Кіріспе

Герман Каравангелис (Γερμανός Καραβαγγέλης, сондай-ақ Ерман және Каравагелис немесе Каравагелис, 1866–1935) Кастория митрополиті, кейіннен Понт аймағындағы Амасея епископы қызметін атқарғанымен белгілі болды. Ол Грек Македония комитетінің мүшесі болды және Македония үшін грек күресінің маңызды үйлестірушілерінің бірі болды.

Ерте өмір және мансап

Герман Каравангелис 1866 жылы Лесбос аралындағы Стипси ауылында, сол кезде Осман империясының билігінде болған Стилианос қаласында дүниеге келген. Оның әкесі – Хризостом есімді Псариот, ал анасы – Мария. Оның тағы жеті туысы болған, олардың алтысы әпке, біреуі інісі. Екі жасқа толғанда оның отбасы Кіші Азиядағы Адрамит қаласына (қазіргі Эдремит, Түркия) көшіп келді. Сол жерде ол мектепке барып, Халки теология мектебінде оқуға стипендия алды. 1888 жылы мектепті бітіріп, диакен болып тағайындалды және Герман есімін алды. Содан кейін Лейпциг және Бонн университеттерінде философияны оқыды. Герман докторлық диссертациясын қорғап, Константинопольге (қазіргі Стамбул, Түркия) барды, онда 1891 жылы ол бұрын оқыған Халки теология мектебінде Шіркеу тарихы мен теологиясының профессоры болып тағайындалды. Профессор ретінде ол теология энциклопедиясын, сондай-ақ ғылыми еңбектер мен діни дәрістерді жазды. 1886 жылы «Хариополис епископы» атағымен епископ болып тағайындалды. Осы жаңа лауазымында грек білімін кеңейту және гректерге қарсы көңіл күйді басу үшін күресті. Грек студенттерін жоғары білім алу үшін шетелге жіберуге көмектесті және жаңа салынған Зографеон лицейіне 130 студентті қабылдауға ықпал етті. Сонымен қатар, «Қаравангели қыздар мектебі» деп аталған қыздар мектебін құрды. Македония үшін грек күресінің негізгі үйлестірушілерінің бірі болды, оның мақсаты – сол кездегі Осман түрік билігіндегі Македонияда грек және грек православтық мүдделерді түріктер мен болгарлардан қорғау еді. Македония күресі кезінде Каравангелис гректердің болгар мүдделерін, Ішкі Македония революциялық ұйымын (ВМРО) және Экзархатты қолдаушыларға қарсы күресін басқарды. Ол көптеген ауылдарды Патриархатқа қайтаруға жетті. Қаравангелис грек армиясының офицерлерінен және Крит, Пелопоннес және грек халқы тұратын басқа аймақтардан келген еріктілерден құралған қарулы топтарды ұйымдастырды. Қаравангелис албан тілінің кеңінен қолданылуын айыптап, оның бұйрығымен Неговани өлімге кесілді. 1905 жылы Қаравангелис Загоричани ауылында (қазіргі Василеяда) қарсылық көрсеткен болгар тұрғындарын қырғынға бұйрық берді. Қаравангелис Македониядағы гректердің ұмтылысын нығайтуға қол жеткізіп, соның нәтижесінде Грекия Македонияның көп бөлігін Балқан соғыстарында қосып алды. Осы үшін ол Македония үшін грек күресінің («Македономах») ұлттық батыры ретінде құрметке ие болды. Ол «Македония күресі» (Ο Μακεδονικός Αγών) атты естеліктер кітабының авторы.

Амасея митрополиті және грек-түрік соғысы

1907 жылы болгар наразылығы мен орыс қысымынан кейін Каравангелис сұлтанның бұйрығымен лауазымынан алынды. 1908 жылғы қаңтарда Амасея епархиясы тарағанға дейін ол Константинопольге Синод ретінде оралды. Патриарх Каравангелисті босаған орынды толтыруды сұрады, осылайша ол Сампсунтада орналасқан Амасея митрополиті болды. Ол ең шалғай ауылдарда мектептер ашуға және грек білімі үшін жоғары мектеп құруға көмектесті. Сонымен қатар, ол грек және армян халқын түрік агрессиясынан және Жас түріктердің қудалауынан қорғау үшін қарулы топтар құруға көмектесті. Жергілікті армяндарды жаппай қырғынға ұшыратқан кезде Каравангелис, Трапезундтық Хризанф және Епископ Ефтимий бірге жүздеген адамды Митрополиттік шіркеуде және басқа грек үйлерінде жасырып құтқара алды. Олардың еңбегі АҚШ-тағы армян газетімен мойындалды. 1959 жылы Македония күресі туралы оның естеліктері жарияланды. 1992 жылы оның естеліктері, басқа македономахоилардың естеліктерімен бірге, Антигони Беллу Трепсиадистің "Понт ісі" еңбегімен қоса, "Македония күресінің тұлғалары" жинағына енгізілді. Сондай-ақ 1959 жылы "Балқан түбегін зерттеу институты" және "Македонияны зерттеу қоғамы" (екеуі де Салоникада) оның сүйектерін алдымен Салоникаға, содан кейін Касторияға көшіруді ұйымдастырды. Касторияда оған арналған ескерткіштер орнатылған.