Кіріспе
Темір жолдың түрі ғимараттың қаптамасы. Темір жол терминологиясында сайдинг – негізгі желі, тармақ желісі немесе қысқа байланыс сияқты бағыттан өзгеше, төмен жылдамдықты жол учаскесі. Ол екі басындағы негізгі желіге немесе басқа сайдингтерге қосылуы мүмкін. Сайдингтерде көбінесе жеңіл рельстер орнатылады, олар төмен жылдамдыққа немесе аз жүк көлеміне арналған, және сигналдар аз немесе мүлдем болмайды. Екі басынан негізгі желіге қосылған сайдингтер көбінесе «шеңбер» деп аталады; ал осылай қосылмағандары «бір жақты» немесе «соқпақ» сайдингтер деп, ал қысқалары – «ұштық» деп аталады.
the building cladding
A siding, in rail terminology, is a low speed track section distinct from a running line or through route such as a main line, branch line, or spur. It may connect to through track or to other sidings at either end. Sidings often have lighter rails, meant for lower speed or less heavy traffic, and few, if any, signals. Sidings connected at both ends to a running line are commonly known as loops; those not so connected may be referred to as single ended or dead end sidings, or (if short) stubs.
Функциялар
Сайдингтер теміржол көлігін жинау (саныстыру), тұрақтап қою, сақтау, тиеу және түсіру үшін пайдаланылуы мүмкін. Көбінесе сайдингтерде жылжымайтын теміржол көлігі, әсіресе тиеу және түсіру жұмыстары үшін сақталады. Өнеркәсіптік сайдингтер (немесе «шпоры» деп те аталады) зауыттарға, шахталарға, карьерлерге, кемежайларға, қоймаларға дейін барады, олардың кейбіреулері өнеркәсіптік теміржолдарға тікелей қосылыс болып табылады. Мұндай сайдингтер кейде қоғамдық пайдалану үшін станцияларда кездеседі; американдық терминологияда олар «командалық жолдар» деп аталады (бұл аттың шығу тегі – вагонды осы жолға аттардың күшімен тарту амалы). Сондай-ақ, сайдингтерде жол жөндеу техникасы немесе басқа да жабдықтар орналастырылуы мүмкін, соның арқасында пойыздар қауіпсіз өте алады, немесе локомотивтер жұмыс арасында тұрақтап қойылуы мүмкін. Кейбір сайдингтер өте сирек пайдаланылады, мысалы, бір кезде өнеркәсіптік кәсіпорынға, теміржол станциясына немесе қолданыстан шығып, жабылып қалған теміржолдың бір бөлігіне қызмет көрсету үшін салынған. Жиі пайдаланылмаған сайдингтердің жағдайы нашарлауы жиі кездеседі. Тіпті ресми түрде қолданыстан шығарылған сайдингтер де, көтеріліп алып тастаудың орнына, қираған күйінде қалдырылуы мүмкін.
Өткен жолдың сайысы
Сайдингтің ерекше түрі – пассинг (АҚШ және халықаралық) немесе пассингтік тізбек (Ұлыбритания). Бұл – басты жолға параллель жатқан және екі басында да кірержолдар (АҚШ) (халықаралық қолданыстағы нүктелер) арқылы қосылған жол бөлігі. Пассингтік тізбектер қарама-қарсы бағытта келе жатқан пойыздардың өтісуіне, сондай-ақ жоғары жылдамдықты, маңызды пойыздардың бір бағытта келе жатқан баяу немесе нашар басымдықты пойыздардан өтуіне мүмкіндік береді. Пассингтік тізбектер локомотивті пойыздың бір басынан екінші басына ауыстыру үшін де қолданылады. Олар бір жолды жолдардың тиімділігі үшін маңызды және басқа жолдардың өткізу қабілетін арттырады.
Жеке сайдинг
Жеке тұйық темір жолға тиесілі емес, бірақ зауыт, мемлекеттік мекеме сияқты объектілерді темір жолмен байланыстыратын қосымша жолды білдіреді. Кейбір ірі жеке тұйықтардың иесіне тиесілі өз локомотивтері болуы мүмкін. Австралияда жеке тұйықтар қауіпсіздік реттеуші органында тіркелуге тиіс.
Қорғанудың қаптамасы
Паналау жолы – бір жақты немесе соқпақ жол болып табылады, оның мақсаты басқа пойыз өтіп бара жатқанда пойызды уақытша тоқтату болып табылады, бұл өткізу тізбегіне ұқсас.
Командалық жарыстар
Командалық жол – аймақтық саудагерлер, өндірушілер, шаруалар және басқа да шағын кәсіпорындардың өнімдерді және тауарларды жеке жүктеп-төгуге арналған шағын тұйық теміржол желісі немесе қосымша жол, әдетте кішкентай көлемде. "Команда" термині, теміржол вагондарына немесе олардан жүк тасымалдайтын аттар немесе өгіздердің топтарына сілтеме жасайды. Командалық жолдар теміржол компаниясына, теміржолмен қызмет көрсетілетін клиенттерге, көптеген клиенттерді қамтитын өнеркәсіптік аймақтарға немесе жүк терминалдарына тиесілі болуы мүмкін. Кейбір елдерде командалық жолдардың жұмыс істеуі мен құрылысын заңнамалық органдар реттейді.
Тарих
Бір аймаққа алғашқы теміржол қызметі көбінесе теміржол агентінің теміржол стансасына жақын орналасқан, теміржолға тиесілі жерде командалық жолды ұсынып келді. Теміржол көлігі дамыған сайын, көп көлемді жүк тасымалдаушылар өздеріне тиесілі жеке теміржолдарды кен орындарына, фабрикаларға және қоймаларға дейін салды. Аз көлемді жүк тасымалдаушылар мен теміржол желісінен алыс орналасқан жүк тасымалдаушылар 20-ғасырдың басына дейін командалық жолдарды пайдалануды жалғастырды. 20-ғасырдың ортасынан соңғы кезеңіне дейін автокөлік жолдарының жақсаруы және аз көлемді теміржол желілерінің жабылуы Солтүстік Америкада толық қашықтыққа жүк тасымалдауды ыңғайлырақ етіп, тасымалдау операциялары кезіндегі кешігулер мен жүк зақымдануынан сақтады. Дегенмен, жанармай бағасының өсуі, тас жолдардағы тығындардың күшеюі және тұрақты дамуға бағытталған қозғалыс нәтижесінде, соңғы кезде алыс қашықтықтағы жүк тасымалдауын тас жолдардан теміржолға көшіруге бейімділік байқалуда. Бұл жергілікті қауымдастықтар мен теміржол желілерін жаңа командалық жолдар мен интермодальдық кешендер құрылысын іздеуге итермеледі.
Дизайн
Кейбір теміржолдар командалық жолдардың көптеген элементтерін жобалау және салу бойынша толыққанды сипаттамаларды жариялайды. Мысалы, Юнион Пасифик темір жолының, жолдың орналасуы, қауіпсіздік нормалары және стрелкалар мен стрелкалық механизмдердің дизайны сияқты, көптеген аспектілерге қатысты стандарттары мен нұсқаулары бар. Әдетте, командалық жолдардың үстінен автомобильдік немесе жаяу өткелдер болмайды.