Гилберт Дея – кениялық дін қызметкері, бала ұрлығы айыптарынан босатылды. Оның миссиясы сәбисі жоқ әйелдерге көмектеседі деген сенімде. Биографиясы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кениялық евангелист Гилберт Джума Дея (айтылуы: /ˈdeɪ//ə/) – тас қалаушы болып жұмыс істеп, кейін евангелистке айналған адам. Ол 1990 жылдардың ортасынан бастап 2017 жылға дейін Ұлыбританияда тұрды, содан кейін 1999 мен 2004 жылдар аралығында бес баланы ұрлады деген айыппен Кенияға қайтарылып берілді. 2023 жылы ол бұл айыптардан ақталды. Оның «Гилберт Дея Министрліктері» атты ұйымы, Деяның дұға арқылы бала тумаған әйелдерге жүкті болуға көмектесе алатынын мәлімдейді.
Kenyan evangelist
Gilbert Juma Deya ('/d//eɪ//ə/) is a stonemason turned evangelist who lived in Britain from the mid 1990s until 2017, when he was extradited to Kenya to face charges of stealing five children between 1999 and 2004. He was acquitted of the charges in 2023. His organization, Gilbert Deya Ministries, claims that Deya is able to help infertile women to conceive through the power of prayer.
Өмірбаян
Дия 1937 жылғы 2 ақпанда таңертең Найробидің сыртындағы Киамбу округіндегі Джуджа қаласында дүниеге келді. Ол отыз бес балалы отбасының он бірінші баласы болды. Ол Лоу тайпасына жатады, ал оның есімі "Джума" – ол туған күніне сәйкес келетін жексенбі күнін білдіреді. Оның әкесі Самуэль Оянда Дия Бондодан шыққан, Джуджадағы сизаль плантацияларында жұмыс істеген. Оның ата-анасы басында үйленуге тиіс болмаған, себебі оның анасы Моника Ноно Дия әкесімен жасалған некеге келісім бермеген. Ол бастауыш мектепке барып, бірақ мектеп уағыздаушысы зорлық-зомбылық пен кедейліктен бас тартты. Ол Уганданың Джинжа және Кампала қалаларында уағыздай бастады, онда ол әйелін ұрып, оның қарындасының балаларына тиісін берді және мұнда жүк көтеруші болып жұмыс істеді. 1958 жылғы 27 желтоқсанда 21 жасында 14 жасар Мэри Аньянгоға үйленді. Олардың барлығы он бес баласы болды. 1976 жылы ол "Иса Мәсіхтің құтқарылу шіркеуін" құрды. Ол Кенияның Біріккен Евангелиялық шіркеуімен бекітілді және өзін "Архиепископ" деп атады. Шіркеу өзін "Ұлыбританияда және бүкіл әлемдегі ең жылдам өсіп келе жатқан миссия" деп мәлімдеді. 2013 жылы Дия Ұлыбританияда әйел зорлау, зорлауға талпыну және жасөспірім қызға сексуалдық шабуыл жасау айыптарымен қамауға алынды. 2014 жылы ол барлық айыптаулар бойынша кінәсіз деп танылды. 2004 және 2016 жылдары шіркеу қайырымдылық комиссиясымен ресми тергеуге алынды, ал комиссия 2021 жылдың наурыз айында қайырымдылық қызметін басқару үшін уақытша басқарушыларды тағайындады.
Deya was born in the morning of 2 February 1937 in Juja, Kiambu County, outside of Nairobi and was the eleventh child in a family of fifteen children. He belongs to Luo tribe, and his name "Juma" means Sunday, which is the day he was born. His father, Samuel Oyanda Deya was a sisal plantations worker from Bondo working in Juja. His parents were never meant to be a couple because his mother, Monica Nono Deya, declined the arranged marriage with his father. He attended primary school but the school preacher dropped out because of bullying and poverty. He started preaching Jinja, Kampala, in Uganda, where he beat up a woman for hitting the children of his sister and worked there as a porter. He married his 14 year old wife, Mary Anyango, on 27 December 1958 when he was 21. They gave birth to fifteen children in total. He started the "Salvation of Jesus Christ Church" in 1976. He was ordained by the United Evangelical Church of Kenya and styles himself "Archbishop". The church claimed to be "the fastest growing Ministry in the UK and worldwide". In 2013 Deya was arrested in the UK and charged with raping and attempting to rape a woman and sexually assaulting a teenage girl. He was found not guilty on all counts in 2014. The church was placed under its formal investigations by the Charity Commission in 2004 and again in 2016, and the commission appointed Interim Managers in March 2021 to manage the affairs of the charity.
"Күдірек сәбилер" және балаларды сату
Гилберт Дея министрліктері Деяның күші оған балалы әйелдерді жүкті етуге мүмкіндік береді деп мәлімдеді. Дея "дуа мен Иеміз Исаның күшімен" құлсыз әйелдерге бала тууға көмектескенін айтады. Ұлыбританияда бір әйел бір жылдан кем уақыт ішінде үш балаға ие болды. Әйелдер "бала тудыру" үшін Кенияға барған. Ол қайтып келгенде, күдікті дәрігер жергілікті әлеуметтік қызмет бөлімін хабардар етті, бұл нәрестелерді қорғау үшін сотқа жүгінуге әкелді. Деяның әйелі Эдда (Мэри Дея деп те аталады) 2004 жылдың қарашасында Найробиде тұтқындалып, бала ұрлаған деп айыпталды. Деяның үйінен 10 бала табылды, олардың ешқайсысының Дея отбасымен генетикалық байланысы жоқ. Роза Атиено Кисерем, Деяның бұрынғы пасторы да, Дея ханыммен бірге түрмеге жабылды. Түрмеден шыққан соң, Кизерем "мәңгілік сәбилер" "Дейялар мен олардың серіктері мені және басқа да Құдайдан қорқатын адамдарды алдау үшін жасаған аңыз" екенін мойындады. Деяға Кенияда сәбилерді елден әкеткені үшін тұтқындауға ордер берілген. Кения полициясы министрлікті нәрестелерді ұрлау тобы деп айыптады және Ұлыбританиядан оның экстрадициясын талап етті. Дея Гласгостағы базасынан саяси баспана сұрады. 2006 жылы полиция оны Эдинбург шериф сотында тұтқындады. 2004 жылдың қарашасында Ұлыбританияның Жоғарғы соты Лондондағы "мәңгілік сәбидің" бала саудасының құрбаны болғанын және бұл "мәңгілік керемет" "алданып қалған қауымнан" ақша алу үшін жасалып жатқан айла-шарқ екенін мәлімдеді. Сотталған Райдер баланың "анасы" нағыз бала туылған деген ойды берік ұстап тұру үшін, "басқа отбасында туған тірі баланы оған өз баласы ретінде ұсынды" деген шешім шығарды. Сондай-ақ, ол "баланың тууы керемет емес, жалған" деген шешім шығарды. 2006 жылдың 13 желтоқсанында Дея Лондон полициясы тарапынан тұтқындалды. Полиция өкілі Гилберт Деяны Кения билігі баланы ұрлау және адам саудасына қатысты айыптау бойынша тұтқындады деп мәлімдеді. 2007 жылы 8 қарашада сот оны Ұлыбританиядан Кенияға бала ұрлаудың бес фактісі бойынша ұстап беруге бұйырды. Дея Кенияда азаптаумен бетпе-бет болуы мүмкін деген негізде экстрадицияға қарсы шағымданды, бірақ 2008 жылдың соңында оның ісі Жоғарғы Сотта қабылданбайды және Лордтар палатасына шағымдануға рұқсат берілмеді. 2010 жылы сәуірде Дея әлі Англияда екені туралы хабарланды және Дэяның депутаты Дэвид Лэмми үкіметтен неге әлі де оны ұстап бермегенін сұрады. Лэмми өзінің сайлаушыларының бірнешеуіне әділдік берілмейтіндігіне алаңдаушылық білдірді, олар саудадағы нәрестелерді алдаудың құрбандары болды. Ішкі істер министрлігі Деяның адвокаттарының оны Кенияға жіберу оның адам құқықтарын бұзады деген өтінішін әлі қарастырып жатқанын айтты. 2011 жылдың қаңтар айында Кениядағы сот Мэри Дияны 2005 жылы Кениятта ұлттық ауруханасынан сәбиді ұрлағаны үшін айыпты деп тапты. Кейін ол бес баланы заңсыз тіркеу туралы бөлек айыптардан босатылды. 2011 жылдың қыркүйегінде жаңалықтар Деяның апелляциялық шағымдардың барлығы аяқталғанын және жақын арада Кенияға ұстап берілетіні туралы хабарлаған. London Evening Standard газетінде 2016 жылдың 21 қазанында Дея өзін экстрадициялау туралы шешімді сот арқылы қайта қарауды өтінді деп жазылған. 2017 жылдың 12 шілдесінде Premier Christian Media Жоғарғы Сот Деяның сот сараптамасы туралы өтінішін қабылдамады және ол экстрадицияланады деп хабарлады. 2017 жылдың 3 тамызында Дея Ұлыбританиядан Кенияға балаларды сату туралы айыптау үшін экстрадицияланды. Ол балаларды сату бойынша айыппұл салу үшін сотқа жіберілді. Кейін ол әйеліне бала ұрлаумен айналысқаны үшін атын таптады деп, ажырасып кетті. 2020 жылдың сәуір айында COVID-19 салдарынан Дияның сот отырысы кейінге қалдырылды. Алайда, іс 2021 жылдың басында қайта қаралды. Деяның заңгерлер тобы прокурорлардың COVID-19 салдарынан куәліктері тоқтатылған бірнеше куәгерлерді шет елден шақыруына кедергі келтіру үшін әрекет жасады. Алайда, бас судья Фрэнсис Андайи бұл өтінішті қабылдамады. 2023 жылдың мамыр айында Дия өзіне тағылған айыпты жоққа шығарды. Дея дәлелдердің жоқтығына байланысты барлық айыптардан ақталды. Сотталушы Робисон Ондиеки прокурордың "жағдайлық дәлелдерді анықтамағанын" айтты. Сот үкімі шыққаннан кейін, Дия Ұлыбританияға қайтуға тырысатынын айтты.
The Gilbert Deya Ministries claimed that Deya's powers allow him to be able to cause infertile women to become pregnant. Deya claimed that "through the power of prayer and the Lord Jesus" he has helped sterile women give birth. In the UK, one woman was claimed to have had three children in less than a year. The women travelled to Kenya in order to "give birth". On her return a suspicious GP alerted the local social services department, leading to court proceedings to protect the babies. Deya's wife, Eddah (also known as Mary Deya), was arrested during November 2004 in Nairobi and charged with stealing children. Ten children, none of whom had any genetic connection to the Deya family, were found at Deya's House. Rose Atieno Kiserem, a former pastor with Deya's ministry was jailed along with Mrs. Deya. Upon her release from jail, Kiserem confessed that the 'miracle babies' were "a hoax created by the Deyas and their accomplices to deceive me and other God fearing people." Deya had a warrant out for his arrest in Kenya for the trafficking of babies out of the country. The Kenyan police alleged that the ministry is a baby snatching ring, and they petitioned for his extradition from the UK. Deya sought political asylum from his base in Glasgow. He was arrested by police at Edinburgh Sheriff Court in 2006. In November 2004 the High Court in the UK ruled that a 'miracle baby' in London was the victim of child trafficking, and that the supposed miracle displayed was a ruse in order to generate funds from a "deceived congregation". Justice Ryder ruled that in order to maintain the illusion of a genuine birth, the child's 'mother' was seriously assaulted "and a live child who had been born to another family was presented to her as her child." He also ruled that "[the baby's] birth as described was a falsehood not a miracle." On 13 December 2006, Deya was arrested in London by the Metropolitan Police. A police spokesman said Gilbert Deya was detained under an arrest warrant issued by Kenyan authorities, who had charged him with child abduction and trafficking. He was ordered by a court on 8 November 2007, to be extradited from the UK to Kenya to face five counts of child stealing. Deya appealed against extradition on the grounds that he might face torture in Kenya, but in late 2008 his case was rejected by the High Court and leave to appeal to the House of Lords was refused. It was reported in April 2010 that Deya was still in England and David Lammy, Deya's MP, enquired of the government why he had not yet been extradited. Lammy was concerned that justice was being denied to several of his constituents who were victims of the trafficked babies fraud. The Home Office responded that it was still considering representations from Deya's solicitors that sending him to Kenya would breach his human rights. In January 2011, a court in Kenya convicted Mary Deya of stealing a baby from Kenyatta National Hospital in 2005 She was later acquitted on separate charges of obtaining registration for five children irregularly. In September 2011, news reports indicated that all avenues of appeal had been exhausted and Deya would soon be extradited to Kenya. The London Evening Standard reported on 21 October 2016 that Deya had applied for a judicial review of the decision to extradite him. On 12 July 2017, Premier Christian Media reported that the High Court had refused Deya's application for a judicial review and that he would be extradited. On 3 August 2017, Deya was extradited from the UK to Kenya to face child trafficking charges. He was immediately arraigned in court for child trafficking offences. He subsequently divorced his wife, supposedly because her involvement in baby theft had tarnished his reputation. In April 2020, Deya's hearing was delayed because of COVID 19. However, the case resumed in early 2021. Deya's legal team launched a bid to block prosecutors from calling several witnesses from abroad whose testimonies had been halted because of COVID 19. However, Chief Magistrate Francis Andayi denied the motion. In May 2023, Deya gave testimony in which he denied the charges against him. Deya was acquitted on all charges based on a lack of evidence. Magistrate Robison Ondieki ruled that the prosecution had "failed to establish circumstantial evidence". Following the verdict, Deya suggested that he would seek to return to the UK.