Кіріспе

Бела Марко (румынша Béla Markó; 1951 жылдың 8 қыркүйегінде Румыния Социалистік Республикасы, Ковасна округінің Таргу Секуеш қаласында туған) – румын саясаткері және венгр ұлтының жазушысы. Румыниядағы венгрлердің демократиялық одағының (UDMR) бұрынғы төрағасы, ол сонымен қатар Эмиль Боц үкіметінде Премьер-министрдің орынбасары болды (2009 жылдың 23 желтоқсанында билікке келді); 2004-2007 жылдар аралығында Таричеану кабинетінде мәдениет, білім және ғылыми зерттеулер, сондай-ақ Еуропалық интеграция жөніндегі мемлекеттік министр қызметін атқарды. Марко 1990 жылдан бері сенатор, ал 1993 жылдан 2011 жылға дейін UDMR-дің жетекшісі болды. 2004 жылғы Румыния президенттік сайлауына қатысып, дауыстардың 5,1%-ын алып, төртінші орынға ие болды.

Саяси қызмет

1989 жылдың желтоқсанында Бела Марко Румынияның Венгрия Демократиялық Одағының (ВДО) құрылтайшы мүшесі және вице-президенті болды, Мүрештен ВДО Президиумының мүшесі болып сайланды (1990–1991). Ол бұл уақытша міндет деп санаса да, жазуды қысқа уақытқа қалдырғанмен, саяси белсенділігін жалғастырды. 1990 жылдың мамыр айында өткен парламенттік сайлаудан кейін ол Мүрештен Сенатор болып сайланды, ВДО тізімінен барлық келесі заң шығарушы органдарда қайта сайланды (1992, 1996, 2000 және 2004 жылдардағы сайлаулардан кейін құрылған). Бірінші мерзімде ол Сенаттың Мәдениет және Білім комиссияларының мүшесі, Парламентаралық Одақтың румындық тобының басқару комитетінің мүшесі (1990–1992) және Сенаттағы ВДО тобының төрағасы (1991–1992) болды. Парламенттік қызметі барысында Бела Марко Италия Республикасымен және Франция Сенатымен достық парламенттік топтарының мүшесі болды. Сенатор ретінде ол Румыния Сенатының Сыртқы істер және Мәдениет комитеттерінің (1992–1996), Сыртқы саясат комитетінің және Білім, ғылым және жастар комитетінің (1996–2000), Сыртқы саясат комитетінің (2000–2004) және Сыртқы саясат комитетінің (2004–2008) және Мәдениет, өнер және бұқаралық ақпарат комитетінің (2004 жылдың желтоқсаны – 2005 жылдың наурызы) мүшесі болды. 1993 жылы Бела Марко Румынияның Венгрия Демократиялық Одағының (ВДО) президенті болып сайланды, ол 1995, 1999, 2003 және 2007 жылдардағы сайлауларда осы лауазымға қайта сайланды. Бела Марко 2004 жылдың 28 қарашасында өткен Румыния президенттік сайлауында ВДО кандидаты болды, 533 446 дауыс жинады, бұл жарамды дауыс санының 5,10% құрады (4-ші орынды иеленді). 2004 жылдың 29 желтоқсанында Бела Марко Таричеану үкіметінде Премьер-министрдің орынбасары және сонымен бірге портфельсіз Мемлекеттік министр болып тағайындалды. Ол Еуропалық мәдениет, білім беру және интеграция саласындағы қызметті үйлестіруді жүзеге асырды. Ол 2007 жылдың 3 шілдесінде ВДО сайлау науқанын үйлестіру үшін (2007 жылдың қарашасындағы Еуропа парламенті сайлауы, 2008 жылдың маусымдағы жергілікті сайлау және 2008 жылдың күзіндегі парламент сайлауы), бірақ сонымен қатар Траян Бэсескудің отставкасына қатысты референдум нәтижесіне байланысты отставкаға кетті. "Мен сайлауда жеңілмеу үшін, жеңіліс болмай қалу үшін отставкаға кеттім", - деп түсіндірді ол. Мемлекеттік министр ретінде қол жеткізген жетістіктерінің арасында ол "ел үшін өте маңызды" бірнеше нәрсені атап өтті: ЕО-ға қосылу, жоғары білім беруге бұрынғыдай бюджет қаражатын бөлу, сондай-ақ білім беру инфрақұрылымын қайта жандандыру. 2008–2012 жылдардағы заң шығару кезеңінде Бела Марко Ресей Федерациясымен және Франция Сенатымен достық парламенттік топтарының мүшесі болды. 2008–2012 жылдардағы заң шығару кезеңінде Бела Марко 5 заң жобасын ұсынды, оның 4-і заң болып қабылдалды. 2009 жылдың 23 желтоқсанында ол Боц кабинетінде Премьер-министрдің орынбасары болып қайта сайланды. Ол Боцтың 2012 жылғы 6 ақпанда орнынан бас тартуынан кейін Үңгерену кабинетінде мандатын жалғастырды. Ол 2012 жылдың 7 мамырында, үкіметке сенімсіздік дауысынан кейін босатылғаннан кейін ауыстырылды. 2012 жылғы парламент сайлауында ол Мүрештен №28 сайлау округінде сенатор болып қайта сайланды, бір мандаттық округ бойынша 2-ші колледжден.