Француздық әкімші Ватель және шато де Шантильдегі трагедиясы
François Vatel
Француз әкімшісі Франсуа Ватель: өмірі, қызметі, Людовик XIV-ке арналған тойлар мен шаралар. Крем Шантильді жасаған деген қате пікір. Тарихы мен қызықты фактілер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз әкімшісі
French administrator
Франсуа Ватель (fʁɑ̃swa vatɛl; 1631 – 24 сәуір 1671) – Николя Фуке мен принц Луи Гранд Кондедің майордомы (французша, maître d'hôtel). Ватель 1625, 1631 немесе 1635 жылдары Швейцарияда немесе Парижде дүниеге келген. Ол кеңінен, бірақ қате, крем Шантиллиді (Шантилли кремін) – тәтті, ванильді дәмді қоспалы кремді жасаған деп есептеледі. Ватель 1661 жылы 17 тамызда Ваукс-ле-Виконт сарайында өткен салтанатты шарада Людовик XIV-нің кеңесшісі Николя Фукеге қызмет етті. Ватель 1671 жылы сәуір айында Шантильль сарайында Ұлы Конде ұйымдастырған 2000 адамдық сәнді дастарқанға жауапты болды, сол жерде ол қайтыс болды. Мадам де Севинье жазған хатқа сәйкес, Ватель теңіз өнімдерін жеткізудің кешігуі және басқа да мәселелерге қатты ренжіп, өзін-өзі қылышпен жарақаттап өлтірді, ал оның денесі ешкім келгенде табылған, олар оған балық келгенін хабарлауға келген. Осы оқиға "омар соусы жетіспегеннен өлді" деген мақалдың пайда болуына себеп болды деп есептеледі, бұл сөз тіркесі ұсақ көңіл көтерусіздік немесе жазатайым оқиғадан өлу немесе қиын жағдайға түсуді білдіреді.
François Vatel (fʁɑ̃swa vatɛl; 1631 – 24 April 1671) was the majordomo (in French, maître d'hôtel) of Nicolas Fouquet and prince Louis, Grand Condé. Vatel was born either in Switzerland or in Paris in 1625, 1631, or 1635. He is widely, but incorrectly, credited with creating crème Chantilly (Chantilly cream), a sweet, vanilla flavored whipped cream. Vatel served Louis XIV's superintendent Nicolas Fouquet in the inauguration fête at the Château de Vaux le Vicomte that took place on 17 August 1661. Vatel was responsible for an extravagant banquet for 2,000 people hosted in honour of Louis XIV by the Grand Condé in April 1671 at the Château de Chantilly, where he died. According to a letter by Madame de Sévigné, Vatel was so distraught about the lateness of the seafood delivery and about other mishaps that he committed suicide by running himself through with his sword, and his body was discovered when someone came to tell him of the arrival of the fish. This incident is thought to be the origin of the idiom "died for want of lobster sauce", a phrase meaning to die or be devastated due to a minor disappointment or mishap.
Танымал мәдениет
Ватель 2000 жылы Роланд Жоффе режиссерлік еткен, оның өзімен аттас фильмде бейнеленген, онда оны Жерар Депардье сомдады. Фильмде Ватель ақсүйектердің және XIV Людовиктің сарайында ол тек мүлік екенін түсінгеннен кейін өзін-өзі өлтіргені көрсетіледі. XIV Людовиктің сарайы оның банкетке наразы екенін айтады, осылайша оның өлімінің нағыз себебін патшадан жасыру үшін өзін-өзі өлтіруге мәжбүр болды.
Vatel was depicted in an eponymous 2000 film directed by Roland Joffé, in which he was portrayed by Gérard Depardieu. The film depicts Vatel committing suicide after realizing he was nothing more than property in the eyes of the nobility and Louis XIV's court creates the account of his dissatisfaction with the banquet causing his suicide to conceal the true nature of his death from the king.