолмен зақымдалған, бөлшектелген және Италияға қайтарылған. Солтүстік полюске 1908 жылы Фредерик Кук, 1909 жылы Роберт Пирри және 1926 жылы Ричард Берд (Норгеден бірнеше күн бұрын) жеткені туралы бұрынғы үш мәлімдеме де күмәнді дәлдігі немесе тікелей алаяқтық ретінде дау тудырады. Сондықтан осы бұрынғы мәлімдемелерді күмәнмен қарастыратын кейбір адамдар «Норге» экипажы Солтүстік полюске жеткен алғашқы расталған зерттеушілер деп санайды.