Кіріспе

Магреб Талмудисі және позек, көбінесе "Риф" (1013–1103) деп аталады. Исаак бен Жақып Әлфази (1013–1103) (إسحاق الفاسي, ) Альфази немесе оның еврейше аббревиатурасымен, Риф (Рабби Исаак әл Фаси) деп те белгілі. Ол Магреб Талмудисі және позек (халаха – еврей заңы бойынша шешім қабылдаушы). Ол халаха саласындағы еңбектерімен, атап айтқанда, халахалық әдебиеттегі алғашқы негізгі еңбек саналатын "Sefer HaHalachot" заң кодексімен танымал. Оның "Әлфаси" есімі араб тілінде "Фездік" деген мағынаны білдіреді, бірақ оның Фезде өмір сүргеніне қатысты пікірлер әртүрлі.

Өмірбаян

Ол соңғы жүз жылдағы көптеген тарихшылар қазіргі Алжирдегі Калаат Бани Хаммад деп білетін Калаат Хаммад қаласында дүниеге келді. Санжажа Хаммадит әулетінің Орталық Магребтің астанасы болған қала. Алайда, көне дереккөздер Қалат Хаммадты Фез қаласына жақын орналасқан ауыл деп санайды. (Бірақ, Беньямин Зеев Бенедикт және басқа да жақындағы ғалымдар Альфази Фезде ешқашан қызмет етпегенін айтады. Альфази өліміне жеткен кезде, Лусена раввині қызметіне өзінің ұлын емес, шәкірті Жозеф ибн Мигашты мұрагер етіп тағайындады.)

Сефер хаХалахот

Sefer ha Halachot (ספר ההלכות), сонымен қатар Hilchot haRif немесе Hilchot Rav Alfas (Еврейше: הלכות רב אלפס) деп те аталады, Альфасидің Фесте жазған басты еңбегі. Ол Моэд, Нашим және Незикин Талмуд бөлімдерінен, сондай-ақ Берахот және Чулин трактаттарынан барлық қажетті заңдық шешімдерді жинақтайды – барлығы 24 трактат. Альфаси Талмудтың халахикалық қорытындыларын қоршаған пікірталастарсыз сөздерінше көшірген; ол сондай-ақ барлық аггадикалық (заңдық емес, уағыздық) материалдарды, сонымен қатар тек Израиль аймағында ғана қолданылатын халаха туралы талқылауларды жойды. Жалпы, еңбек Талмудтың ретін сақтайды, бірақ кейде Талмудтан алынған үзінділер орнынан жылдырылады, және өте сирек Талмудтан тыс мәтіндер енгізіледі.

Әсері

Маймонид Альфазидің еңбегі "барлық геоникалық кодекстерді ескірген етіп, оларды алмастырды, себебі онда біздің дәуірімізде қажетті барлық үкімдер мен заңдар қамтылған" деп жазды. "Сефер ха-Халахот" Халаханың дамуында маңызды рөл атқарады. Біріншіден, "Риф" жинақ құрастыруда сәтті болды, ол жан-жақты зерттеу нысаны болды және өз кезегінде Маймонид пен Раввин Иосиф Кароның ірі кодекстеріне жол ашты. Екіншіден, ол "Халаханың үш тірегінің" бірі ретінде танылды, "Арбаа Турим" мен "Шулхан Арух" негізінде құрылған авторитет ретінде. Раввин Нисим Героналы (РаН) осы еңбекке толыққанды және нақты түсіндірмелер жазды; ешиваларда "Риф пен РаН" күнделікті Талмуд оқу жоспарының бір бөлігі ретінде тұрақты түрде оқытылады. Бұл еңбек Раши мен басқа да түсіндірушілерден бұрын жарық көрді және ғалым еврей қауымының оқу тәжірибесінде маңызды өзгерістерге әкелді, себебі ол гемара әлемін көпшілікке ашты. Көп ұзамай ол "Талмуд Катан" ("Кішкентай Талмуд") деп белгілі болды. Орта ғасырдың соңында Италияда Талмудқа тыйым салынған кезде Альфазидің кодексінен тыйым алынды, сондықтан 16-19 ғасырларда оның еңбегі итальяндық еврей қауымының негізгі оқу пәні болды. Альфази Талмудты зерттеудің сефард әдісінің дамуында да маңызды орынға ие. Ашкеназдық тәсілге қарағанда, сефардтар Талмудты қарапайымдауға және оны казуистикалық егжей-тегжейден босатуға тырысты; мысалы, Хананель бен Хушиелді қараңыз.

Басқа жұмыстар

Алфази көптеген сұрақ-жауаптар қалдырды. Олар бастапқыда араб тілінде жазылған, жақын арада еврей тіліне "Шеелот у Тешувот ха Риф" деп аударылды.