Бағдарламаны жылдам жасыру пернесі

Кіріспе

Бағдарламаларды жылдам жасыруға арналған пернетақтаның қысқа жолы.

"Бас перне" немесе "бас батырмасы" – компьютерлік ойындарда немесе басқа бағдарламаларда бағдарламаны жылдам жасыру үшін қолданылатын арнайы пернетақтаның қысқа жолы. Ол мүмкін, кәдімгі өнімділік бағдарламасы сияқты көрінетін (мысалы, электрондық кесте қолданбасы) арнайы экранды көрсетуі мүмкін. Ең алғашқы нұсқауларын Friendlyware жасаған, ол BASIC тілінде жазылған ойын-сауық және жалпы қызығушылық бағдарламаларының жиынтығы. 1982 жылдан 1985 жылға дейін IBM AT және XT компьютерлерімен бірге сатылды. Ол қосылғанда (F10 пернесін басу арқылы), "Өнімділік" және "Уақыт" деген жалпы атаулары бар ASCII жол диаграммасы пайда болар еді. F10 пернесін тағы бір рет басу Friendlyware бағдарламасына оралар еді.

Компьютерлік ойындарда

Басшы кілтінің мақсаты – қызметкерлер жұмыс істемей жатқанда немесе жұмысқа қатысы жоқ іс-әрекеттермен айналысқанда, басшылар мен әріптестерге жұмыс істеп жатқандай көрінуін қамтамасыз ету. Бұл мүмкіндік жеке компьютерлерге арналған алғашқы компьютерлік ойындарда кең таралды, себебі сол кезде көптеген адамдарда үйінде компьютер болмағандықтан, жұмында ойнау – жалғыз мүмкіндік еді. Көптеген басшы кілттері жалған DOS қабылдауларын көрсету үшін қолданылды. Қазіргі заманғы көп тапсырмалы операциялық жүйелердің дамуымен оның қажеттілігі азайды. Дегенмен, кейбір бағдарламалар әлі де басшы кілті мүмкіндігін сақтайды, мысалы, жедел хабар алмасу клиенттері, олардың қосымшалары немесе MComix сияқты комикс оқу бағдарламалары. Басшы кілті алғаш рет Southwestern Data Systems компаниясы шығарған Apple II ойыны "Bezare"-де пайда болды. Оның идеясын 1981 жылғы наурыз айында Мексикадағы парашютпен секіру кезінде Роджер Вагнер (Southwestern Data Systems-тің негізін қалаушысы, кейін Roger Wagner Publishing) пен Дуг Карлстон (Broderbund Software) арасындағы әңгімеде Роджер Вагнер ұсынды. Стив Возняк, Энди Герцфельд және тағы да басқа ерте компьютерлік пионерлер де осы оқиғаға қатысты. Microsoft Solitaire ойынының авторы Уэс Черри жалған электрондық кесте немесе кездейсоқ C кодын көрсету үшін басшы кілтін қосты, бірақ оны шығару кезінде жоғары лауазымдағы қызметкерлер алып тастауды талап етті. Asylum ойынының IBM PC нұсқасы да басшы кілтінің ерте мысалы болып табылады, ол F9 пернесін басқанда экранды тазартады. Кейбір ойындар басшы кілті идеясын қолданып, оны комедиялық эффект үшін пайдаланды. Infocom компаниясының ересектерге арналған "Leather Goddesses of Phobos" (тек IBM PC нұсқасы) ойынында ойынды жасырып, Cornerstone деректер базасының интерфейсіне ұқсайтын экранды көрсетуге арналған басшы кілті болды. Бірақ мұқият қарағанда, экранда өте әдепсіз ересектерге арналған заттарға қатысты тапсырыс туралы ақпарат болды, соның ішінде "қауырсын сүтші" де бар еді. Sierra On Line компаниясының комедиялық/ғылыми-фантастикалық "Space Quest III" ойынында ойынның жоғарғы мәзірінен басшы кілтін таңдауға болады. Бірақ оны таңдағанда экран қара түске ауысып, пайдаланушыға басшысы ойнаған уақытын білсе, наразы боларын хабарлайды. Содан кейін ойынға кеткен жалпы уақыт көрсетіледі. Sierra's Leisure Suit Larry сериясындағы алғашқы ойындар жоғарғы мәзірде басшы кілтін (әдетте Ctrl+B пернесі) қамтыды. Бірақ оны қолданғанда ойын дереу аяқталып, бірінші ойын "Кешіріңіз, бірақ сіз ойынды қалпына келтіруіңіз керек; сіз қорқып қалсаңыз, мен бәрін ұмытып кетемін!" деген хабарды шығарады. GATO компьютерлік суасты қайығы ойынының басшы кілті Esc пернесі болды, оны бассаңыз Lotus 1-2-3 типті электрондық кесте экраны пайда болады.

The nominal purpose of the boss key is to make it appear to superiors and coworkers that employees are doing their job when they are actually playing games or using the Internet for non work related tasks. It was a fairly common feature in early computer games for personal computers, because at the time people often did not have home computers and playing at work was their only option. Most boss keys were used to show dummy DOS prompts. The use has faded somewhat, as modern multitasking operating systems have evolved. However, some programs still retain a boss key feature, such as instant messaging clients or their add ons or comic book viewers like MComix. The boss key was first used in the Apple II game "Bezare", published by Southwestern Data Systems. The idea of it was proposed by Roger Wagner (founder of Southwestern Data Systems, and later Roger Wagner Publishing) on a hang gliding trip in Mexico in March, 1981, in a conversation between Roger Wagner and Doug Carlston (of Broderbund Software). Steve Wozniak, Andy Hertzfeld and a number of other early personal computing pioneers were also part of that event. Wes Cherry, the author of the original Microsoft Solitaire, had included a boss key to display a fake spreadsheet or random C code, but was asked by his superiors to remove this on release. Another early example of the boss key is in the IBM PC version of Asylum, which clears the screen when F9 is pressed. Certain games have taken the idea of the boss key and used it to comic effect. Infocom's adult themed Leather Goddesses of Phobos (only the IBM PC version) had a boss key which would hide the game and show a screen designed to look like a Cornerstone database view. Upon closer inspection, however, the screen was not exactly boss safe, being populated with order info on rather ridiculous adult items, including an "inflatable milkman". Sierra On Line's comedy/sci fi adventure game Space Quest III had a so called boss key available from the game's pulldown menu. However, when the user selected it, the screen would cut to black and inform the user that their boss wouldn't be happy if they knew how long the user had been playing the game. It then displayed the total elapsed game time. The first few games in Sierra's Leisure Suit Larry series included a boss key in the pulldown menus (shortcut usually Ctrl+B). However, when this is used, it results in an instantaneous game over with the first game saying "Sorry, but you'll have to restore your game; when you panic, I forget everything!". The boss key for the computer submarine game GATO was the Esc key, which, when pressed, brought up a Lotus 1 2 3 type spreadsheet screen.

Microsoft-тың іске асыруы

1993 жылы Microsoft бес ойыннан тұратын жинақты ұсынды, ондағы «бас пернесі» – пернетақтаның сол жақ жоғарғы бұрышында орналасқан ESC пернесі болды. Бұл, CTRL пернесімен «B» әрпін ( «бас» деген мағынада) бірге қолданудан өзгеше еді. Одан әрі, Windows жүйесінің мүмкіндігін көрсету үшін, ол экранның толық немесе бір бөлігін ғана алып жатуы мүмкін болды.

Танымал мәдениетте

Басшы батырмасы 2005 жылғы NCAA ерлер баскетбол турнирінің March Madness веб-сайтынан бастап барлық NCAA турнирлерінде пайда болды, бұл көрермендерге барлық ойындарды тамашалауға мүмкіндік берді.

Баламалар

Қазіргі операциялық жүйелерде қолданбаларды пернетақта арқылы шағындатуға немесе фонға жіберуге болады. Көп жұмыс кеңістігі бар десктоп ортасында бір "басты" жұмыс кеңістігін сақтап, қажет болғанда оған ауысуға болады. 2014 жылы жарық көрген "Жұмыста Олимпиаданы қалай ұсталмай көруге болады" деген мақалада Mozilla Firefox-тың PanicButton деп аталатын пернетақта командасын қамтамасыз ететін мүмкіндігі сипатталған.