Кіріспе

Аквитаниялықтар мен Умайядтар арасындағы шайқас ортағасырлық Францияда өтті. Аль-Самхтың әскеріне қоршау машиналарын, жаяу әскерді, аздаған атты әскерді, жалдамалы сарбаздарды, сондай-ақ баск шүмектерін қосты. Ол Аквитанияның сол кездегі ең маңызды қаласы – Тулузаны қоршады. Ұлы герцог Одо, басқаша айтқанда Эуд, қала қоршауға алынғанда қалада болған жоқ, себебі ол көмек іздеу үшін кеткен. Ол Меровингтердің сарай бастығы Шарль Мартелден көмек сұрады, бірақ Шарль Мартель оңтүстік бәсекелесіне көмектесудің орнына, жағдайды күтіп, бақылауды жөн көрді.

Салдары

Араб тарихшылары Тулуза шайқасы арабтар үшін толыққанды апатқа ұшырады деген пікірде бірауыздан келіседі. Жеңіліске ұшырағаннан кейін, кейбір Омейяд шенеуніктері мен әскерлері қашып құтыла алды, олардың ішінде Абдул Рахман әл-Гафиқи де болды. Дегенмен, бұл шайқас Омейядтардың солтүстікке қарай кеңеюіне белгісіз мерзімге тоқтатты. Ол кезде Аль-Андалус готтардан кейінгі жаңа тәртіпке қайта құрылып жатты. Омейядтар әскери бастаманы сақтап, Галлияның оңтүстігіне бірнеше рет шабуыл жасады (725 жылы Аутунға дейін), бірақ солтүстік-батысқа жаңа, ірі науқандар ұйымдастырудан аулақ болды. Одоның жеңісі оған Аквитанияда кең танылуға және шетелде де құрметке ие болды. Рим папасы оны христиан дінінің чемпионы деп жариялап, сыйлықтар сыйлады. Карл тағы 10 жыл бойы, 732 жылға дейін Галлияның оңтүстігіндегі саяси және әскери оқиғалардан қалысқан күйде болды. Кейбір авторлар бұл шешуші шайқасты Тулузадағы Балат әш-Шухада деп атаса, ал басқалары бұл атауды Пуатье (Тур) шайқасына ғана қатыстырады. Медоустың сөзіне сүйенсек, бұл шайқас Пуатье шайқасынан гөрі кішкентайрақ болғандықтан, Аль-Андалус мұсылмандары үшін келесі 450 жыл бойы есте сақталады.

Талқылау

Кейбір тарихшылар Тулуза шайқасы мұсылманның Еуропаны жаулап алуын, одан кейінгі және әйгілі Тур шайқасынан (732 жылдың 10 қазанында Тур мен Пуатье арасында) гөрі, тоқтатты деп санайды, бірақ бұл мәселелі: тіпті арабтар Тулузада жеңіске жеткен болса да, олар аймақты бақылауда ұстау үшін франктерді жаулап алуға мәжбүр болар еді. Дегенмен, көбінесе тарихшылар Толузадағы христиан жеңісінің макротарихи тұрғысынан маңызды екеніне келіседі, себебі ол Карл Мартелге билігін нығайтуға және он бір жылдан кейін Тур шайқасында оған көмектесетін тәжірибелі армияны құруға қажетті уақытты берді. Тулуза мен Тур арасындағы он бір жыл оған билікті толыққанды бекітуге, әскерлерінің адалдығын күшейтуге және, ең бастысы, 732 жылы мызғымастан тұрған тәжірибелі сарбаздардың ядросын дайындауға мүмкіндік берді. Алайда, басқалар (мысалы, Арчибальд Льюис, Роджер Коллинз сияқты) Омейя шабуылдарының Францияны жаулап алуға бағытталған нақты әрекеттер емес, 725 жылы Аутунға дейін жеткендей шабуылдар немесе қарақшылық шапқындары болғанын айтады. Одо 732 жылы қазіргі Бордо маңындағы Гаронна өзені шайқасында жеңілгеннен кейін тарихтан жоғалды, ал Мартель кейінірек көптеген батыс және еуропалық авторлар мен ғалымдар тарапынан «Еуропаның құтқарушысы» деп жарияланды.