Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
металл
Қола қорытпасы. Қоңырау қоласы немесе қоңырау металлы – қоңыраулар және сымбалды сияқты олармен байланысты аспаптар жасауға қолданылатын қорытпа. Бұл қоланың көптеген түрлерінен гөрі қалайы құрамы жоғары түрі, әдетте мыс пен қалайы арақатынасы шамамен 4:1 (әдетте, масса бойынша 78% мыс, 22% қалайы). Қалайының жоғары құрамы металдың беріктігін және резонансын арттырады. Тарихи тұрғыдан алғанда, ол ертедегі зеңбіректерге артықшылық берілген. Бүгінде ол өнеркәсіпте де қолданылады, клапан корпустары, поршень сақиналары, подшипниктер және гильзалар үшін қолданылады.
the metal
Bronze alloy
Bell metal or bell bronze is an alloy used for making bells and related instruments, such as cymbals. It is a form of bronze with a higher tin content than most other bronzes, usually in approximately a 4:1 ratio of copper to tin (typically, 78% copper, 22% tin by mass). The higher tin content increases the rigidity of the metal, and increases the resonance. Historically, it was preferred for early cannons. Today, it also has industrial uses, being specified for valve bodies, piston rings, bearings, and bushings.
Қаңтар
Белл металл көптеген ерте испан, португал және "малай" зеңбіректерін құю үшін қолданылды, ең әйгілісі – қате түрде Рентака деп аталатын малай зеңбірегі. Явада, қалайы қосылған қола металл қоспалары мүсіндер, өнер бұйымдары, мүсіндер және байларға арналған тұрмыстық заттар жасау үшін де пайдаланылды. Бұл материал Таиланд, Кхмер және Мьянманың явалық мәдениетке ықпал еткен елдері тарапынан да қабылданып алынды. Белл металл өте жақсы дыбыстық қасиеттері үшін бағаланады, сондай-ақ оқ атылғанда ерекше, қатты дыбыс шығаратын белл металл зеңбіректерде де кездеседі. Жавандық лантака алғаш рет ерте Маджапахит империясының Эмпуы тұсында белл металлдан құйылды және Нусантара аралдарына тарады. Жавандықтардың қару жасау және зеңбірек құю шеберлігі айналасындағы аймаққа әскери үстемдік әкелді. Кейін, Жавадан көшіп келген наразы теміршілер мен ақсүйектердің топтары осы зеңбірек құю өнерін Филиппин, Бруней, Малайзия және Мьянмаға жеткізді. Испандар Тернатты басып алғанда, қабырғалы аумақта 3000-нан астам өте жақсы құйылған белл металл зеңбіректерін тауып таң қалды. Бірақ испандар үшін күлкілі болғаны, бұл зеңбіректер веранданың тіреулеріне тік байланып, қару емес, үйдің әшекейі ретінде қолданылған. Мәдени тұрғыдан алғанда, явандық қола зеңбіректер мен олардың аймақтық нұсқалары дәстүрлі түрде қалың малдың бір бөлігі болды, ал нашар сапалы қола зеңбірек сыйлау – ең жоғары қорлау саналды. Бруней мен Малайзияда үйлену тойына сыйлық ретінде символдық зеңбірек беру дәстүрі сақталған, ал көптеген мерекелер салтанатты оқ атумен басталады.
Bell metal was used to cast many early Spanish, Portuguese and "Malay" cannons, most notably the Malay cannon known erroneously as Rentaka. In Java, bell metal mixtures including tin were also used for the manufacture of figurines, objets d'art, sculptures and household goods for the wealthy. This material was also adopted by the Javanese influenced cultures of Thailand, Khmer and Myanmar. Bell metal is particularly prized for its excellent sonorous qualities, also found in bell metal cannons which produce a distinct, loud ring when fired. The Javanese lantaka was first cast in bell metal under an Empu of the early Majapahit Empire and spread into the surrounding islands of the Nusantara, Javanese skill in gunsmithing and cannon founding affording military dominance over the surrounding area. Later, disaffected smiths and noble entourages emigrating from Java brought these cannon founding skill to Philippines, Brunei, Malaysia and Myanmar. When Ternate was captured by the Spanish, they were astounded to find over 3,000 very finely cast bell metal cannons in the walled compound, although humorously to the Spaniards these were tied upright to veranda poles, used as lingam household decorations rather than weapons. Culturally, Javanese bronze cannons and their regional derivatives were traditionally part of a dowry, and offering a poor quality cast bronze cannon was a supreme insult. Brunei and Malaysia retain the tradition of a token cannon as a dowry for weddings, and many celebrations are opened with a celebratory shot.
Аспаптар
Үндістанда, Ассам штатында оны канх дейді, ал Батыс Бенгалия және Одиша штаттарында канса деп атайды. Каннада тілінде Канчу деп аталып, тамақ пісіру және жеуге арналған ыдыстар ретінде қолданылады. Ассамның Барпета ауданындағы Сартебари қаласы канх ыдыстарын жасауда ерекше орынға ие. Ассамда канх ыдыстары көптеген діни мақсаттарда қолданылады, ал ең ерекше ыдыстар – бата мен банбати құрбандықтар мен пуджа ұсынуға немесе құрметті қонақтар мен жолы бар адамдарға құрмет көрсету үшін пайдаланылады. Одишада Ганджам ауданындағы Белагунта, Наягарх ауданындағы Кантило және Бхубанешвар қаласының жанындағы Балакати осы қолөнермен әйгілі. Керала штатында урулис (оду ыдыстары) чакка варатти (жақсы жеміс халвасы) туралы естеліктерді қайтарады. Жазда жақсы жемістер көп болған кезде, аулада от жағып, шака вараттидің көп мөлшерін дайындап, жемістердің, патаның және майдың байлығын бірден жеп қоятын. Урулис қоңырау металлынан жасалады. Венгалай панай (қоңырау металлынан жасалған) тамилдік келіншектің алғашқы понгалымен байланысты, онда жаңа егілген күріш күн құдайына қант қамысымен бірге ұсынылады.
In India, in the state of Assam, it is called kanh while in West Bengal and Odisha, kansa, it is called Kanchu in Kannada and is used for cooking and eating utensils. Sarthebari in Barpeta district of Assam holds a unique place in the production of kanh utensils. In Assam, utensils of kanh have many religious uses and the most unusual utensils, bata and banbati, are used to give offerings and puja or to show respect to honored guests and dignitaries. Belaguntha in Ganjam district, Kantilo in Nayagarh, and Balakati near Bhubaneswar are well known for this craft in Odisha. In the state of Kerala, urulis (odu vessels) bring back memories of chakka varatti (jackfruit halva). In summer when jackfruits are available aplenty, huge quantities of chakka varatti would be made in the backyard over a log fire and consumed in a trice, the richness of fruits, jaggery and ghee. Urulis are made from bell metal. Vengalai panai (also made from a kind of bell metal) is synonymous with a Tamil bride's first pongal when freshly harvested rice is offered to the sun god with turmeric and sugarcane.