Кіріспе

55 класындағы екі цилиндрлі 4-6-2 локомотивтер, BR Standard Class 7, басқаша Britannia Class деп белгілі, Роберт Риддлз жобалаған, британдық теміржолдарында аралас қызметтерге арналған 4-6-2 Pacific типтес локомотивтер класы. 1951 және 1954 жылдар аралығында 55 локомотив салынды. Дизайн 1948 жылғы локомотивтер алмасу нәтижелерін пайдаланды, бұл жаңа локомотивтер кластарын құруға дейін жүргізілді. 1955 жылғы Модернизация жоспары жарияланғанға дейін үш партия Крю зауытында құрастырылды. Britannia Class дизайны операциялық тиімділік және техникалық қызмет көрсету шығындарының төмендеуі тұрғысынан ұлттық теміржол компанияларының ең жақсы тәжірибесіне негізделген. Салмақты азайту шаралары British Railways желісінде Pacific типтес локомотивтердің маршруттық қолжетімділігін де арттырды. Britannia локомотивтері экипаждар тарапынан жағымды қабылдауға ие болды, оларды үнемі пайдаланған машинистер олардың өнімділігіне қатысты жағымды баға берді. Britannia локомотивтері атауларын ұлы британдықтардан, бұрынғы Star класындағы локомотивтерден және шотландтық шығанақтардан алды. GWR, LMS, LNER және Southern теміржолдарының ең жақсы үлгілерін British Railways желісінің әртүрлі аймақтарында пайдаланудан алынған зерттеулер стандартталған локомотивтердің бірнеше жаңа кластарын құруға мүмкіндік берді. SR Pacific локомотивтерінен айырмашылығы, ішкі оттық болаттан емес, мыстан жасалды және термиялық сифондар болған жоқ. "Britannia" локомотивтері 6 фут (2 метр) диаметріндегі жетекші дөңгелектерге ие болды, бұл олардың аралас қызмет атқару рөлі үшін жасалған, жолаушылар пойыздарымен тұрақты жылдамдықпен жүруге мүмкіндік берді, бірақ жүк тасымалы үшін жеткілікті күш беру үшін жеткілікті кішкентай болды. Максималды күш беруге қабілетті, британдық габаритке сәйкес келетін ең үлкен сыртқы цилиндрлер қолданылды, бұл үш немесе төрт цилиндрлі локомотивтердің рамалары арасында орналасқан "ішкі" цилиндрлерге қарағанда техникалық қызмет көрсетуді жеңілдетті. Қазандықтың құбырлары да оңай қол жеткізу үшін ашық орналасқан. Техникалық қызмет көрсетуді жеңілдету үшін сыртқы Валсхарт клапандық механизмі қолданылды. Өзін-өзі тазартатын түтін камерасы күлді түтін арқылы шығаруға мүмкіндік берді, бұл жұмыс күнінің соңында локомотив тазалаушының жұмыс жүктемесін азайтты. Бір түтін құбыры "Pacific" типтес локомотив үшін ерекше болды, бірақ ол таңдалды, өйткені түтін шығару құбырының өлшемдері, Rugby сынақ станциясында және Swindon зауытындағы С.О.Эллдің жұмыстары негізінде жасалды, ол "жақсы жасалған бір түтін құбыры бұрынғы екі түтін құбырлы схемалардан жақсы нәтижелер бере алады" деп мәлімдеді. Дизайн сонымен қатар дөңгелектердің үстінде көтерілген жүріс тақталарын қамтыды, бұл майлау мақсатында рамалардың ішкі жағына оңай қол жеткізуге мүмкіндік берді. "Britannia" локомотивтерінің кабинасы экипаждардың талаптарына сәйкес жобаланған, ал эргономика мен пайдалану қабілетін тексеру үшін Крюде макет құрылды. Түтін инжекторы орнатылмады, өйткені ол жиі проблема тудыратын бөлшек болды. Кішірек BR Standard локомотивтерінен айырмашылығы, түтін камерасының ішкі жағындағы (BR Standard Class 6 локомотивтерімен бірге) түтін буының коллекторы күрделі болаттан құйылған.

Құрылыс тарихы

Британ темір жолдарының Дерби зауытында жобаланған жаңа сынып 1951 және 1954 жылдар аралығында Британ темір жолдарының Крю зауытында салынды. Алғашқы тапсырыс 25 локомотивтен тұрды, бірақ Шығыс аймағындағы «Британия» локомотивтеріне деген сұраныс өте жоғары болғандықтан, прототиптердегі кемшіліктер толығымен жойылмас бұрын, олардың құрылысы жеделдетілді.

Өзгерістер мен өзгертулер

Проблемы с этим классом локомотивов возникли сразу же, первые 25 были сняты с эксплуатации в октябре 1951 года после получения нескольких жалоб от бригад на смещение ведущих колес на осях. Впоследствии они были модифицированы и возвращены в эксплуатацию для получения прибыли. Первоначально возвратные кривошипы на ведущих колесах были блочного типа LNER, как на машинах Arthur Peppercorn A1 и A2, но затем их заменили на более простую конструкцию LMS с четырьмя шпильками. Это было связано с проблемой перегрева подшипников внутри кривошипов и трудностями при снятии корпусов типа LNER. 70035–70039 были построены только с роликовыми подшипниками на ведущих и отстающих сцепных осях и обычными подшипниками на остальных осях, в то время как 70040–70049 были построены с обычными подшипниками по всей длине. Однако в течение всего срока службы роликовые подшипники, использованные в оставшихся случаях, не показали преимуществ ни в надежности, ни в стоимости. Необычной неисправностью первых локомотивов класса была продольная вибрация, достаточно сильная, чтобы вызвать жалобы пассажиров и заставить уложенные в продольном отсеке над тендером инструменты для разжигания огня перемещаться вперед в кабину. Жалобы пассажиров были устранены путем уменьшения натяжения в пружине сцепного устройства. Тендеры локомотивов также были изменены по мере появления новых, улучшенных конструкций. Некоторые экземпляры второй партии (70025–70029) были оснащены тендером BR1A, который имел больший запас воды – 5000 галлонов. Члены третьей партии (70045–70054) были оснащены другой конструкцией тендера, BR1D, который имел 9 тонн угля и 4750 галлонов воды, поскольку они предназначались для использования на более протяженных маршрутах на севере железнодорожной сети. Эта конструкция тендера также включала в себя толкатель угля с паровым приводом, что устраняло необходимость для членов бригады подниматься на тендер, чтобы подтолкнуть уголь вперед, когда локомотив был остановлен. Локомотивы №70043 и 70044 были поставлены с воздушными тормозами Westinghouse, установленными рядом с дымовой коробкой и без дымоотводных пластин. Эти два локомотива, которые радикально отличались от остальных локомотивов класса, были направлены в Манчестер (Longsight) и прошли серию испытаний тормозов на главной линии London Midland в середине 1950-х годов. Впоследствии на обоих было удалено оборудование и установлены дымоотводные пластины. Локомотив №70045 был оснащен овальными буферами в стиле LMS в ходе ремонта после повреждений в результате столкновения. 21 января 1960 года крушение на железной дороге Сеттл, унесшее жизни пяти пассажиров, произошло, когда поршневой стержень, крестовина и шатун локомотива №70052 ослабли и повредили встречную линию, когда приближался грузовой поезд. Локомотив грузового поезда сошел с рельсов в сторону поезда №70052 и вырвал боковые стенки трех пассажирских вагонов. Часть скользящего узла была перепроектирована и устанавливалась на локомотивы в ходе планового ремонта. Примеры, базировавшиеся в Западном регионе, имели вырезанные в дымоотводных пластинах ручки/подставки для ног, заменяющие оригинальные поручни после серьезного схода с рельсов, чтобы улучшить видимость вперед. Некоторые из этих дымоотводных пластин впоследствии были перенесены на другие локомотивы класса.

Атау беру

1948 жылдан 1950 жылдардың ортасына дейін Британ теміржолдарында локомотивтерге ат қою ұсыныстары үш жоғары деңгейдегі теміржол қызметкерінен – Е. С. Кокс, Джордж Дау және төрағасы Дерек Барриден тұратын Локомотивтерді атау комитетінің жауапкершілігінде болды. Комитет өзіне бірнеше ережелер қойып, жылдар бойында көптеген тәжірибелерді қалыптастырды. Атаулар еуфониялық болуы керек (жағымды дыбысталуы тиіс). Сонымен қатар, олардың мағынасы теміржолшы ма, әдеттегі азамат ма, қызығушылық танытқан кез келген адамға түсінікті болуы керек еді. Атаулардың жақсы жарнамалық құндылығы болуымен қатар, қызметкерлердің көтеріңкі рухын көтеруі және бір сыныптағы локомотивтердің атын жинақтау сол сыныптың ерекшелігін көрсетуі қажет еді. Тағы бір ереже – сол кезде тірі адамдардың есімдерін пайдаланбау болды, сондай-ақ комитет мүшелерінің кейбіреуі әскери саламен байланысты атауларды ұнатпады (көбінесе соңғы аяқталған соғыстан шаршағандықтан). Батырлар мен басқа да танымал тұлғалардың есімдеріне басымдық берілді. Дегенмен, бір тақырыпты асыра пайдалануға жол берілмеді. Сыныптың алғашқы локомотивіне ат қою мәселесі комитетте және Британ теміржолының басшылығында қызу пікірталас тудырды. Бірақ белгілі энтузиаст, епископ Эрик Трейси «Британия» деген атты ұсынды. Локомотивтерге ат қою рәсімдері Британ теміржолы желісіндегі түрлі теміржол станцияларында өтті. 70047 нөміріне есім берілген жоқ.

Апаттар мен оқиғалар

1955 жылғы 20 қарашада No 70026 Polar Star экскурсиялық пойызды сүйреп бара жатқанда, Оксфордширдегі Мильтон қаласында, өткізу ортасынан (crossover) артық жылдамдықпен өткендіктен рельстен шығып кетті. 11 адам қаза тауып, 157 адам жарақат алды. 1960 жылғы 21 қаңтарда No. 70052 Firth of Tay локомотивінің ақаулығынан Йоркширдегі Сеттл қаласында жедел жолаушылар пойызы рельстен шығып кетті. Бес адам қаза тауып, тоғыз адам жарақат алды. 1965 жылғы 5 маусымда 70051 Firth of Forth локомотиві жолаушылар пойызын сүйреп бара жатқанда, оттықтан кері соққы (blowback) болды. Машинист Уолли Оукс пойызды қауіпсіз тоқтатуға үлкерді, бірақ ол және оттықшы Гвилим Робертс екеуі де ауыр жарақат алды. Оукс бір аптадан кейін қайтыс болды. Ол Джордж Кресі орденімен және Карнеги Батырлар Қорының қола медалімен марапатталды. Кейін 86 класындағы 86 260 локомотиві оның құрметіне Уоллес Оукс Г. С. деп аталды. 1966 жылғы 30 шілдеде No 70017 Arrow Карлайл Ситадельден бос вагондарды тасымалдап бара жатқанда, Карлайл Сент Николаста Карлайл бірлескен тауар желісінде жүк пойызымен соқтығысып, рельстен шығып кетті. Локомотив апаттан келген зақымдардан кейін қызметтен алынып қойылды. 2012 жылғы 27 мамырда No 70013 Oliver Cromwell Солтүстік Лондондағы Нью Саутгейт станциясына жақын Вуд Грин туннелінде "Пик Форестер" аталған Railway Touring Company турлық сапарында оттықтан кері соққыға ұшырады. Локомотивтегі үш экипаждың екеуі ауруханаға жатты. Апаттан кейін Жол-көлік оқиғаларын тергеу бюросы (Rail Accident Investigation Branch) тергеу жүргізді. 2023 жылғы 22 тамызда No 70000 Britannia Суррей төбелерінен айналма сапар жасап келе жатқанда, Чилворттан өткеннен кейін оң жақ қиылысы (crosshead) күрт бұзылды. Жылдамдықпен тексеру жасаған қызметкерлер қиылыс екіге бөлініп, поршень ажыратылып, алдыңғы цилиндр қақпағына зақым келгенін анықтады. Қараңғыда, жол жабылып, оң жақ байланыстырғыш таяқ алынып тасталды, содан кейін 70000 дизель локомотивімен және вагондарымен Гилфорд арқылы Лондон Викторияға сүйреліп әкелінді.

Ливрея және нөмірлеу

Сыныптың алғашқы локомотивіне қара түсті, астарсыз ливрея берілді; бірақ, локомотив аралас мақсаттағы болып жіктелгеніне қарамастан, ұлттандырылғаннан кейін экспресс жолаушылар локомотивтеріне қолданылған жаңа Британ темір жолдарының қара локомотив жасыл түсіне өзгертілді. Бұл түс қызғылт сары және қара сызықтармен безендірілді, ал сыныпқа 7МТ қуат классы берілді. "Британиялар" жаңа Британ темір жолдарының стандартты нөмірлеу жүйесі бойынша 70xxx сериясында нөмірленді. Локомотивтер 70000-нан 70054-ке дейін нөмірленді және түтін бағыттайтын құрылғыларында орналасқан, алғашқыда қара, содан кейін қызыл түсті мыс тақталармен жабдықталды. Бу машиналары тоқтатыла бастағанда, қарапайым жасыл ливреяға көшілді, сонымен қатар толық эстетикалық жөндеуден гөрі, ескі бояуды жаңалауға басымдық берілді.

Сақтау

Екі "Британия" локомотиві сақталды: 70000 нөміріндегі "Британия" және 70013 "Оливер Кромвелл". Екі локомотив те сақтау кезеңінде белгілі бір уақытта жұмыс істеді, сондай-ақ сақтауда негізгі желіде де пайдаланылды.

| Нөмір | Атауы | Құрылған | Жылы алынған | Базалық орналасқан жері | Иесі | Статусы | Негізгі желіде сертификатталған | Сыртқы түсі | Тендер | Сурет | Ескермелер |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 70000 | Британия | 1951 қаңтар | 1966 мамыр | Крю Дизель TMDR | Royal Scot Locomotive and General Trust | Жөндеу жұмыстары жүргізілуде, қазандыққа рұқсат мерзімі: 2032 | Иә (2022, жалғасуда) | BR жасыл, соңғы қырқа | BR1A | Жақында күрделі жөндеуден кейін қозғалысқа қайтарылды. Қазіргі уақытта оң жақ қимасының бұзылуына байланысты жөндеу жұмыстары жүргізілуде. |
| 70013 | Оливер Кромвелл | 1951 мамыр | 1968 тамыз | Great Central Railway | Ұлттық теміржол мұражайы, 5305 локомотивтік қауымдастығы күтіп бағуда | Күрделі жөндеуде, қазандыққа рұқсат мерзімі: 31/12/2018 | Жоқ (сертификатталуда) | Күрделі жөндеу 2024 жылы аяқталуы күтілуде. |

70000 нөміріндегі локомотив бастапқыда болашақ Ұлттық теміржол мұражайының алғашқы нұсқасында класты бейнелеу үшін таңдалған, бірақ локомотивтің нашар механикалық жағдайына байланысты бас тартылды. Осының салдарынан, 70013 болашақ ұрпақтардың игілігі үшін кластың өкілі ретінде таңдалды. Алайда, 70000 локомотиві "Британия Локомотивтік тобы" Британ теміржолынан жеке сатып алынған, бұл сыныптың ең көне локомотивінің сақтау дәуірінде сақталатынын қамтамасыз етті. Кейіннен магистральдық турларда пайдаланылған локомотив 1990 жылдардың соңында қолданыстан шығарылды, оны қайта іске қосу үшін жұмыс қажет болды; ол ақыры Пит Уотерманға сатылып, Крюде сақталды. Норфолк графтығындағы Дисс қаласындағы Брессингэм бу мұражайында сақтаудан кейін, 70013 меншік дауынан кейін Ұлы Орталық теміржолына (сақтауда) көшірілді. Локомотив 2008 жылдың мамыр айында "Steam Railway" журналының оқырмандары күрделі жөндеуге үлес қосқаннан кейін Ұлы Орталық теміржолында қайтадан буға оралды. 2008 жылдың шілдесінде ол WCRC-нің Steamtown, Carnforth-тағы ашық күнінде көрсетілді. Тамыз айында локомотив негізгі желіге қайта оралды. Оның алғашқы рейсі – Манчестерден Карлайлға дейінгі 1T57 "Он бес Гвинея арнайы" рейсі, 1968 жылы осы міндетті орындағаннан кейін 40 жыл өткен соң. Осының нәтижесінде, сақталған сыныптың екі мүшесі де сақтауда негізгі желіде жұмыс істеді. 70000 локомотиві Royal Scot Locomotive and General Trust компаниясына сатылғаннан кейін, ол Крюде күрделі жөндеуден өтіп, 2011 жылы (60 жылдығы) негізгі желіге қайта оралды, бастапқыда 1951 жылы шығарылғандай қара түсті, атауы жоқ (тақталар сол жылдың соңында Ұлыбритания фестивалі үшін орнатылды).