Оскар Вистинг: Норвеж саяхатшысы және поляр зерттеушісі

Кіріспе

Норвегиялық теңізші офицері және полярлық саяхатшы (1871–1936)

Оскар Адольф Вистинг (6 маусым 1871 – 5 желтоқсан 1936) – норвегиялық теңізші офицері және полярлық саяхатшы. Роальд Амундсенмен бірге ол Солтүстік және Оңтүстік полюске жеткен алғашқы адам болды.

Өмірбаян

Оскар Вистинг Норвегияның Вестфолд округіндегі Ларвик қаласында дүниеге келген. Ол Ола Мартин Олсен Вистингтің (1843–1927) және Абигаэль Хелен Андерсеннің (1843–85) ұлы еді. Ол 13 баланың ағасы болды. Әкесі жүк тасымалымен айналысты. Он алты жасында теңізге шығып, 1892 жылы Норвегия Корольдік Әскери-теңіз флотына қосылды. 1909 жылы ол Хортендегі Карлхохансверн теңіз базасында теңіз артиллерисі болып жұмыс істеген кезде Роалд Амундсен оны алдағы Солтүстік полюске экспедициясына қатысуға шақырды. Кейін Амундсен жоспарларын құпия түрде өзгертті. Вистинг Солтүстік полюске бара жатыр деп ойлап теңізге шықты. Бірақ олардың Роберт Фалькон Скоттпен Оңтүстік полюске бәсекелесу үшін оңтүстікке бет алғанын білді. Амундсеннің Оңтүстік полюске экспедициясына қатысушы ретінде, 1911 жылдың 14 желтоқсанында Амундсен, Хелмер Ханссен, Олав Бьяланд және Сверре Хассельмен бірге Вистинг Географиялық Оңтүстік полюске Норвегия туын қадап, сол жерге жеткен алғашқы саяхатшылар атанды. 1918 жылдан 1925 жылға дейін Вистинг Роалд Амундсеннің Солтүстік-Шығыс жолынан өту әрекеті кезінде «Мод» кемесінде бас офицер болып қызмет етті. 1923 жылдан 1925 жылға дейін Амундсен полюске ұшуға тырысып кеткеннен кейін Вистинг экспедицияны де-факто басқарды. 1926 жылы Вистинг Амундсеннің Солтүстік полюс үстінен ұшуға жасаған сәтті әрекетіне қатысты. Олар «Норге» дирижаблімен 1926 жылдың 12 мамырында полюске жетті. Бұрынғы үш саяхатшы – 1908 жылы Фредерик Кук, 1909 жылы Роберт Пири және 1926 жылы Ричард Берд Солтүстік полюске жеткендері туралы мәлімдемелер күмәнді немесе тікелей жалғандық деп саналды. Сондықтан осы бұрынғы мәлімдемелерге қарсы шығушылар «Норге» экипажы Солтүстік полюске жеткен алғашқы расталған саяхатшылар деп есептейді. Сонымен қатар, Вистинг Амундсенмен бірге Солтүстік және Оңтүстік полюстерде болған алғашқы екі адамның бірі болды. Кейінгі жылдары Оскар Вистинг Ослодағы Фрам мұражайын дайындау және салу ісіне белсенді үлес қосты, ол полярлық кеме «Фрамды» сақтау және көрсету үшін салынған. 1936 жылдың 5 желтоқсанында Вистинг «Фрам» кемесіндегі ескі төсегінде жүрек талмасынан қайтыс тапты, Оңтүстік полюске сәтті экспедицияның 25 жылдығына бірнеше күн қалғанда. Экспедицияға қатысқаны үшін ол 1912 жылы король Хакон VII-нің жарлығымен тағайындалған Норвегия Корольдік ордені – Оңтүстік полюс медалімен (Sydpolsmedaljen) марапатталды.

Oscar Wisting was born in Larvik, in Vestfold county, Norway. He was the son of Ola Martin Olsen Wisting (1843–1927) and Abigael Helene Andersen (1843–85). He became the eldest of 13 children. His father ran a trucking business. At the age of sixteen, he went to sea and in 1892 joined the Royal Norwegian Navy. He was working as a naval gunner at Karljohansvern, the naval base in Horten during 1909 when Roald Amundsen asked him to go north with him on his forthcoming North Pole expedition. Amundsen later secretly changed his plans. Wisting went to sea believing they were heading for the North Pole. Instead he learned that they were going south to pick up the race with Robert Falcon Scott to the South Pole. As a participant in Amundsen's South Pole expedition, on 14 December 1911 along with Amundsen, Helmer Hanssen, Olav Bjaaland and Sverre Hassel, Wisting planted the Norwegian flag on the Geographic South Pole, the first explorers to have reached that point. From 1918 to 1925 Wisting was chief officer on board the Maud in Roald Amundsen's attempt to traverse the Northeast passage. From 1923 to 1925 Wisting more or less acted as leader of the expedition after Amundsen left to try to fly to the pole instead. In 1926 Wisting participated in Amundsen's successful attempt to fly over the North Pole. In the airship Norge they reached the pole on 12 May 1926. The three previous claims to have arrived at the North Pole—by Frederick Cook in 1908, Robert Peary in 1909, and Richard E. Byrd in 1926 —are all disputed, as being either of dubious accuracy or outright fraud. Some of those disputing these earlier claims therefore consider the crew of the Norge to be the first verified explorers to have reached the North Pole. In addition Wisting, along with Amundsen, was one of the two first persons who had been to both the North Pole and the South Pole. In later years Oscar Wisting was an active force behind the preparations and building of the Fram Museum in Oslo, a museum built to store and display the polar ship Fram. On 5 December 1936 Wisting was found dead from heart attack in his old bunk on board the Fram, a few days before the 25th anniversary of the successful South Pole expedition. For his participation in the expedition, he was awarded the South Pole Medal (Sydpolsmedaljen), the Royal Norwegian award instituted by King Haakon VII in 1912 to reward participants in Roald Amundsen's South Pole expedition.

Мұра

Вистинг тауы – Мад патшасы тауларындағы Амундсен мұздығының бастауындағы тау массивінің солтүстік-батысқа ең жақын шыңы.