Commodore PET: Жеке компьютер тарихы

Кіріспе

Жеке компьютер жүйесі

Commodore PET – Commodore International компаниясы 1977 жылдан бастап шығаратын жеке компьютерлердің қатары.

Шығару

Commodore PET 1976 жылы ресми түрде жарияланды және Джек Трамиел Чак Педлге компьютерді 1977 жылғы қаңтардағы Consumer Electronics Show-ға дайындау үшін алты ай берді, оның құрамында Джон Фиганс, Билл Сейлер, Фуджияма және Аоджи есімді екі жапон инженері, сондай-ақ Джек Трамиелдің ұлы Леонард Трамиел болды, ол PETSCII графикалық таңбаларын жобалауға көмектесті және сапаны бақылауды жүзеге асырды. Нәтижесінде Commodore компаниясының алғашқы көпшілік нарығына арналған персональды компьютері PET пайда болды, оның алғашқы моделі PET 2001 болды. Оның 6502 процессоры экранды, пернетақтаны, кассеталық магнитофонды және компьютердің бірнеше кеңейту порттарының біріне қосылған кез келген перифериялық құрылғыларды басқарды. PET 2001 құрамында 4 КБ (2001 4) немесе 8 КБ (2001 8) 8 биттік жедел жад болды және негізінен 40×25 таңбалы графикалық шағын монохромды мониторды басқаратын дискретті логикасы бар бір тақталы компьютер болды, ол металл корпусқа орнатылған, бұл Commodore компаниясының кеңсе жабдықтарын өндіруші ретіндегі тарихын көрсетеді. Машинаның алдыңғы жағында деректерді сақтау үшін Datasette орнатылған, бұл пернетақтаға аз орын қалдырды. Кассетаға деректерді беру жылдамдығы 1500 бод болды, бірақ деректерді қауіпсіздік үшін екі рет жазды, бұл тиімді жылдамдықты 750 бодқа дейін төмендетті. Компьютердің негізгі тақтасында төрт кеңейту порты болды: қосымша жад, екінші кассеталық магнитофон интерфейсі, параллель ("пайдаланушы") порты, оны дыбыс шығару немесе "пайдаланушы" жобаларына немесе Commodore емес құрылғыларға қосу үшін пайдалануға болады, сондай-ақ параллель IEEE 488 порты, ол диск жетектері мен принтерлер сияқты перифериялық құрылғыларды тізбектеуге мүмкіндік берді. PET 2001 жұмыс істейтін прототипі 1977 жылдың қаңтар айында өткен CES 1977 қысқы көрмесінде көпшілікке көрсетілді, ал алғашқы жүз данасы қазан айында жеткізілді, көбінесе журналдар мен бағдарламалық жасақтаманы әзірлейтін компанияларға жіберілді, ал машина жалпы тұтынушыларға желтоқсанға дейін қолжетімді болмады. Алайда, PET бірнеше ай бойы қайта тапсырыс берілді, сондықтан жеткізілімді жеңілдету үшін 1978 жылдың басында Commodore 4 КБ нұсқасын тоқтатуға шешім қабылдады (себебі пайдаланушы 3 КБ жедел жадымен ғана қалады). Commodore компаниясы Microsoft-тың 6502 BASIC-ін лицензиялау бойынша алғашқы компания болды, бірақ келісім Microsoft-ты банкротқа жақын әкелді, өйткені Commodore компаниясы PET жөнелту басталған кезде ғана төлейтінін белгіледі. Бұл алты айдан астам уақытқа созылып, ол уақытта Microsoft ақша жоғалтып, Altair BASIC-тің меншік құқығына қатысты сот ісі арқылы қолма-қол ақша резервтері одан әрі азайды. Жыл соңында Microsoft компаниясы Apple компаниясының Apple II желісі үшін Microsoft BASIC лицензиясын беру шешімі арқылы құтқарылды. Түпнұсқа PET 2001-ге енгізілген BASIC Commodore BASIC 1.0 деп аталды; Microsoft Commodore-ге 6502 BASIC-тің бастапқы тізімін ұсынды, негізінен BASIC 80-нің порты, ал Commodore қалған жұмысты өзі орындады, оның ішінде бастау экраны мен сұрауларын өзгерту, I/O қолдауын қосу, машина тіліндегі бағдарламаларды шақыру үшін SYS командасы және қателерді түзету. BASIC 1.0 әлі де көптеген қателерге ие болды және IEEE 488 қолдауы бұзылды, сондықтан Commodore кейін диск жетектерімен шыққанда, оларды BASIC-тен пайдалануға болмайды (егер ядролық режімдер оларды қолдаса да) және тек 256 массивтік элементтерді қолдады. PEEK функциясы пайдаланушының авторлық құқыққа ие кодты жүйелік ROM-да көруіне жол бермеу үшін 49152-ден жоғары жад орындарында жұмыс істемейді. 8K BASIC ROM-нан басқа, PET-ке 4K таңбалы ROM және 8K ядролық ROM кірді. Ядроның бірінші жартысында экран редакторының функциялары (80 бағандық PET-тердегі экран редакторы 40 бағандық модельдерден ерекшеленді), екінші жартысында бірнеше функция бар, олар әртүрлі I/O құрылғыларына және одан деректерді енгізу және шығару, пернетақтаны оқу және курсорды орналастыру сияқты тапсырмаларды шақырады. Сонымен қатар, ядролық ROM жүйелік үзілістерді қабылдап, пернетақтаны сканерледі. Джон Фиганс идеясы болған ядро BASIC-тен бөлек тұрып, алғашқы дербес компьютерлік ОС ROM болды. Мәтін ROM-ның көлемі 4K болды, онда төрт түрлі 128 таңбалы кестелер, үлкен әріптер/графикалық таңбалар жиынтығы және үлкен/кіші әріптер жиынтығы, сондай-ақ екеуінің де кері бейне нұсқалары болды. Бұл экранға псевдографиялық бейнелер жасау үшін бірқатар графикалық таңбаларды, сондай-ақ ойын карталарының символдарын (дегенмен, Джек Трамиелдің ұлдары компьютерде карта ойындарын ойнағысы келді) қамтыды. PET 2001-дің түпнұсқасында үлкен/графикалық таңбалар жиынтығы мен үлкен/кіші таңбалар жиынтығы кейінгі машиналарда болатынға қарағанда кері аударылды; PET иелері өз машиналарын BASIC 2.0 ROM-ға жаңартқанда, кейде т...

The Commodore PET was officially announced in 1976 and Jack Tramiel gave Chuck Peddle six months to have the computer ready for the January 1977 Consumer Electronics Show, with his team including John Feagans, Bill Seiler, two Japanese engineers named Fujiyama and Aoji, and Jack's son Leonard Tramiel, who helped design the PETSCII graphic characters and acted as quality control. The result was Commodore's first mass market personal computer, the PET, the first model of which was the PET 2001. Its 6502 processor controlled the screen, keyboard, cassette tape recorders and any peripherals connected to one of the computer's several expansion ports. The PET 2001 included either 4 KB (2001 4) or 8 KB (2001 8) of 8 bit RAM, and was essentially a single board computer with discrete logic driving a small built in monochrome monitor with 40×25 character graphics, enclosed in a sheet metal case that reflected Commodore's background as a manufacturer of office equipment. The machine also included a built in Datasette for data storage located on the front of the case, which left little room for the keyboard. The data transfer rate to cassette tape was 1500 baud, but the data was recorded to tape twice for safety, giving an effective rate of 750 baud. The computer's main board carried four expansion ports: extra memory, a second cassette tape recorder interface, a parallel ("user") port which could be used for sound output or connection to "user" projects or non Commodore devices and a parallel IEEE 488 port which allowed for daisy chaining peripherals such as disk drives and printers. A working PET 2001 prototype was shown to the public at the Winter CES 1977 in January 1977, and the first hundred units were shipped in October, mostly going to magazines and software developers, while the machine was not generally available to consumers until December. However, the PET was back ordered for months, so to ease deliveries, early in 1978, Commodore decided to cancel the 4 KB version (also because the user would be left with barely 3 KB of RAM). Commodore was the first company to license Microsoft's 6502 BASIC, but the agreement nearly drove Microsoft into receivership as Commodore stipulated that they would only pay for it when the PET began shipping. This was delayed by over six months, during which Microsoft lost money and had their cash reserves further depleted by a lawsuit over ownership of Altair BASIC. At the end of the year, Microsoft was saved by Apple's decision to license Microsoft BASIC for the Apple II line. The BASIC included on the original PET 2001 was known as Commodore BASIC 1.0; Microsoft supplied Commodore with a source listing for their 6502 BASIC, essentially a port of BASIC 80, and Commodore performed the rest of the work themselves, including changing the startup screen and prompts, adding I/O support, the SYS command for invoking machine language programs, and fixing bugs. BASIC 1.0 still had numerous bugs and IEEE 488 support was broken, so that when Commodore later came out with disk drives, they could not be used from BASIC (although the kernel routines supported them), and only supported 256 array elements. The PEEK function would not work on memory locations above 49152 so as to prevent the user from viewing the copyrighted code in the system ROMs. Aside from the 8K BASIC ROM, the PET also included a 4K character ROM and an 8K kernal ROM. The first half of the kernal contained screen editor functions (the screen editor on 80 column PETs differed from 40 column models) with the second half containing a number of function calls for tasks such as inputting and outputting data to and from different I/O devices, reading the keyboard, and positioning the cursor. In addition, the kernal ROM received system interrupts and scanned the keyboard. The kernel, an idea of John Feagans, was the first personal computer OS ROM to be a distinct entity from BASIC. The character ROM was 4K in size, containing four different 128 character tables, the uppercase/graphics character set and upper/lowercase character set, plus reverse video versions of both. This included a number of graphics characters for creating pseudographics on the screen as well as playing card symbols (reportedly because Jack Tramiel's sons wanted to play card games on the computer). On the original PET 2001, the uppercase/graphics character set and upper/lowercase character set were reversed compared to how they would be on later machines; PET owners who upgraded their machines to the BASIC 2.0 ROMs often also swapped out the character ROMs for the newer version. Although the machine was moderately successful, there were frequent complaints about the tiny calculator like keyboard, often referred to as a "chiclet keyboard" because the keys resembled the chewing gum it was named after. The key tops also tended to rub off easily. Reliability was fairly poor, although that was common in many early microcomputers. Because of the poor keyboard on the PET, external replacement ones quickly appeared. The PET had somewhat of a competitive advantage over its Apple II and TRS 80 rivals as both were using relatively primitive integer BASICs for their first six months on the market while the PET had a full featured BASIC with floating point support, a sophisticated screen editor, and lowercase letters, the last being a feature that the two competing platforms would not have for a few years. On the other hand, Commodore were a year behind Apple and Tandy in making disk drives available for their computers. In 1979, Commodore replaced the original PET 2001 with an improved model known as the 2001 N (the N was short for "New"). The new machine used a standard green phosphor monitor in place of the white in the original 2001. It now had a conventional, full sized keyboard and no longer sported the built in cassette recorder. The kernel ROM was upgraded to add support for Commodore's newly introduced disk drive line. It was offered in 8 KB, 16 KB, or 32 KB models as the 2001 N8, 2001 N16, and 2001 N32 (the 8 KB models were dropped soon after introduction). The 2001 N switched to using conventional DRAM instead of the 6550 (1kx4) SRAM in the original model. PET 2001 8Ns had eight 2108 (8kx1) DRAMs and 2001 16Ns used sixteen 2108s. The PET 4016 used eight 4116 (16kx1) chips. All 32K PETs used sixteen 4116 chips. Finally, Commodore added a machine language monitor to the kernel ROM that could be accessed by jumping to any memory location with a BRK instruction. It did not include a built in assembler and required the user to enter hexadecimal numbers for coding. Commodore contacted Microsoft to upgrade BASIC for the new machines; this resulted in the soon to be familiar BASIC 2.0 which removed the 256 element array limitation and had a rearranged zero page. Most bugs were fixed and IEEE 488 support in BASIC was made to be functional. The PEEK function was unblocked for memory locations above 49152. BASIC 2.0 also included an easter egg that Bill Gates personally coded, which would cause "MICROSOFT!" to appear if the user typed WAIT 6502,x (x being the number of times to display the message); this was reportedly due to a dispute with Commodore over ownership of BASIC (years later, when Microsoft developed BASIC for the Amiga, one of their conditions was that Commodore credit the original authors of BASIC, so BASIC 7.0 on the Commodore 128 displayed a Microsoft copyright notice). This feature was present in all 30xx series PETs. Commodore executives were unhappy when they learned about it and it was removed from BASIC on all subsequent Commodore machines. Microsoft also remained sensitive about their copyrighted code and pressured Commodore to not release any BASIC code listings to the public, although user groups eventually made disassemblies of BASIC. Sales of the newer machines were strong, and Commodore then introduced the models to Europe. However, Philips owned a competing trademark on the PET name, so these models were renamed. The result was the CBM 3000 series ('CBM' standing for Commodore Business Machines), which included the 3008, 3016 and 3032 models. Like the 2001 N 8, the 3008 was quickly dropped. Later PET 3000 series machines switched to the BASIC 4.0 ROMs.

Білім беру, бизнес және компьютерлік ғылым

1980 жылы 4000 сериялы PET компьютерлер шығарылды. Оларға жақсартылған BASIC 4.0 нұсқасы енгізілді, ол дискілік функцияларға арналған командаларды қосты және қоқыс жинау процесін едәуір жетілдірді. Осы кезде Commodore компаниясы адамдар 3000 сериясының арзан 8 және 16 модельдерін сатып алып, 32 модель үшін қосымша төлем жасаудың орнына жадты кеңейтіп жатқанын анықтады. Осыған байланысты, олар 4008 және 4016 модельдеріндегі жад ұяларын бұзып, мұндай жағдайдың алдын алды. 4032 моделі мектептерде үлкен сәттілікке жетті, себебі оның берік металл корпусы мен біртұтас дизайны сыныптардағы қатаң пайдалану шартына төтеп беруге мүмкіндік берді. Бұл рөлде PET-тің жиі пайдаланылмаған IEEE 488 порты да маңызды рөл атқарды. Дұрыс пайдаланғанда, бұл порт қарапайым жергілікті желі ретінде қолданылуы мүмкін еді және принтерлер мен дискілерді (сол кезде өте қымбат болған) сыныптағы барлық компьютерлер арасында бөлісуге мүмкіндік берді. Кейінгі Commodore компьютерлерінен айырмашылығы, PET-терде IEEE 488 порты үшін ядролық ROM функциялары болған жоқ, сондықтан пайдаланушылар модемдер сияқты сыртқы құрылғыларды пайдалану үшін өз бағдарламаларын жазуға мәжбүр болды. Бірінші жылғы 4000 сериялы PET-тер PET 2001/3000 сияқты бейне жабдықтарын сақтап қалды, бірақ 1981 жылы ол 12 дюймдік экранмен және 6845 негізіндегі CRTC (катодты сәулелі түтік контроллері) жабдығымен ауыстырылды. PET-тің қарапайым, берік дизайны және толық жабық компоненттері оны Солтүстік Америкадағы білім беру нарығында ерте сүйіктіге айналдырды. Мектептер 40 бағаналы модельдерді ұнатты, себебі 40 бағаналы дисплейдегі үлкен әріптер 80xx PET-ке қарағанда кішкентай балаларға оқуға оңай болды. Commodore компаниясы "Мұғалімнің PET" деп аталатын PET-тің түрін шығарды, бұл 2001 сериясының PET-тері қайта таңбаланған, оларды Commodore компаниясы "2 сатып алсаң, біреуін тегін аласың" бағдарламасы аясында мектептерге сыйға тартты. PET сериясында тағы екі модель шығарылды. 8000 сериясына 80×25 таңбалы экранды басқаратын жаңа дисплей чипі енгізілді, бірақ бұл 40 бағандық экранға арналған бағдарламалармен үйлесімсіздіктерге әкелді және нәтижесінде ол танымал болмады. 30xx сериясынан айырмашылығы, 40xx және 80xx PET-терде дыбыс шығару үшін 1 арналы динамик стандартты түрде орнатылған. 2001/3000 және 4000 сериялы PET-тер "графикалық пернетақта" деп аталатын пернетақтаны пайдаланды. Сандар тек сандық пернетақтада орналасқан, ал әріптердің үстіндегі қатарда тек тыныс белгілері болды. 3032 және 4032 модельдері "бизнес-пернетақтасы" бар "B" модельдері деп аталатын екі ерекше нұсқада шығарылды, онда математикалық символдар мен сандар әріптердің үстінде орналасқан. Пернетақтада тек сандар болды. Керісінше, 8000 сериялы PET-тердің барлығы бизнес-пернетақтасын қолданды. Бизнес-пернетақтасы бар PET-терде графикалық символдарды енгізу қиындық туғызды, себебі оларды тікелей теру мүмкін болмады және әдетте оларды CHR$ функциясы арқылы жанама түрде көрсету қажет болды. 4000/8000 PET-тер 2001/3000 модельдеріне қарағанда кәсіби және бизнес қолдануға көбірек бағытталған. Жақсартылған BASIC 4.0 мүмкіндіктерінің негізгі мақсаты бизнес клиенттері болды, сонымен қатар алдын ала жинақталған бизнес бағдарламалық жасақтаманың кең таңдауы қол жетімді болды. PET отбасы үшін 5,25 дюймдік және 8 дюймдік дискеттер, тіпті 5 және 7 МБ сыртқы қатты дискілер жасалды. Олар Еуропада бизнес қолдану үшін өте танымал болғанымен, АҚШ нарығына көп әсер ете алмады, себебі 6502 негізіндегі PET-тер CP/M-ді іске қоса алмады, ол бизнес бағдарламалық жасақтамасы үшін стандартқа айналды. Сонымен қатар, PET-тің 32 КБ жады Apple II және TRS 80-ге қарағанда кемшілік болды, олардың екеуі де 48 КБ жадыға ие болды. 8000 сериялы PET-терде қосымша 64 КБ жадты қосуға мүмкіндік беретін аналық платаға арналған қосылымы болды, бұл 8096 модельдерінде стандартты мүмкіндік болды. Жады конфигурациясын орнату үшін тіркелім пайдаланылады. Қосымша жад төрт 16 КБ блоктарда орналасқан, алғашқы екі блок және екінші екі блок арасында ауыстырылады. Әдетте, кеңейтілген жадты банктеу видео жадын, I/O тіркелімдерін және жүйелік ROM-дарын алмастырады, сондықтан үзілістерді алдымен өшіру қажет, бірақ видео жадын және I/O тіркелімдерін "көруге" мүмкіндік беруге де болады. ОС ROM-ын ауыстыру үшін пайдаланушы үзілістерді өшіруі немесе өз үзілістерін басқаруын қамтамасыз етуі керек. Кеңейтілген жадты BASIC көре алмайды және RAM-тақтасымен жабдықталған компьютерлер әлі де стандартты 31,743 байтты бос екенін көрсетеді. Оны пайдалана алатын бағдарламалық қамтамасыз етудің көлемі салыстырмалы түрде аз. Жоғарыда айтылғандай, 8000 сериялы PET-терде (соңырақ 4000 модельдерінде) 2001/3000 модельдерінен гөрі үлкен мониторлар мен басқа бейне контроллері қолданылды. Бұл "өлтіруші тегі" деп белгілі бір үйлесімсіздік мәселесін тудырды. 2001/3000 PET-терде, экранда қар пайда болуын болдырмау үшін бейне жадын тек тік сызықтар арасында оқуға/жазуға рұқсат беретін тіркелім болды, себебі процессор мен бейне контроллері бір уақытта VRAM-ға қол жеткізуге тырысқан. Бұл мүмкіндік PET 2001-дегі өте баяу 6550 SRAM-дарының салдарынан пайда болды, бірақ 3000 сериялы PET-терде бейне жады үшін жылдам 2114 SRAM-дарын қолданғандықтан бұл мәселе болмады. Әдетте, бұл мүмкіндік қосылған күйде болды. Егер пайдаланушы қарды кешірсе, оны өшіріп, жылдамырақ мәтін шығаруға болады. BASIC бағдарламалары және кейбір машиналық тілдегі бағдарламалар осылай орындау тиімділігі үшін жиі істейтін. 12 дюймдік дисплейі бар PET-терде (барлық 8000 және кейінгі 4000 модельдерінде) Motorola 6845 CRTC чипіне негізделген бейне контроллері қолданылды (2001/3000/ерте 4000 модельдеріндегі TTL логикалық тізбегінен айырмашылығы), ол қар пайда болуын жойды, бірақ сонымен қатар 2001/3000 модельдеріндегі VBLANK флагы болған жерге CRT басқару тіркелімін орнатты. Сондықтан 2001/3000 үшін жазылған BASIC бағдарламаларын 12 дюймдік PET-терде қауіпсіз түрде іске қосу үшін өзгерту қажет болды. Кейінгі модельдерде "өлтіруші тегі" зардабын болдырмау үшін бейне тізбегі өзгертілді; түпнұсқа аналогтық тізбегінің орнына TDA 1170 чипі қолданылды, егер мониторға сигнал келмесе, оны өшіру үшін, зиянды сигналдарды жібермей. PET 2001 және 2001 8N моделінде бейне шығысын өшіруге болатын тіркелім болды; ол IEEE 488 интерфейсі үшін де шығыс ретінде пайдаланылды, сондықтан дискілік жетек немесе принтер пайдаланылғанда экран жыпылықтайтын. Бұл сонымен қатар ойындарда жарылыс эффектілерін жасаудың танымал тәсілі болды, бірақ IEEE 488 портын пайдаланғанда экран жыпылықтайтын болғандықтан, 16 КБ және 32 КБ модельдерінде бұл мүмкіндік алынып тасталды. Серияның соңғы моделі SP9000, SuperPET немесе MicroMainframe болды. Бұл компьютер Ватерлоо университетінде бағдарламалауды оқыту үшін жасалған. Базалық CBM 8000 жабдықтарына қоса, 9000 Motorola 6809 процесорын, көбірек жадты қосты және BASIC-ті 6502 үшін ROM-да, ал 6809 үшін жеке ANSI Minimal BASIC-ке үйлесімді BASIC-ті, сонымен қатар APL, COBOL, FORTRAN, Pascal және 6809 ассемблерін дискеттерде қамтыды. Ол сонымен қатар microEDITOR-ды қамтыды, ол 6809 тілдерінде бағдарламаларды жазу және күту үшін қолданылатын мәтіндік редактор. Сондай-ақ, бұл машинаны "ақылды терминал" ретінде пайдалануға мүмкіндік беретін терминалдық бағдарлама да болды, сондықтан бұл бір машина университетте қазіргі қолданылып жүрген көптеген құрылдарды алмастыра алатын еді. Бұдан әрі, бұл машина қашықтан дамыту ортасы болды, онда пайдаланушы SuperPET-те дамыту мен сынақтан өткеннен кейін өзінің туындысын негізгі компьютерге жүктеуге болатын еді. 1982 жылы Commodore компаниясы PET желісін B сериялы машиналарымен алмастыру ниетімен тоқтатты; алайда, олар нарықта сәтсіздікке ұшырады және өндіруге өте қымбат болды. Commodore компаниясы Еуропадағы бизнес бағдарламалық жасақтама нарығындағы күшті ұстанымын сақтап қалғандықтан, 80xx сериялы PET 1984 жылы жаңа қалыпталған пластикалық корпуспен және бұрылатын монитормен қайта жандандырылды. Төрт модель ұсынылды: 8032SK, 8096SK және жаңа 8296 және 8296 D. 8296 модельдерінде 128 КБ жад болды (96 КБ кеңейту жады тақтасында), ал 8296 D моделінде екі ішкі жартылай биіктіктік 8250 дискісі болды. Сонымен қатар, 8296 модел...

In 1980, the 4000 series PETs were launched. These included the enhanced BASIC 4.0, which added commands for disk functions and significantly improved garbage cleanup. By this point, Commodore discovered that people were buying cheaper 8 and 16 models of the 3000 series and upgrading the RAM rather than paying extra for the 32 model. Because of this, they punched out the memory sockets in the 4008 and 4016 to prevent that practice. The 4032 was a major success in schools, where its tough all metal construction and all in one design made it better able to stand up to the rigors of classroom use. Just as important in this role was the PET's otherwise underutilized IEEE 488 port. Used wisely, the port could be used as a simple local area network and allowed printers and disk drives (which were then very expensive) to be shared among all of the machines in the classroom. Unlike later Commodore machines, PETs had no kernel ROM functions for the IEEE 488 port and users had to write their own to use peripherals such as modems. First year 4000 series PETs retained the same video hardware as the PET 2001/3000, but in 1981 this was replaced by the 12 inch screen and 6845 based CRTC (cathode ray tube controller) hardware. The PET's simple, rugged design and completely enclosed components made it an early favorite in the North American education market. Schools preferred the 40 column models because the 40 column display's larger characters vs. the 80xx PETs were easier for young children to read. Commodore manufactured a variation on the PET called "Teacher's PET" these were relabeled 2001 series PETs which were donated by Commodore as part of a "buy 2, get 1 free" program offered to schools as part of a promotion/tax write off scheme. Two more machines were released in the PET series. The 8000 series included a new display chip which drove an 80×25 character screen, but this resulted in a number of software incompatibilities with programs designed for the 40 column screen, and it appears to have been unpopular as a result. Unlike the 30xx series, the 40xx and 80xx PETs came standard with a 1 channel speaker for sound generation. 2001/3000 and 4000 series PETs used what became known as the "graphics keyboard". Numbers were exclusively on the numeric keypad and the row above the alphabet keys had only punctuation symbols. The 3032 and 4032 were produced in two special variants known as the B models with the so called "business keyboard", which had a conventional layout with mathematical symbols and numbers above the alphabet keys. The keypad contained only numerals. On the other hand, all 8000 series PETs sported the business layout. Entering graphics symbols on PETs with the business keyboard proved something of a challenge since they could not be directly typed out and usually it was necessary to display them indirectly via a CHR$ function. The 4000/8000 PETs were more explicitly targeted at professional/business use than the 2001/3000. Business customers were the main target for the features of the enhanced BASIC 4.0, and a good selection of prepackaged business software was available. A large line of 5.25 inch and 8 inch floppy drives were made for the PET family, and even 5 and 7 MB external hard disks. While they became fairly popular for business use in Europe, they failed to make much impact on the US market in part because the 6502 based PETs could not run CP/M, which had become the standard for business software. In addition, the PET's 32 of memory was a disadvantage against the Apple II and TRS 80, both of which could accommodate 48. The 8000 series PETs had a motherboard connector for a daughterboard that added an additional 64K of RAM for 96K total; this was a standard feature on the 8096. A register at is used to set the RAM configuration. The extra RAM is banked in four 16K blocks, the first two blocks are switched into – and the second two in –. Normally, banking in the expansion RAM will swap out the video RAM, I/O registers, and system ROMs, so interrupts must be turned off first, but it is also possible to set the video RAM and I/O registers to "peek" through. Regardless, switching the OS ROMs out will require the user to either have interrupts disabled or supply their own interrupt handler. The expansion RAM cannot be seen by BASIC and machines equipped with the RAM board will still report the standard 31,743 bytes free on power up. A relatively small amount of software could utilize it. As noted above, 8000 series PETs (and later 4000s) used larger monitors and a different video controller than the 2001/3000 models. This created a notorious compatibility problem known as the killer poke. On 2001/3000 PETs, there was a register which when enabled did not allow reading/writing of the video RAM except during the vertical blanking in order to prevent snow on the screen, caused by the CPU and video controller trying to access the VRAM at the same time. This feature was used because of the extremely slow 6550 SRAMs in the PET 2001, although it ceased to be a problem on 3000 series PETs since they used faster 2114 SRAMs for the video memory instead. Ordinarily, this feature was enabled on power up. If the user did not mind snow, they could turn it off and get faster text output. BASIC programs and some machine language software commonly did this for performance reasons. PETs with 12 inch displays (all 8000s and later 4000s) used a video controller based on the Motorola 6845 CRTC chip (unlike the TTL logic circuit in 2001/3000s/early 4000s) that eliminated the snow problem, but also placed a CRT control register in place of where the VBLANK flag had been on the 2001/3000. BASIC programs intended for the 2001/3000 thus had to be modified in order to run safely on 12 inch PETs. Later machines had modified video circuitry to prevent killer poke damage; a TDA 1170 chip was used in place of the original analog circuit so that if no sync went to the monitor, it would merely be shut off rather than send spurious signals. The PET 2001 and 2001 8N had a register that would disable the video output; this was also used as output for the IEEE 488 interface, so screen flicker would occur during disk drive or printer use. It also became a popular method of producing explosion effects in games, but because the screen flickered while using the IEEE 488 port, the 16K and 32K models had this feature removed. The last in the series was the SP9000, known as the SuperPET or MicroMainframe. This machine was designed at the University of Waterloo for teaching programming. In addition to the basic CBM 8000 hardware, the 9000 added a second CPU in the form of the Motorola 6809, more RAM and included a number of programming languages including a BASIC in ROM for the 6502 and a separate ANSI Minimal BASIC compatible BASIC for the 6809, along with APL, COBOL, FORTRAN, Pascal and a 6809 assembler on floppies. It also included microEDITOR, a text editor for use in writing and maintaining programs for any of the 6809 languages. Also included was a terminal program which allowed the machine to be used as a "smart terminal" as well, so this single machine could replace many of the boxes currently in use at the university. Additionally this machine became a remote development environment where the user could later upload their creation to a mainframe after completing development and testing on the SuperPET. In 1982, Commodore retired the PET line with the intention of replacing it with the B series machines; however, they were a marketplace flop and also very expensive to manufacture. Because Commodore still had a strong business software market in Europe, the 80xx series PET was revived during 1984 in a new molded plastic case with a swivel monitor. Four models were offered, the 8032SK, 8096SK, and the new 8296 and 8296 D. The 8296 models had 128K of memory (96K on the expansion memory board) and the 8296 D had two internal half height 8250 drives. In addition, the 8296 came bundled with an office suite on disk and the system ROMs included a menu program to launch each of its four applications. Early units contained leftover 8032/96 PCBs in order to get rid of remaining stock; after these were used up, Commodore equipped the machines with a new PCB that replaced the old triple voltage 4116 DRAMs with more modern types. The 8296 had a completely redesigned motherboard and handled expansion RAM in a different fashion than the 8096. While on the 8096, the expansion RAM cannot be accessed at all without switching out the OS ROMs and video RAM, the 8296 has a setup closer to that of the Commodore 64 where writing to the memory locations with the OS ROMs accesses the RAM underneath, but reading from those locations will read back the ROMs instead. The 8296 also differs from the 8096 in that it has jumpers on the PCB to select the power on memory configuration for The factory default configuration was to have the I/O registers, video RAM, and ROMs occupying –. When operating from BASIC, the machine would be nearly indistinguishable from an 8032. By setting the jumpers, one could swap out any 8K region of upper memory for RAM, and it was even possible to have everything switched out and convert the entire – to RAM, although such a machine would be useless with no I/O or system ROMs accessible. Like with the 8096, the user could also manipulate the register at to control which RAM banks occupied upper memory. The 8296's RAM is banked in 16K chunks like the 8096, although since it has 128K, there are six possible banks instead of four, three that can go into – and three that can go into –, and like with the 8096, the video RAM and I/O registers can be set to "peek" through. The motherboard also sported "user" jumpers which "connected" the RAM banking to the user port, these required soldering to enable. If connected, the user port could be used to adjust the upper memory configuration via software. The IEEE 488–based PET disk drive line was also updated; the large, heavy metal cased drives were replaced by smaller units in 1541 cases; they looked almost identical to a 1541 drive except for the back sporting an IEEE 488 connector instead of the two IEC DIN connectors. Of the previously extensive PET disk drive line, the only drives that returned were the 2031 LP and SFD 1001 (basically a 2040 and an 8250 repackaged in a 1541 style case with half height drive mechanisms). The resurrected PET was sold through 1986 and then finally retired for good, having been superseded by the Commodore 128, 1571, and 1581. Although not officially a member of the PET series, in 1983 Commodore packaged C64 motherboards in plastic cases similar to the PET 4000 series in order to create the Educator 64. This was an attempt to retake some of the education market they had largely lost by then to the Apple IIe.

Графикалық көрсетілім

Үй компьютерлері нарығында PET желісін жоғары ажыратымдылықтағы түсті графика мен дыбысты қолдайтын құрылғылар тез арада басып озды, атап айтқанда Apple II (1977 жылдың маусымында шығарылған), Atari 400/800 (1979) және, әсіресе, Commodore-дің ең көп сатылатын VIC 20 (1980/81). Commodore компаниясы PET үшін Thomson EF936x графикалық чипін қолдана отырып, 512×512 пикселдік ажыратымдылыққа ие Жоғары ажыратымдылықтағы графикалық картаны шығарды. Сонымен қатар, Apple II, TRS 80 Model I және Atari 400 (үшінші тараптан қосымша мүмкіндіктер арқылы)/800 құрылғыларының барлығы RAM-ды 48 КБ-қа дейін кеңейтуге болатын, ал PET 32 КБ-қа дейін шектелген. Жоғары ажыратымдылықтағы графикалық картасыз PET-тің графикалық мүмкіндіктері мәтіндік режимдегі Apple II сияқты, ROM-ға қатаң түрде енгізілген таңбалар жиынтығымен шектелген. PET-тің көптеген үй компьютерлерінің бәсекелестерінде таңбалық графиканың мекенжайын өзгертіп, RAM-ға бағыттауға болады, онда бағдарламашы жаңа таңбаларды анықтап, арнайы графикалық пішіндерді жасауға мүмкіндік алады. Бағдарламалау тұрғысынан алғанда, бұл жақсы көрінетін графиканы жасаудың салыстырмалы түрде оңай әдісі болды, ол стандартты таңбалық дисплейге қарағанда аздап, ал биттік карталық графикаға қарағанда айтарлықтай аз RAM қолданды. PET-тің қайта карталанбалы таңбалар жиынтығының болмауы – құрылғының дизайнындағы маңызды кемшілік. Осы кемшілікті біршама өтеу үшін PET-тің ROM-дағы шектелген таңбалар жиынтығы ASCII 1963-тің PETSCII деп аталатын өзгешелігі, сол дәуірдегі ең әртүрлі және икемді жиынтықтардың бірі болды. Бұл PET ойындарын қарапайым графикамен жасауға мүмкіндік берді, мысалы Space Invaders және Lunar Lander сияқты бейне ойындардың көшірмелері. PETSCII таңбалар жиынтығы тіпті Labyrinth сияқты қарапайым 3D ойындарын жасауға жеткілікті икемді болды. Бұл икемділікке екі ауыстырылатын таңбалар жиынтығын пайдалану арқылы қол жеткізілді, бұл аралас регистрдегі әріптерді немесе графикамен бірге үлкен әріптерді таңдауға мүмкіндік берді; екеуі де кері фондық түспен немесе теріс кескінмен көрсетілуі мүмкін. Арнайы қолданбалар үшін таңбалар жиынтығының ROM ұясына енгізілген EPROM-ға балама таңбалар жиынтығын бағдарламалауға болады. Диакритикалық белгілері мен математикалық белгілері бар балама таңбалар жиынтығы EPROM-дары қосымша нарықта қол жетімді болды. Жапонияда 2001 жылы катакана пернетақтасы және таңбалар жиынтығы бар 8B үлгісі сатылды. 2012 жылы Commodore әуесқойы Стив Грей Commodore PET-ті түсті ету жобасын бастады. Бұл 4032 құрылғысын жаңартуды немесе 8032 құрылғысын төмендетуді қамтиды. Нәтижесінде алдыңғы және артқы жағына 16 түс пайда болады. Түсті RAM $8800 мекенжайында орналасқан, ол стандартты PET құрылғыларында қолданылмайды. Түсті PET эмуляциясы Vice Emulator бағдарламалық жасақтамасының жаңа нұсқаларында қол жетімді. ПК динамигіне ұқсас дыбыс шығару құрылғысынан басқа, PET-те дыбыс жабдығы болған жоқ (8000 модельдерін қоспағанда), бірақ 6522 "пайдаланушы" портына схеманы (Хал Чемберлинге жатқызылатын) қосуға болады, оны сыртқы күшейткішке квадрат толқынды дыбыстарды шығару үшін пайдалануға болады, ал кейбір ойындар бұл мүмкіндікті қолдады. PET-те кеңейту ROM-дарын қосу үшін аналық платада екі бос ұя болды, олардың жалпы көлемі 8 КБ-қа дейін жете алатын. Кейінгі Commodore құрылғыларындағы картридж ұяларының алдағысы, олар машина тілі мониторлары сияқты әртүрлі бағдарламалық қосымшаларға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, коммерциялық бағдарламаларда қолданбаны іске қосу алдында орнатылуы керек көшірмеден қорғау ROM-ы болуы жиі кездесетін жағдай, бұл сияқты қорғалған бірнеше қолданбаға ие пайдаланушылар үшін қолайсыздық тудыратын, өйткені тиісті бағдарламаларды іске қосу үшін микросхемаларды ауыстыру қажет болатын.

In the home computer market, the PET line was soon outsold by machines that supported high resolution color graphics and sound, mainly the Apple II (which shipped in June 1977), Atari 400/800 (1979), and, in particular, Commodore's own bestselling VIC 20 (1980/81). Commodore released a High Resolution Graphic board for the PET using the Thomson EF936x graphics chip with a resolution of 512×512 pixels. In addition, the Apple II, TRS 80 Model I, and Atari 400 (via 3rd party expansions)/800 could all be expanded to a maximum of 48 KB of RAM while the PET was limited to 32 KB. Without the High Resolution Graphic board, the PET's graphics capabilities were limited to a character set hardwired in ROM, similar to the Apple II in text mode. On many of the PET range's home computer rivals, the look up address of the character graphics could be changed and pointed to RAM, where new characters could be defined by a programmer to create custom graphics shapes. From a programming point of view, this was a relatively simple method of producing good looking graphics, which used negligibly more RAM than a standard character display, and significantly less RAM than bitmap graphics. The PET's lack of a remappable character set is a major weakness in the machine's design. Somewhat offsetting this drawback, the PET's ROM restricted character set an ASCII 1963 deviation known as PETSCII was one of the most varied and flexible of the era. It allowed PET games with rudimentary graphics to be created, exemplified by clones of video games such as Space Invaders and Lunar Lander. The PETSCII character set was even flexible enough to allow for the creation of simple 3D games such as Labyrinth. This flexibility was achieved by the use of two switchable character sets, allowing the choice of either mixed case characters, or uppercase with graphics; either could also be displayed as a reverse field, negative image. For specialized applications, alternative character sets could be programmed into an EPROM inserted in the character set ROM socket. Alternative character set EPROMs with diacritics and mathematical symbols were available in the aftermarket. A 2001 8B model with katakana keyboard and character set was sold in Japan. In 2012, Commodore enthusiast Steve Gray began a project to convert the Commodore PET to colour. This involves upgrading a 4032 machine or downgrading an 8032 machine. The result is 16 colours for foreground and background, The colour RAM is located at $8800 which is not used in regular PET machines. Colour PET emulation is available in the newer versions of the Vice Emulator software. Other than a PC speaker class beeper, PETs did not have sound hardware (except for the 8000 models), but it was possible to rig a circuit (attributed to Hal Chamberlin) up to the 6522 "user" port that could be used to output square wave tones to an external amplifier, and some games supported this feature. The PET had two empty sockets on the motherboard for adding expansion ROMs, which could be a total of 8K in size. A predecessor to the cartridge slots on later Commodore machines, they allowed various software add ons such as machine language monitors. In addition, it was common for commercial programs to include a copy protection ROM that had to be installed prior to running the application; something of an inconvenience to users owning multiple applications protected in this way, as the chips would have to be swapped in order to run their respective programs.

Үлгілік жиынтық

+ Commodore PET модельдік сипаттамалары PET 20012001 N және 2001 B серияларыCBM 3000 сериясы PET 4000 сериясыCBM 8000 сериясы SuperPET SP9000 Бейне PET 2001 CBM 4032 SuperPET SP9000 CPUMOS 6502, 1 МГцMOS 6502, 1 МГцMOS 6502 және Motorola 6809, 1 МГц RAM4 немесе 8 КБ / 8, 16, немесе 32 КБ8, 16, немесе 32 КБ / 32 немесе 96 КБ96 КБ ROM18 КБ, BASIC 1.0 қоса алғанда, немесе 20 КБ, BASIC 2.0 қоса алғанда (түпнұсқа 2001-де дискілер қолдау көрсетілмейді)20 КБ, BASIC 4.0 қоса алғанда48 КБ, BASIC 4.0 және басқа бағдарламалау тілдері (Waterloo microAPL, microFORTRAN, microBASIC, microPASCAL, microCOBOL) және microEDITOR модальды мәтіндік редакторы бейнеDiscrete TTL бейне схемасы, 9 дюймдік монохромды монитор (түпнұсқа 2001-де ақ фосфор, 2001 N PET-терде жасыл), 40×25 таңбалық дисплей9 дюймдік, 3000 немесе MOS 6545 12 дюймдік / 12 дюймдік монохромды монитор, 40×25 немесе 80×25 таңбалық дисплейMOS 6545, 12 дюймдік монохромды монитор, 80×25 таңбалық дисплей ДыбысЖоқ немесе бір пьезо "сигналдағыш" (MOS 6522 CB2 тігізігімен басқарылатын опционалды сыртқы динамик) Бір пьезо "сигналдағыш" (MOS 6522 CB2 тігізігімен басқарылатын опционалды сыртқы динамик) Порттар2 MOS 6520 PIA, MOS 6522 VIA, 2× Datassette (1 қолданылады және 1 артқы жағында), 1× IEEE 4882 MOS 6520 PIA, MOS 6522 VIA, 2 Datassette порты (1 артқы жағында), 1× IEEE 488MOS 6520 PIA, MOS 6522 VIA, MOS 6551 ACIA, 1 RS 232, 2 Datassette порты (1 артқы жағында), 1× IEEE 488 Ескертулер69 пернелі chiclet пернетақта және кіріктірілген Datassette / толық өлшемді, толық жүріс пернетақта, кіріктірілген Datassette жоқНегізінен жаңартылған 2001. 8000 сериясы негізінен 80 бағаны және кішірек, 11 пернелі сандық тақташасы бар сәл өзгеше пернетақтасы бар 4000 болды. Негізінен бағдарламалау тілдері үшін ROM-дары бар 8000, сонымен қатар үш таңба жиынтығы және терминал ретінде пайдалану үшін RS 232 болды.

Қабылдау

ETI Canada компаниясы Commodore PET-тің жеке компьютерлерді кеңінен қолдануға көмектесуде революциялық болғанын жазды, сонымен қатар компанияның маркетингтік стратегиясы мен компьютердің қарапайым дизайны арқылы тәжірибесіз пайдаланушыларды бағытқа алғанын атап өтті. 1977 жылғы қазанда Byte журналының Дэн Филстра алғашқы PET компьютерлерінің бірін алды, сериялық нөмірі S/N 16, және 1978 жылғы наурыз айындағы санында осы компьютер туралы жариялады. Филстра толыққанды BASIC тілін, кішкентай әріптерді және сенімді кассеталық жүйені жоғары бағалады, бірақ пернетақтасын сынға алды. Оның машинасының үш жад чипінде ақаулар болды, ал Commodore компаниясымен байланыс орнату қиындықтардан кейін Джон Фиганс алмастыруға арналған чиптер мен орнату жөніндегі нұсқауларды жіберді. Филстра PET 2001-ді үйренгісі келетін пайдаланушылар мен компьютер хоббистері үшін өте қолайлы, көп мақсатта қолданылатын "құрал" ретінде сипаттады, оны жеке компьютер нарығындағы "күшті талапкер" деп атады. Creative Computing компьютердің портативтілігін, сенімділігін және пайдаланудың қарапайымдығын мақтады. Кассеталық диктофонның тиімділігін және бастапқыда толыққанды құжаттаманың болмауын сынға алғанмен, ол PET-ті сынып бөлмесі үшін ең жақсы компьютер деп санады.