Кіріспе
1913 жылы Ален Фурнье жазған "Le Grand Meaulnes" (lə ɡʁɑ̃ moln) – Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы айларында қаза тапқан француз жазушысы Ален Фурньедің жалғыз романы. Автордың өлімінен бір жыл бұрын, 1913 жылы жарық көрген бұл роман, шамалы автобиографиялық сипатқа ие, әсіресе басты кейіпкер Ивонна есімі, оған Парижде автордың үмітсіз ғашықтығы болған. Он бес жасар Франсуа Сюрел, он жеті жасар Аугустин Мёулнмен достығының және оның жоғалған махаббатын іздеу тарихын баяндайды. Жалысқақ, бейбақ және батыл Мёулн – романтикалық идеалдың, қол жетпес ізденістің және балалық шақ пен ересек өмірдің арасындағы құпия әлемнің символы.
Le Grand Meaulnes (lə ɡʁɑ̃ moln) is the only novel by French author Alain Fournier, who was killed in the first month of World War I. The novel, published in 1913, a year before the author's death, is somewhat autobiographical, especially the name of the heroine Yvonne, for whom he had a doomed infatuation in Paris. Fifteen year old François Seurel narrates the story of his friendship with seventeen year old Augustin Meaulnes as the latter searches for his lost love. Impulsive, reckless and heroic, Meaulnes embodies the romantic ideal, the search for the unobtainable, and the mysterious world between childhood and adulthood.
Атау
Атауы француз тілінде "Ұлы Мёулн" дегенді білдіреді. Француз тіліндегі "grand" сөзін аударудың қиындықтары (үлкен, биік, ұлы сияқты мағыналары бар) және "le domaine perdu" ("жоғалған меншік/домен/жер") ағылшын тіліндегі әртүрлі атауларға әкелді, олардың ішінде "The Wanderer", "The Lost Domain", "Meaulnes: The Lost Domain", "The Wanderer or The End of Youth", "Le Grand Meaulnes: Жоғалған құштарлық елі", "Жоғалған меншік (Le Grand Meaulnes)" және "Үлкен Мёулн (Le Grand Meaulnes)" бар. "Le Grand Meaulnes" Ф. Скотт Фицджеральдтың "Ұлы Гэтсби" романының атауына шабыт берді. Осы ұқсастыққа қарамастан, Фицджеральд романының француз тіліне аударма жасаушылары "үлкен" сөзін беруде де осы қиындыққа тап болды және "Gatsby le magnifique" (сөзбе-сөз "Гэтсби керемет") дегенді таңдады.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Франсуа Сеурел, кітаптағы 15 жасар баяндаушы, Францияның жүрегіндегі көлдер мен құмды орманды аймақ – Солоньдегі шағын ауылдағы аралас жастағы мектеп директоры М. Сеурелдің ұлы. Франсуа 17 жасар Огюстен Мёулннің мектепке келгеніне қызығады. Огюстен бойының ұзындығы үшін «ұзын» лақап атымен танылады. Ол сыныптастықтарға ерлік кейіпкерге айналады және бір күні қашып кетеді, онда жолдан адасып, сиқырлы маскарадқа тап болады. Сол жерде ол арманындағы қыз – Ивон де Галеске ғашық болады. Ивон де Гале – нағыз өмірдегі Ивон де Киеврекурдан шабыт алған кейіпкер. Ол жесір әкесі және едәуір ерекше інісі Францпен бірге үлкен және көне отбасылық шато – Лес-Саблонньерде тұрады, ол бір кезде гүлденген. Маскарад Франц пен оның болашақ әйелі Валентинаны қарсы алу үшін ұйымдастырылған. Алайда Валентина келмейді, соның салдарынан Франц өзіне-өзі қол жұмсауға тырысады, бірақ сәтті болмайды. Мектепке оралғаннан кейін Мёулннің бір ғана ойы бар: сол құпия шатоны және енді ғашық болған қызды қайта табу. Бірақ оның жергілікті іздеулері нәтижесіз аяқталады, сонымен бірге мектепке таңғажайып жас жігіт келеді. Ол – Франц де Гале, басқа есіммен, басынан өткен оқиғаның ауыртпалығынан қашып жүр. Франц, Мёулн және Франсуа дос болады, ал Франц Мёулнге Париждегі үйдің мекенжайын береді, онда оның қарындасы Ивон де Галесті табуға болатынын айтады. Мёулн Парижге кетеді, бірақ сол үйде ешкім тұрмайтынын біледі. Ол досы Франсуаға: «Мені ұмытқан дұрыс, бәрін ұмытып кеткенің жақсы» деп хат жазады. Әкесі сияқты мектеп мұғалімі болған Франсуа, соңында Ивон де Галесті тауып, оны Мёулнмен қайта қосады. Ивон әлі де қартайған әкесімен бірге Лес-Саблонньерде тұрады, бұл екі жас дос бұрын ойлағаннан да жақын болып шығады. Ивон әлі де бойдақ екенін айтады және Мёулнге ол әрқашан оның өмірінің махаббаты болғанын мойындайды. Ол әкесінің батасымен Мёулннің үйлену ұсынысын қабылдайды. Алайда, тыныш емес Мёулн үйлену тойынан кейін бір күні жоғалған інісі Францты табу үшін (оны көмектесуге уәде берген еді) Ивонды тастап кетеді және оны никелес Валентинамен қайта қосады. Ивон шатода қалып, кішкентай қызды дүниеге әкеледі, бірақ екі күннен кейін қайтыс болады. Соңында Франсуа Мёулн мен Ивон тұрған үйде тұрады және досы Мёулннің оралуын күтіп, кішкентай қызды тәрбиелейді. Ескі қағаздарды қарап жатып, Франсуа Мёулннің қолмен жазылған күнделігін табады. Парижде өткен жылдары (Франсуа Мёулн мен Ивонды қайта қоса алмастан бұрын) Мёулн тойдың түні Францты тастап кеткен Валентинамен танысып, махаббатқа түседі. Мёулн бір жыл сегіз айдан кейін Франц пен Валентинді қайта қосып, қайта оралады. Ол Ивонның қайтыс болғанын және оның қызы бар екенін біледі. Оқиғаның басынан бері төрт жыл өтеді.
Бейімделулер
Le Grand Meaulnes 1980 жылы жазылған және 1999 жылы қайтадан көрсетілген BBC Radio 4 бағдарламасының "Book at Bedtime" бөлігінде таныстырылды. Дженифер Ховарттың екі бөлімді сериалдық нұсқасы 2005 жылдың тамызында "Классикалық сериал" ретінде эфирге шықты. Жан Габриэль Альбикоко кітапты 1967 жылы фильмге түсірді. Тағы бір фильм адаптациясы, "Le Grand Meaulnes", 2006 жылдың қарашасында Жан Батист Маунье, Клеменс Поэзи және Николас Дювошельдің қатысуымен шықты. "Ұлы Меулн" – француз суретшісі Жан Луи Бертдоның Альбенс, Савойядан шыққан липа ағашынан жасаған 2014 жылғы басрельефі (130 см x 140 см). Бұл рельеф Ален Фурнье кітабынан шабыттандырылды және Бірінші дүниежүзілік соғыста жоғалып кеткен адамдарға арналған құрметті білдіреді. Кітап Ұлыбританиялық әнші-сазгер Джек Пеньяттің дебюттік альбомы "Matinée" альбомының тоғызыншы трекі – "My Yvonne" әніне шабыт берді, онда сол кезде танылмаған әнші Адель қосымша вокалмен қатысты. Адель әнге қатысқан әртіс ретінде көрсетілмеген, бірақ альбомның буклетінде қосалқы вокалист ретінде көрсетілген.
Басқа шығармаларда
Ле Гранд-Мёулн Симона де Бовуардың "Мейірімді қыздың естеліктері" кітабында бірнеше рет еске алынады. Бұл - Джек Керуактың "Жолда" романында Сал Парадайстың саяхаттарында өзімен бірге алып жүретін жалғыз кітабы. Габриэль Гарсия Маркес өзінің өмірбаяны "Өмірді баяндау үшін" еңбегінде жастық шағындағы кемедегі жолдасын еске алады, ол оқуға құштар адам еді және автордың ең сүйікті әдеби шедеврлерінің біріне айналған "Ле Гранд-Мёулн" кітабының бір данасына ие болған.