Кіріспе

Кейінгі Ар-деко архитектурасы және дизайнының түрі

Стримлайн Модерн – 1930 жылдары пайда болған Ар-деко архитектурасы және дизайнының халықаралық стилі. Аэродинамикалық дизайннан шабыттанған бұл стиль иісті формаларға, ұзын көлденең сызықтарға және кейде теңіз элементтеріне баса назар аударды. Өнеркәсіптік дизайн саласында, бұл стиль теміржол локомотивтерінде, телефондарда, тостерлерде, автобустарда, тұрмыстық техникада және басқа да құрылғыларда әсемдік пен заманауилық әсерін беру үшін қолданылды. Францияда бұл стиль «пакебот» немесе «океандық кеме стилі» деп аталды және 1932 жылы суға түсірілген сәнді SS Normandie мұхит кемесінің дизайнымен тығыз байланысты болды.

Табысы мен шығу тегі

1930 жылдардағы Ұлы депрессияның күшейе түсуімен американдықтар Ар-деконың жаңа бір қырын көрді – ағымдағы желілі стильдеуді, яғни, өнеркәсіптік дизайнерлердің алғаш рет ұсынған концепциясын. Олар Ар-деко дизайнынан әшекейлеуін алып тастап, ғылыми ой-пікірлерден туған қозғалыс пен жылдамдықтың аэродинамикалық, таза сызықтар тұжырымын қолдады. Архитектурадағы цилиндрлі пішіндер мен ұзын көлденең терезелер конструктивизм мен неміс Werkbund ұйымымен байланысты Жаңа обьективтілік ағынының ықпалында болған болуы мүмкін. Бұл стильдің мысалдарына 1923 жылғы Моссехаус және Эрих Мендельсон мен Ричард Нейтраның 1923 жылы Берлиндегі кеңсе ғимаратының бұрышын қайта жаңарту кіреді. Streamline Moderne кейде қатал экономикалық жағдайдың көрінісі болды; өткір бұрыштар орынды, аэродинамикалық қисықтармен алмастырылды, ал әшекейлер тегіс бетон мен шынымен ауыстырылды. Бұл стиль сәулет құрылысына электр жарығын енгізген алғашқы стиль болды. 1933–1935 жылдары жабдықталған SS Normandie лайнерінің бірінші кластағы асханасында 12 биік Лалик шыны бағанасы және іштен жарықтандырылған 38 бағана бөлмені нұрландырды. Strand Palace қонақ үйінің вестибюлі (1930), 1969 жылы Виктория және Альберт мұражайы тарапынан бұзудан сақталған, ішкі жарықтандырылған сәулеттік шыныны алғаш рет қолданғандардың бірі болды және сәйкестік бойынша мұражайда сақталған алғашқы модерн интерьері еді.

Сәулет

Streamline Moderne көбінесе көлік және қозғалысқа қатысты ғимараттарда, мысалы автобус және теміржол вокзалдарында, әуежай терминалдарында, жол жиегіндегі кафелерде және порт ғимараттарында кездесетін. Оның қазіргі заманғы архитектураға тән ерекшеліктері болды, соның ішінде көлденең бағыт, дөңгеленген бұрыштар, шыны кірпіш қабырғалар немесе иллюминаторлар, жалпақ шатырлар, хромдалған фурнитура және қабырғалардағы көлденең ойыстар немесе сызықтар. Олар көбінесе ақ түсті немесе ашық пастельді түстерде болды. Бұл стильдің мысалы – Сан-Францискодағы Аквапарк тарихи ауданындағы Аквапарк моншасы. 1936 жылы Works Progress Administration (WPA) басталған құрылысы, стильге тән ерекше көлденең сызықтармен, классикалық дөңгелек бұрыштармен және кеме элементтерін еске түсіретін терезелермен ерекшеленеді. Ішкі жағы түпнұсқалық безендіруін және егжей-тегжейін, соның ішінде суретші және түс теориясының маманы Хилер Хиллердің қабырғалық суреттерін сақтайды. Архитекторлары Уильям Мьюзер-младший және Уильям Мьюзер-III болды. Қазір ол Аквапарк тарихи ауданының әкімшілік орталығы. 1942 жылы ашылған Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласындағы Норманди қонақ үйі SS Normandie мұхит кемесінің стильді пішінде салынған және кеменің бастапқы таңбасын көрсетеді. Жаңа Англиядағы Sterling Streamliner Diners ағынды пойыздарға ұқсас етіп жасалған кафелер. Streamline Moderne үйлері Streamline коммерциялық ғимараттарға қарағанда сирек кездессе де, тұрғын үйлер де бар. Говард Лайдекердің Лос-Анджелестегі Лайдекер үйі тұрғын үй архитектурасындағы Streamline Moderne дизайнының мысалы. Трактты дамыту кезінде стильдің элементтері кейде Сан-Францисконың Сансет ауданындағы соғыстан кейінгі қатарлы тұрғын үйлерде әртүрлілік ретінде қолданылды.

Пакеботтың стилі

Францияда бұл стиль «пакебот» деп аталды, яғни мұхит кемесін білдіреді. Француздық нұсқасы 1935 жылы «Нормандия» мұхит кемесінің іске қосылуынан шабыттанды, онда Лалик кристалынан жасалған бағаналары бар арт-деко стиліндегі асхана болды. Стильдің түрлерін қолданатын ғимараттар Бельгияда және Парижде пайда болды, әсіресе 15-ші округтегі 3 Виктор бульварындағы ғимаратта, сәулетші Пьер Патудың жобасы бойынша салынды. Ол арт-деко стилінің негізін қалаушылардың бірі болды. Ол 1925 жылғы Сәндік өнер көрмесінде, стильдің туған жері – коллекционер павильонының кіреберісін жобалаған. Сонымен қатар, ол үш мұхит лайнерінің – «Иль-де-Франс» (1926), «Л’Атлантик» (1930) және «Нормандия» (1935) – интерьерлерін жобалаған. Патудың Виктор даңғылындағы ғимараты стильдің американдық нұсқасындағы қисық сызықтардан айырылды, бірақ тар жерде ғимараттың бір жағында тар «мұрын» бөлігі, кеме палубалары сияқты ұзын балкондары және шатырындағы түтін құбырларын еске түсіретін қатарлы тік бұрыштар болды. Париждегі тағы бір 1935 жылғы пәтер ғимаратында, 16-шы округтегі 1 Пол Думер даңғылында, мұхит лайнерінің палубасы үлгісінде бірнеше террасалар салынды. Флажи ғимараты 1938 жылы Бельгияның Иксел қаласындағы Флажи алаңында «пакебот» стилінде салынды және «Packet Boat» немесе «пакебот» деп аталды. Оны [автор аты] жобалаған және Бельгияның Ұлттық радио хабар тарату институтының (INR/NIR) бұрынғы кеңсесін орналастыру үшін өткізілген сәулет конкурсында жеңімпаз деп таңдалды. Ғимарат кең ауқымды жөндеуден өтті және 2002 жылы «Le Flagey» мәдени орталығы ретінде қайта ашылды.

Автомобильдер

Америка Құрама Штаттарындағы ағымдық стильдегі дизайнды қалыптастырған маңызды оқиға 1933–1934 жылдардағы Чикаго әлемдік көрмесі болды, ол бұл стильді жалпы жұртшылыққа таныстырды. Жаңа автомобильдер теңіз кемелері мен әуе кемелерінің тегіс сызықтарын қабылдап, тиімділік, сергектік және жылдамдық әсерін тудырды. Радиатор торы мен лобовой шынылары артқа қарай еңкейтілді, автомобильдер төменірек және кеңірек болды, олар тегіс қисықтар мен көлденең жылдамдық сызықтарымен ерекшеленді. Мысалы, 1934 жылғы Chrysler Airflow және 1934 жылғы Studebaker Land Cruiser автомобильдерін атауға болады. Автомобильдерде бакелит пластигі, форма, Vitrolight мөлдір емес шыны, тот баспайтын болат және эмаль сияқты жаңа материалдар қолданылды, олар жаңалық және жылтырлық сезімін берді. Кейінгі мысалдарға 1950 жылғы Nash Ambassador "Airflyte" седаны және оның ерекше төменгі крыло сызықтары, сондай-ақ Hudson компаниясының соғыстан кейінгі автомобильдері, мысалы Commodore, "ерекше ағымды, ауыр, ірі автомобильдер, өзіне тән стильде" жатты.

Ұшақтар, қайықтар және пойыздар

Ағыс желісі ұшақтар, пойыз локомотивтері және кемелерді жобалауда кең таралған практикаға айналды.

Өнеркәсіптік жобалау

Streamline стилі функционализммен салыстырылады, ол сол кезде Еуропада басты дизайн стилі болды. Функционализмдегі қарапайым дизайнның себебі – заттардың өндіріс құнын төмендетіп, оларды Еуропаның көптеген жұмысшыларына қолжетімді ету еді. Streamline және функционализм – модернистік өнеркәсіптік дизайндағы екі түрлі бағыт.